Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ là thói quen tốt giúp bảo vệ cơ thể, nhưng nhiều người vẫn thắc mắc liệu quy trình khám sức khỏe có phát hiện HIV không? Hiểu rõ về các loại xét nghiệm HIV, các trường hợp nên xét nghiệm sẽ giúp chúng ta chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe của bản thân và những người xung quanh.
Phần lớn trường hợp là không, do quy trình khám sức khỏe tổng quát tiêu chuẩn thường không gồm xét nghiệm HIV. Xét nghiệm HIV chỉ được thực hiện khi có sự đồng ý của người đi khám, theo yêu cầu cụ thể của bác sĩ dựa trên triệu chứng lâm sàng, hoặc thuộc danh mục bắt buộc với một số ngành nghề và trường hợp đặc biệt theo quy định của pháp luật.
Dưới đây là các tình huống cụ thể mà khám sức khỏe có phát hiện HIV, tức việc tầm soát được thực hiện ngay trong quá trình thăm khám:
Khách hàng hoàn toàn có thể chủ động yêu cầu bác sĩ bổ sung xét nghiệm HIV vào gói khám sức khỏe tổng quát của mình. Giúp khách hàng nắm bắt chính xác tình trạng sức khỏe để có kế hoạch chăm sóc hoặc điều trị kịp thời nếu cần.
Theo quy định tại Việt Nam, xét nghiệm HIV là bắt buộc với một số nghề nghiệp đặc thù trước khi tuyển dụng, gồm:
Thành viên tổ lái theo quy định tại Điều 72, Luật Hàng không dân dụng: “1. Thành viên tổ lái là người thực hiện nhiệm vụ điều khiển tàu bay, bao gồm lái chính, lái phụ và nhân viên hàng không khác phù hợp với loại tàu bay.”.
Nghề đặc biệt thuộc lĩnh vực an ninh, quốc phòng.
Một số trường hợp người đi xuất khẩu lao động, du học, định cư nước ngoài… phải được xét nghiệm HIV và một số bệnh truyền nhiễm (như viêm gan siêu vi, lao, giang mai…).
Các cặp đôi nên cùng nhau xét nghiệm trước khi kết hôn để đảm bảo sức khỏe cho cả hai và lập kế hoạch sinh con an toàn. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, phụ nữ mang thai nên xét nghiệm HIV trong mỗi lần mang thai. Xét nghiệm cho phụ nữ mang thai và điều trị cho những người nhiễm HIV là cách hiệu quả ngăn ngừa trẻ sơ sinh nhiễm HIV.
Theo quy định pháp luật, xét nghiệm HIV là bắt buộc với người hiến/nhận mô, bộ phận cơ thể người, hoặc người cho/nhận tinh trùng, noãn, phôi.
Để xác định 1 người có nhiễm HIV không, các cơ sở y tế thường dùng các loại xét nghiệm sau: (1)
Xét nghiệm kháng thể (antibody test): Phương pháp này chỉ tìm kiếm các protein mà hệ miễn dịch tạo ra để phản ứng với HIV. Xét nghiệm kháng thể thường dùng mẫu máu. Phương pháp có ưu điểm chi phí thấp, cho kết quả nhanh (thường dưới 30 phút). Tuy nhiên, xét nghiệm có thể âm tính giả trong giai đoạn cửa sổ (chưa có kháng thể kháng HIV trong máu).
Xét nghiệm HIV combo kháng nguyên/kháng thể (Ag/Ab): Tìm cả kháng thể (do cơ thể sinh ra để chống virus) và kháng nguyên p24 (một phần cấu trúc của chính virus). Xét nghiệm Ag/Ab có ưu điểm phát hiện được virus sớm vì kháng nguyên p24 xuất hiện ngay khi virus đang nhân lên mạnh mẽ, trước khi cơ thể kịp tạo ra kháng thể.
Xét nghiệm axit nucleic (NAT/PCR): Đây là loại xét nghiệm tìm trực tiếp virus trong máu. NAT có thể phát hiện HIV rất sớm, thường từ 10-33 ngày sau khi có hành vi nguy cơ. Xét nghiệm thường dùng để chẩn đoán cho trẻ sơ sinh có mẹ nhiễm HIV hoặc những người vừa có nguy cơ cao và có triệu chứng sớm.
Việc xét nghiệm HIV phải tuân thủ các nguyên tắc tư vấn trước và sau xét nghiệm theo quy định của pháp luật. Kết quả xét nghiệm dương tính phải được thông báo theo trình tự và trách nhiệm để đảm bảo quyền riêng tư của người bệnh. Người có kết quả dương tính nên chia sẻ tình trạng của mình với bạn tình hoặc người dùng chung kim tiêm để cùng thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe.
Theo CDC Hoa Kỳ, mọi cá nhân từ 13-64 tuổi nên xét nghiệm HIV ít nhất 1 lần trong đời như một phần của việc chăm sóc sức khỏe định kỳ. Tuy nhiên, nên xét nghiệm thường xuyên hơn nếu có các yếu tố nguy cơ sau:
Quan hệ tình dục không an toàn với nhiều bạn tình hoặc với người có HIV.
Dùng chung kim tiêm, ống chích hoặc các thiết bị tiêm chích ma túy khác.
Đã từng được chẩn đoán hoặc điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác, viêm gan hoặc lao.
Người có các triệu chứng lâm sàng nghi ngờ nhiễm HIV.
Nếu có nhu cầu khám, tư vấn, điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, chỉ trong một số trường hợp đặc biệt hoặc khách hàng có nhu cầu khi khám sức khỏe mới được chỉ định xét nghiệm HIV. Hy vọng bài viết đã giúp bạn giải đáp được thắc mắc “khám sức khỏe có phát hiện HIV không?”. Hãy luôn chủ động trao đổi với bác sĩ để được tư vấn gói khám phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe của bạn.
