Huyết áp là chỉ số quan trọng cho biết tình hình sức khỏe tim mạch ở mỗi người. Nhiều quan niệm cho rằng bệnh huyết áp chỉ gặp ở người lớn tuổi, tuy nhiên trên thực tế, các vấn đề huyết áp nguy hiểm có thể gặp phải ngay từ tuổi 40 và có thể sớm hơn. Vậy huyết áp không ổn định có thể gây ra những tác hại gì đến sức khỏe? Huyết áp người 40 tuổi bao nhiêu là bình thường? Và làm thế nào để duy trì huyết áp ổn định ở độ tuổi này?
Chỉ số huyết áp ở mỗi người có sự thay đổi theo độ tuổi, giới tính và tình trạng sức khỏe. Theo Baptishealth, mức huyết áp bình thường của người từ 40-59 tuổi là:
Huyết áp được đo bằng 2 chỉ số, bao gồm huyết áp tâm thu (số lớn ở trên) và huyết áp tâm trương (số nhỏ ở dưới), tính bằng milimet thủy ngân (mmHg). Huyết áp có thể thay đổi liên tục ở từng thời điểm khác nhau, do đó việc các chỉ số huyết áp tăng giảm trong ngày là bình thường.
Huyết áp của mỗi người thường có xu hướng tăng dần theo độ tuổi, được chia thành các cấp độ:
| Phân loại | Huyết áp tâm thu (mmHg) | Huyết áp tâm trương (mmHg) | |
| Bình thường | < 130 | và | < 85 |
| Huyết áp bình thường – cao
(Tiền tăng huyết áp) |
130 – 139 | và/hoặc | 85-89 |
| Tăng huyết áp độ 1 | 140 – 159 | và/hoặc | 90 – 99 |
| Tăng huyết áp độ 2 | ≥ 160 | và/hoặc | ≥ 100 |
| Cơn tăng huyết áp | ≥ 180 | và/hoặc | ≥ 120 |
| Tăng huyết áp tâm thu đơn độc | ≥ 140 | và | < 90 |
Chỉ số huyết áp phụ thuộc vào tốc độ bơm máu của tim và khả năng máu lưu thông qua động mạch. Khi tim bơm càng nhiều và thành động mạch càng hẹp thì áp lực dòng máu càng cao, gây ra tăng huyết áp. Ngược lại, khi lực đẩy của máu vào thành động mạch thấp sẽ làm huyết áp giảm. Một số yếu tố có nguy cơ dẫn đến sự thay đổi huyết áp ở tuổi 40 như: (1)
Khi cơ thể bước vào giai đoạn lão hóa, hệ thống mạch máu xuất hiện những thay đổi nhất định. Điển hình như động mạch dần kém linh hoạt và trở nên cứng hơn. Cùng với đó chất béo tích tụ lâu ngày trên thành động mạch tạo thành các mảng xơ vữa, gây khó khăn cho việc lưu thông máu. Tình trạng này khiến tim phải co bóp mạnh hơn để bơm máu đến các cơ quan, dẫn đến tình trạng huyết áp tăng cao.
Giới tính cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi huyết áp, nhất là huyết áp của người 40 tuổi. Thông thường chỉ số huyết áp ở nam giới cao hơn phụ nữ ở cùng độ tuổi. Tuy nhiên, sau giai đoạn mãn kinh, phụ nữ có nhiều khả năng bị cao huyết áp hơn.
Thói quen ăn uống thiếu lành mạnh, chế độ ăn nhiều muối, nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa là lý do khiến huyết áp thay đổi. Đồng thời việc sử dụng quá mức các chất kích thích và đồ uống có cồn cũng là nguyên nhân khiến chỉ số huyết áp có xu hướng tăng cao ở người 40 tuổi.
Ít hoạt động thể chất, ngồi nhiều một chỗ là yếu tố dẫn đến việc huyết áp thay đổi thất thường và dễ tăng cao khó kiểm soát. Tình trạng này làm giảm khả năng lưu thông máu, tăng nguy cơ tích tụ chất béo ở thành động mạch, khiến tim phải co bóp nhiều hơn.
Khoảng 10% sự thay đổi huyết áp người 40 tuổi đến từ các nguyên nhân thứ phát. Tình trạng này xảy ra có liên quan đến một hay nhiều bệnh lý tiềm ẩn, cũng như các loại thuốc mà người bệnh đang sử dụng. Các tình trạng bệnh lý và thuốc có thể dẫn đến sự thay đổi huyết áp bao gồm: Bệnh thận cấp hoặc mạn tính, hẹp động mạch thận, cường Aldosteron tiên phát, hội chứng Cushing’s, bệnh lý tuyến giáp/cận giáp, tuyến yên, tình trạng nhiễm độc thai nghén, ngừng thở khi ngủ, các loại thuốc kháng viêm non-steroid, thuốc tránh thai, corticoid,…
Ở tuổi 40, khi cơ thể có nhiều thay đổi về chuyển hoá và nội tiết, tình trạng huyết áp cao/thấp nếu không được kiểm soát có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng.
Trong một số trường hợp, tăng huyết áp thể hiện qua những dấu hiệu như cơn đau tức ngực, khó thở, hụt hơi hoặc nhịp tim tăng nhanh. Tuy nhiên, hầu hết các trường hợp tăng huyết áp không xuất hiện triệu chứng rõ ràng, khiến cho việc phát hiện bệnh sớm trở nên khó khăn. Theo thống kê từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ước tính gần 46% người lớn mắc tăng huyết áp nhưng không nhận thức được tình trạng của bản thân. Điều này khiến bệnh trở thành “kẻ giết người thầm lặng” đáng lo ngại, làm tăng nguy cơ tử vong do đột quỵ lên gấp 4 lần và do bệnh tim mạch lên 3 lần.
Huyết áp cao có thể gây ảnh hưởng đến thận, mắt và hệ thần kinh qua các tổn thương trong mạch máu. Cụ thể, khi lưu lượng máu đến mắt giảm, dẫn đến tình trạng mờ mắt hoặc mất thị lực tạm thời; ở thận, huyết áp tăng cao khiến mạch máu bị hẹp hoặc yếu, lâu ngày dễ dẫn đến suy thận; ở não, lưu lượng máu đến não kém làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ, suy giảm trí nhớ.
Huyết áp thấp ở tuổi 40 là nguyên nhân gây ra tình trạng thiếu máu não, dễ dẫn đến chóng mặt, ngất xỉu hoặc té ngã. Nguy hiểm hơn, nếu huyết áp tâm thu giảm từ 20 mmHg, có thể dẫn đến các tình trạng sốc với các biểu hiện lú lẫn, da nhợt nhạt, thở nhanh, nhịp thở nông, mạch yếu, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh. (2)
Huyết áp thấp thường không biểu hiện triệu chứng rõ rệt nên thường bị bỏ qua. Vì vậy, nhiều người chỉ phát hiện ra bệnh khi xuất hiện biến chứng như đau đầu, ngất xỉu, chóng mặt thậm chí là đột quỵ.
>>> Xem thêm: Huyết áp người trên 60 tuổi bao nhiêu là tốt?
Để duy trì huyết áp ổn định ở tuổi 40, người bệnh cần lưu ý một số biện pháp thay đổi trong lối sống dưới đây.
Chế độ dinh dưỡng lành mạnh, khoa học và hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát huyết áp:
Tăng cường hoạt động thể chất, tập thể dục đều đặn và vừa phải là cách giúp kiểm soát huyết áp hiệu quả. Các bài tập như aerobic, đi bộ, bơi lội, đạp xe, tập với máy chạy bộ, khiêu vũ,… giúp người 40 tuổi duy trì huyết áp ổn định. Nên tập luyện khoảng 30-60 phút mỗi ngày, với tần suất 3-5 ngày/tuần. Với người mới bắt đầu, nên luyện tập cường độ nhẹ và tăng dần, bắt đầu với 10-15 phút mỗi ngày, sau đó tăng dần 5 phút trong mỗi 2-4 tuần.
Lưu ý người 40 tuổi có thể tập kháng lực nhẹ nhưng không nên nâng tạ, đồng thời cần thở ra khi tập để tránh làm huyết áp tăng cao.
Ngủ đủ giấc từ 6-8 tiếng mỗi ngày, đảm bảo nhịp sinh học giúp cơ thể được nghỉ ngơi và điều chỉnh huyết áp về mức ổn định. Ngược lại, ngủ không ngon giấc hoặc thiếu ngủ khiến căng thẳng thần kinh, khiến huyết áp có thể tăng cao hơn.
Tình trạng thừa cân, béo phì là một trong những nguyên nhân làm tăng huyết áp. Vì vậy, cần tích cực giảm cân, duy trì mức cân nặng lý tưởng với chỉ số BMI từ 18.5-22.9 kg/m2, đảm bảo vòng bụng < 90cm ở nam và < 80cm ở nữ.
Căng thẳng thần kinh kéo dài có thể khiến huyết áp tăng cao mất kiểm soát. Người 40 tuổi cần duy trì tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng bằng các cách giúp làm dịu và giải tỏa cảm xúc như nghỉ ngơi, thiền định, tập yoga, đi bộ, nghe nhạc,…
Rượu, bia và thuốc lá là những yếu tố làm tăng lượng chất béo tích tụ trong động mạch, làm tăng nguy cơ huyết áp cao. Do đó, người 40 tuổi cần bỏ thuốc lá và hạn chế tối đa rượu, bia.
Nam giới không nên uống quá 3 cốc/ngày, nữ giới không nên uống quá 2 cốc/ngày (1 cốc tương đương với 330ml bia hoặc 120ml rượu vang, hoặc 30ml rượu mạnh).
Theo dõi chỉ số huyết áp định kỳ là việc làm rất cần thiết để duy trì sức khỏe tim mạch ổn định. Đối với người từ 40 tuổi trở lên hoặc người thừa cân, béo phì cần đo huyết áp hàng năm, tuy nhiên cần thực hiện thường xuyên hơn đối với những người mắc bệnh lý nền hoặc từng gặp các vấn đề huyết áp tăng giảm bất thường.
Có. Huyết áp 140/90 ở tuổi 40 là tình trạng huyết áp cao độ 1. Mức bình thường ở nam giới độ tuổi này là 124/77 mmHg đối với nam giới hoặc 122/74 mmHg đối với nữ giới. Theo đó, huyết áp 140/90 là tình trạng tăng huyết áp độ 1, người bệnh cần thay đổi lối sống, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ tại BVĐK Tâm Anh.
Có. Theo khuyến nghị, người 40 tuổi cần thực hiện đo huyết áp định kỳ mỗi năm một lần. Tuy nhiên, người mắc các bệnh lý nền hoặc từng bị bệnh huyết áp trước đó cần được kiểm tra huyết áp thường xuyên hơn. Người bệnh có thể tự kiểm tra huyết áp tại nhà thông qua máy đo điện tử.
Có. Tụt huyết áp ở tuổi 40 là dấu hiệu nguy hiểm cần chú ý. Người bệnh tụt huyết áp có thể gặp phải tình trạng chóng mặt, hoa mắt, đau đầu, ngất xỉu, té ngã. Đặc biệt nếu huyết áp giảm đột ngột từ 20 mmHg trở lên, có thể gây sốc và nguy cơ đe dọa tính mạng cao.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh huyết áp tiềm ẩn nhiều nguy cơ tim mạch, đột quỵ và trở thành mối lo ngại chung của cộng đồng. Ở mỗi độ tuổi, ngưỡng huyết áp an toàn lại khác nhau, đặc biệt huyết áp người 40 tuổi có những sự thay đổi rõ rệt. Nếu không được kiểm soát chặt chẽ, bệnh có thể đe dọa tính mạng người bệnh bất cứ lúc nào. Vì vậy, việc chủ động đo huyết áp thường xuyên và duy trì lối sống lành mạnh là việc làm rất cần thiết, không chỉ giúp kiểm soát tình trạng huyết áp mà còn đem đến sự an tâm, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.
