4 giai đoạn ung thư gan: Cách đánh giá và chẩn đoán chi tiết

Ung thư gan là một trong những bệnh ung thư phổ biến và có tỷ lệ tử vong cao tại Việt Nam cũng như trên thế giới. Bệnh thường tiến triển âm thầm khiến việc phát hiện sớm gặp nhiều khó khăn. Hiểu rõ từng giai đoạn ung thư gan không chỉ giúp bác sĩ lựa chọn hướng điều trị phù hợp mà còn hỗ trợ người bệnh chủ động trong việc tầm soát và theo dõi sức khỏe.

Giai đoạn ung thư gan là gì?

Giai đoạn ung thư gan là mức độ tiến triển của bệnh được xác định dựa trên đặc điểm khối u, khả năng lan rộng đến hạch bạch huyết và sự di căn đến các cơ quan khác. Việc phân chia giai đoạn giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng bệnh, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và tiên lượng khả năng sống cho người bệnh.

Thông thường, ung thư gan được chia thành 4 giai đoạn, từ giai đoạn I đến giai đoạn IV. Mỗi giai đoạn phản ánh sự thay đổi về kích thước, số lượng khối u và mức độ xâm lấn trong cơ thể.

Giải mã phân đoạn TNM trong chẩn đoán giai đoạn ung thư gan

Hệ thống TNM là tiêu chuẩn quốc tế được sử dụng để xác định giai đoạn ung thư gan, dựa trên ba yếu tố: kích thước và đặc điểm khối u nguyên phát (T), mức độ lan tới hạch bạch huyết (N) và tình trạng di căn xa (M). Dưới đây là cách phân tích chi tiết từng thành phần trong hệ thống này. (1)

• T – Tumor (Khối u nguyên phát): Yếu tố T phản ánh số lượng, kích thước và mức độ xâm lấn của khối u trong gan. T1 biểu thị một khối u đơn lẻ chưa xâm lấn mạch máu. T2 có thể là một khối u xâm lấn mạch máu nhỏ hoặc nhiều khối u nhưng đều dưới 5cm. T3 mô tả nhiều khối u, trong đó ít nhất một khối lớn hơn 5cm. T4 thể hiện khối u đã xâm lấn các cơ quan lân cận hoặc mạch máu lớn.
• N – Nodes (Hạch bạch huyết): Thành phần N đánh giá mức độ lan rộng của ung thư đến các hạch bạch huyết vùng gần gan. N0 nghĩa là chưa có di căn đến hạch trong khi N1 biểu thị có di căn tới ít nhất một hạch bạch huyết lân cận.
• M – Metastasis (Di căn xa): M mô tả việc ung thư đã lan tới các cơ quan xa như phổi, xương hoặc não. M0 có nghĩa là không phát hiện di căn xa còn M1 cho thấy đã có bằng chứng di căn đến các bộ phận ngoài gan.

Các giai đoạn ung thư gan

Ung thư gan được chia thành 4 giai đoạn chính, dựa trên kích thước khối u, mức độ lan rộng đến các mô lân cận, hạch bạch huyết và các cơ quan xa. Việc xác định chính xác giai đoạn ung thư gan giúp bác sĩ lên kế hoạch điều trị phù hợp và tiên lượng khả năng sống sót.

1. Giai đoạn I

Đây là giai đoạn đầu ung thư gan. Ở thời điểm này, chỉ có một khối u xuất hiện trong gan, chưa lan đến mạch máu hoặc các mô xung quanh. Người bệnh thường ít có triệu chứng rõ ràng. Do đó việc phát hiện nhờ tầm soát định kỳ vô cùng quan trọng.

2. Giai đoạn II

Trong giai đoạn này, khối u có thể bắt đầu xâm lấn vào mạch máu hoặc xuất hiện nhiều khối u nhỏ trong cùng một thùy gan. Mặc dù vẫn chưa lan ra ngoài gan nhưng đây là dấu hiệu cho thấy ung thư đã phát triển hơn và cần can thiệp y tế sớm để tránh tiến triển nặng hơn. Nếu phát hiện và điều trị kịp thời ở giai đoạn 2 của ung thư gan, tiên lượng sống vẫn có thể được cải thiện đáng kể.

3. Giai đoạn III

Ung thư gan giai đoạn 3 đã tiến xa hơn, có thể gồm một hoặc nhiều khối u lớn, xâm lấn vào tĩnh mạch lớn trong gan hoặc lan tới các cơ quan lân cận như túi mật. Hạch bạch huyết gần gan có thể bắt đầu bị ảnh hưởng, cho thấy bệnh đã bước vào giai đoạn tiến triển và điều trị phức tạp hơn. Ở giai đoạn này khả năng điều trị triệt để giảm đi đáng kể, thường cần kết hợp đa phương pháp như phẫu thuật, hóa trị hoặc liệu pháp nhắm trúng đích.

4. Giai đoạn IV

Giai đoạn IV là giai đoạn cuối của ung thư gan khi tế bào ung thư di căn đến các cơ quan xa như phổi, xương hoặc não. Người bệnh thường có các biểu hiện rõ rệt và nghiêm trọng như sụt cân nhanh, vàng da, đau vùng gan. Điều trị K gan giai đoạn 4 chủ yếu tập trung giảm nhẹ triệu chứng cho người bệnh giúp kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Một số hệ thống phân loại các giai đoạn ung thư gan khác

Bên cạnh hệ thống TNM phổ biến, các bác sĩ còn sử dụng nhiều hệ thống khác để đánh giá toàn diện hơn tình trạng ung thư gan. Những phân loại này giúp đưa ra chiến lược điều trị phù hợp hơn với từng giai đoạn và thể trạng người bệnh.

1. BCLC (Barcelona Clinic Liver Cancer)

BCLC là hệ thống được áp dụng rộng rãi tại châu Âu và nhiều quốc gia khác, phân loại ung thư gan dựa trên chức năng gan, mức độ lan rộng của khối u và tình trạng sức khỏe tổng thể. Phân độ BCLC không chỉ hỗ trợ tiên lượng mà còn định hướng điều trị cụ thể theo từng giai đoạn. Đây là hệ thống được khuyến cáo trong nhiều hướng dẫn lâm sàng nhờ khả năng tích hợp nhiều yếu tố quyết định tiên lượng. (2)

2. CLIP (Cancer of the Liver Italian Program)

CLIP là hệ thống điểm số kết hợp giữa mức độ tổn thương gan (theo Child-Pugh), đặc điểm khối u và mức alpha-fetoprotein (AFP). Mỗi yếu tố được chấm điểm, từ đó phân chia bệnh nhân thành các nhóm tiên lượng khác nhau để hỗ trợ lựa chọn phác đồ điều trị. Phân loại CLIP được đánh giá cao trong tiên lượng cho bệnh nhân ung thư gan chưa được điều trị hoặc đang trong giai đoạn trung gian.

3. Okuda

Hệ thống Okuda tập trung vào đánh giá kích thước khối u cùng các chỉ số chức năng gan như albumin, bilirubin, mức độ cổ trướng. Mặc dù đã ra đời từ lâu, Okuda vẫn được sử dụng trong các nghiên cứu hoặc để đánh giá tiên lượng ở bệnh nhân giai đoạn muộn. Tuy không phổ biến bằng BCLC hay CLIP nhưng Okuda vẫn có giá trị trong thực hành lâm sàng nhờ tính đơn giản và dễ áp dụng.

Tiên lượng tỉ lệ sống sót sau 5 năm qua từng giai đoạn bệnh ung thư gan

Tiên lượng sống sót của bệnh nhân ung thư gan phụ thuộc chặt chẽ vào giai đoạn phát hiện bệnh. Nhìn chung, phát hiện sớm đồng nghĩa với khả năng sống cao hơn trong khi bệnh ở giai đoạn muộn thường đi kèm tiên lượng kém.

• Giai đoạn sớm (giai đoạn I): Tỷ lệ sống thêm sau 5 năm có thể đạt khoảng 30% – 70%, đặc biệt nếu khối u có thể phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn.
• Giai đoạn II – III: Tỷ lệ này giảm xuống còn khoảng 10%-30%, do bệnh có xu hướng xâm lấn mạch máu hoặc lan đến hạch.
• Giai đoạn IV: Khi ung thư đã di căn xa, tiên lượng trở nên rất thấp với tỷ lệ sống sau 5 năm chỉ khoảng 3% – 11%.

Khám tầm soát phát hiện ung thư gan giai đoạn sớm

Tầm soát ung thư gan giúp phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn sớm khi khối u còn nhỏ, chưa xâm lấn hay di căn. Đây là bước quan trọng để nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng sống. Đặc biệt, người thuộc nhóm nguy cơ cao như viêm gan virus B/C mạn tính, xơ gan, nghiện rượu lâu năm… nên thực hiện kiểm tra định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

• Siêu âm gan định kỳ: Là kỹ thuật hình ảnh đơn giản nhưng hiệu quả, giúp phát hiện các tổn thương bất thường sớm trong mô gan.
• Xét nghiệm AFP (Alpha-fetoprotein): Chỉ số AFP trong máu có xu hướng tăng khi xuất hiện tế bào ung thư gan, do đó thường được kết hợp với siêu âm để tăng độ chính xác.
• Chụp CT hoặc MRI gan: Được chỉ định khi có nghi ngờ từ kết quả siêu âm hoặc xét nghiệm AFP, hai kỹ thuật này cung cấp hình ảnh chi tiết, hỗ trợ chẩn đoán chính xác vị trí và kích thước khối u.

Chuyên khoa Ung bướu, Tiêu hóa, Ngoại Tổng hợp – BVĐK Tâm Anh Hà Nội quy tụ đội ngũ chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực ung bướu, tiêu hóa như TTƯT.PGS.TS.BS Triệu Triều Dương (Giám đốc Khối Ngoại), TS.BS Vũ Hữu Khiêm (Trưởng khoa Ung bướu), TTƯT.TS.BS Vũ Trường Khanh (Trưởng khoa Tiêu hóa – Gan – Mật tụy), TS.BS Trần Hải Bình (Phó khoa Ung bướu), BS.CKII Ngô Trường Sơn (Phó khoa Ung bướu)…

BVĐK Tâm Anh Hà Nội có Hội đồng Ung thư đa chuyên khoa thực hiện hội chẩn thường quy các ca bệnh ung thư, đặc biệt những ca bệnh khó, hướng đến chẩn đoán, điều trị đa mô thức, cá thể hóa, nâng cao hiệu quả điều trị cho người bệnh.

Khoa Ung bướu cũng phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp để thực hiện nhiều kỹ thuật điều trị ung thư gan hiệu quả như nút mạch, đốt sóng cao tần… Bên cạnh đó, hệ thống máy móc hiện đại như CT scan đa lát cắt, MRI cộng hưởng từ cùng các xét nghiệm chuyên sâu như AFP, Fibroscan… giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán và theo dõi diễn tiến ung thư gan, từ đó tối ưu hóa hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng sống cho người bệnh

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào liên quan tới ung thư gan hay muốn tầm soát ung thư gan, quý khách vui lòng liên hệ Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh:

Ung thư gan là bệnh lý nguy hiểm nhưng nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, khả năng điều trị thành công và kéo dài sự sống sẽ được cải thiện đáng kể. Việc hiểu rõ các giai đoạn ung thư gan cũng như các hệ thống phân loại tiên tiến như BCLC, CLIP hay Okuda đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp. Đặc biệt, với những người có nguy cơ cao, tầm soát định kỳ và theo dõi sát sao là chìa khóa giúp phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.