Xuất huyết dưới nhện là tình trạng chảy máu giữa não và màng não cực kỳ nghiêm trọng. Nếu không nhanh chóng điều trị xuất huyết dưới nhện kịp thời có thể ảnh hưởng đến tính mạng. Vậy xuất huyết dưới nhện điều trị như thế nào?
Mục tiêu của điều trị xuất huyết dưới nhện
Xuất huyết dưới nhện (Subarachnoid Hemorrhage – SAH) là một tình trạng nghiêm trọng xảy ra khi có chảy máu vào khoang dưới nhện, khu vực giữa màng nhện và màng mềm bao quanh não. Đây là một dạng đột quỵ xuất huyết não và có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời.
Việc điều trị xuất huyết dưới nhện nhằm mục đích bao gồm:
Lấy khối máu tụ trong não.
Bịt tắc hay cầm máu tại chỗ phình vỡ mạch máu não.
Cải thiện các triệu chứng.
Khắc phục những nguyên nhân gây chảy máu.
Ngăn ngừa những biến chứng như não úng thủy, co thắt mạch máu và tổn thương não vĩnh viễn.
Giảm thiểu nguy cơ tử vong.
Hầu hết bệnh nhân xuất huyết dưới nhện cần được điều trị sớm và chăm sóc đặc biệt
Các phương pháp điều trị xuất huyết dưới nhện phổ biến
Tùy vào tình trạng người bệnh mà bác sĩ có thể đề ra phương án điều trị thích hợp. Thông thường, có 3 phương pháp chính có thể được bác sĩ cân nhắc sử dụng điều trị xuất huyết khoang dưới nhện hoặc hỗ trợ điều trị các vấn đề liên quan gồm điều trị bằng thuốc, phẫu thuật và can thiệp nội mạch. Cụ thể gồm: (1)
1. Thuốc
Bác sĩ có thể chỉ định người bệnh sử dụng một số loại thuốc điều trị các triệu chứng của bệnh, bao gồm thuốc chống lo âu, thuốc chống co giật, thuốc giảm đau và thuốc điều chỉnh huyết áp. Người bệnh cũng có thể được truyền dịch và thở oxy khi cần thiết để đảm bảo tình trạng sức khỏe ổn định. Ngoài ra, các loại thuốc như thuốc nhuận tràng và thuốc làm mềm phân cũng có thể được bác sĩ chỉ định để giúp bệnh nhân đi đại tiện dễ dàng hơn, tránh mất sức và căng thẳng khi đi đại tiện.
2. Phẫu thuật
Phẫu thuật là phương pháp điều trị xuất huyết dưới nhện trong trường hợp có tổn thương não được phát hiện qua chụp CT/MRI. Những trường hợp cần phẫu thuật bao gồm: xuất hiện máu tụ đè đẩy não khu trú, tình trạng máu tụ xấu đi theo thời gian, tắc nghẽn lưu thông dịch tủy và áp lực trong hộp sọ cao liên tục (trên 30 mmHg).
Quy trình phẫu thuật có thể gồm:
Gây mê: Trước tiên, bác sĩ sẽ gây mê nội khí quản để người bệnh dễ dàng hô hấp trong suốt quá trình phẫu thuật.
Chuẩn bị: Bác sĩ phẫu thuật sẽ sát trùng vùng da cần mổ và tiêm thuốc tê tại đường mổ đã xác định. Sau đó, đặt khăn vô khuẩn lên cơ thể người bệnh, chỉ để lộ vết thương.
Rạch da: Bác sĩ sẽ thực hiện rạch da. Do phần đầu có nhiều mạch máu, các phụ mổ sẽ kịp thời cầm máu ngay sau khi rạch.
Mở màng não: Nếu người bệnh bị phù não, cửa sổ xương sẽ được mở rộng đủ để tiếp cận màng cứng, màng mềm và màng nhện. Bác sĩ sẽ căn cứ vào kết quả chụp CT hay MRI để chọn đường mổ sao cho tiếp cận ổ máu tụ mà không gây tổn thương cho các tế bào não xung quanh.
Cầm máu: Sau khi đến được vị trí xuất huyết, bác sĩ sẽ loại bỏ khối máu tụ và cầm máu bằng các thiết bị chuyên dụng.
Khâu lại: Sau khi đã lấy được khối xuất huyết, bác sĩ sẽ tiến hành vá màng cứng và khâu lại da đầu.
Sau phẫu thuật, người bệnh sẽ được bác sĩ, y tá theo dõi chặt chẽ và thực hiện chụp CT/MRI để kiểm tra. Nếu người bệnh xuất hiện dấu hiệu động kinh, bác sĩ sẽ kê thuốc chống động kinh và theo dõi quá trình điều trị.
3. Can thiệp nội mạch
Can thiệp nội mạch là một phương pháp điều trị xuất huyết khoang dưới nhện thông qua kỹ thuật ít xâm lấn. Cụ thể, bác sĩ sẽ luồn một ống thông siêu nhỏ vào mạch máu và di chuyển đến vị trí mạch máu não bị vỡ. Sau đó, bác sĩ sẽ sử dụng vật liệu chuyên dụng để bịt lại mạch máu đang bị xuất huyết, giúp ngăn chặn chảy máu và giảm nguy cơ tái phát.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc áp dụng đồng thời cả hai phương pháp: phẫu thuật mở và can thiệp nội mạch để điều trị xuất huyết dưới nhện, đặc biệt là trong các tình huống phức tạp hoặc nguy cấp. Việc kết hợp này giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị và giảm thiểu nguy cơ biến chứng cho người bệnh.
Biến chứng có thể gặp sau điều trị xuất huyết dưới màng nhện
Sau khi điều trị xuất huyết dưới nhện, người bệnh có thể gặp phải một số rủi ro, biến chứng. Một trong số đó là sưng não, não úng thủy, xảy ra do sự tích tụ dịch não tủy và máu giữa não và hộp sọ, dẫn đến tăng áp lực lên não. (2)
Xuất huyết dưới nhện cũng có thể gây kích ứng và làm hỏng các mạch máu khác trong não, dẫn đến tình trạng thắt chặt các mạch máu này, từ đó giảm lưu lượng máu đến não. Khi lưu lượng máu bị ảnh hưởng, nguy cơ xảy ra một cơn đột quỵ khác cũng có thể tăng lên, điều này có thể dẫn đến tổn thương não nghiêm trọng hơn.
Những biến chứng sau điều trị có thể bao gồm co thắt mạch, não úng thủy, co giật và tái chảy máu
Phục hồi chức năng sau điều trị xuất huyết dưới khoang nhện
Một số nghiên cứu cho thấy khoảng 50% người bệnh xuất huyết dưới nhện gặp phải tình trạng yếu liệt nửa người, 30% người bệnh bị suy giảm khả năng vận động và 20% người bệnh gặp khó khăn trong khả năng nói. Việc áp dụng phương pháp vật lý trị liệu và tập phục hồi chức năng là điều cần thiết để cải thiện sức khỏe cho người bệnh. (3)
Mục tiêu phục hồi chức năng:
Cải thiện khả năng ăn uống, vệ sinh cá nhân, đi cầu thang, mặc quần áo.
Tăng cường thể lực, kiểm soát bàng quang.
Giảm thiểu những khiếm khuyết thần kinh để trở lại cuộc sống hàng ngày.
Phương pháp phục hồi:
Vật lý trị liệu gồm các bài tập ngồi, đứng, điều chỉnh dáng đi, phục hồi khả năng vận động, phối hợp.
Liệu pháp ngôn ngữ để cải thiện khả năng giao tiếp.
Áp dụng kỹ thuật kích thích điện thần kinh cơ hay kích thích từ trường xuyên sọ để cải thiện khả năng phản xạ, cơ bắp…
Những bài tập chức năng như chịu lực nặng, tăng sức mạnh cơ, tập giữ thăng bằng…
Trong suốt quá trình phục hồi, người bệnh cũng cần lưu ý những thông tin quan trọng sau:
Bắt đầu phục hồi sớm: Người bệnh nên thực hiện phục hồi chức năng ngay sau khi tình trạng sức khỏe dần ổn định để tối ưu hóa kết quả phục hồi.
Tuân thủ hướng dẫn: Người bệnh nên tập luyện các bài tập theo đúng hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia. Tránh tự ý tập luyện sai cách, vì điều này có thể dẫn đến nguy cơ phản tác dụng và làm trầm trọng thêm tình trạng sức khỏe.
Kiên nhẫn với quá trình hồi phục: Người bệnh không nên quá chú trọng vào thời gian hồi phục. Người bệnh cần kiên nhẫn và tránh chủ quan, đồng thời không quay lại làm việc quá sớm để đảm bảo sức khỏe được phục hồi hoàn toàn.
Dinh dưỡng cho người bệnh sau điều trị xuất huyết dưới nhện
Dinh dưỡng cũng là một yếu tố quan trọng để cơ thể người bệnh phục hồi nhanh hơn sau khi điều trị xuất huyết dưới nhện. Người bệnh có thể cân nhắc bổ sung những chất dinh dưỡng sau: (4)
Tăng cường trái cây: Nên tiêu thụ gấp đôi hàm lượng trái cây so với trước đây để cung cấp nhiều vitamin A, C, K, chất chống oxy hóa và chất xơ. Một số loại trái cây tốt cho người bị phình mạch máu não bao gồm quýt, táo, chuối, lê, và cam.
Thêm rau xanh và ngũ cốc nguyên hạt: Người bệnh cần bổ sung rau xanh và ngũ cốc nguyên hạt vào khẩu phần ăn để tăng cường sức khỏe tổng thể và hỗ trợ hệ tiêu hóa.
Tăng cường protein: Nâng cao hàm lượng protein trong cơ thể bằng cách sử dụng thịt nạc hoặc thực phẩm chế biến từ thực vật như đậu, hạt.
Giảm chất béo có hại: Hạn chế hấp thu các chất béo có hại, thực phẩm giàu đường và natri. Thay vào đó, ưu tiên các chất béo lành mạnh như các loại hạt, dầu ô liu và cá béo.
Chế độ ăn uống cân bằng: Thiết lập chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh, bổ sung nhiều khoáng chất và vitamin có lợi cho mạch máu.
Trước khi xây dựng chế độ ăn uống cho người bị xuất huyết dưới nhện, cả người bệnh và người chăm sóc nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để đảm bảo chế độ ăn phù hợp với tình trạng sức khỏe và nhu cầu cụ thể của người bệnh.
Sau điều trị xuất huyết não dưới nhện cần lưu ý gì?
Sau khi điều trị xuất huyết não, người bệnh cần ghi nhớ những lưu ý sau để giảm thiểu nguy cơ tái phát:
Kiểm soát huyết áp: Duy trì chỉ số huyết áp ở mức an toàn bằng cách thay đổi lối sống và sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
Từ bỏ thuốc lá: Ngừng hút thuốc để hạn chế nguy cơ mắc các bệnh về mạch máu.
Tham gia hoạt động thể chất: Thường xuyên tham gia các hoạt động thể chất ở mức độ vừa phải. Tránh gắng sức hoặc nâng vật nặng ngoài khả năng, vì điều này có thể làm tăng nguy cơ vỡ túi phình động mạch.
Tập thể dục đều đặn: Thực hiện các bài tập thể dục hàng ngày để cải thiện sức khỏe và tăng cường lưu thông máu.
Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Định kỳ kiểm tra sức khỏe để theo dõi các chỉ số như đường huyết, huyết áp, biến động cân nặng và hàm lượng cholesterol, giúp phát hiện kịp thời các vấn đề sức khỏe.
Giảm căng thẳng: Thực hành các phương pháp giảm thiểu căng thẳng như yoga, thiền, và các hoạt động thư giãn để ngăn chặn sự phát triển của túi phình mạch máu não.
Tránh xa chất gây nghiện: Hạn chế hoặc tránh xa các chất gây nghiện như cocaine, bia rượu và các loại thuốc kích thích khác.
Nhận diện dấu hiệu cảnh báo: Nếu có dấu hiệu bị phình động mạch, người bệnh nên đến ngay cơ sở cấp cứu để giảm rủi ro vỡ khối phình.
Thăm khám định kỳ: Thường xuyên thăm khám và tái khám đúng lịch hẹn để bác sĩ theo dõi tình trạng mạch máu và phát hiện kịp thời các vấn đề tiềm ẩn.
Đặc biệt, nếu người bệnh gặp phải tình trạng đau đầu đột ngột và dữ dội, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo của bệnh xuất huyết dưới nhện. Người bệnh cần được nhanh chóng đưa đến bệnh viện để được bác sĩ kiểm tra, xử trí.
Người bệnh cần tái khám đều đặn để phòng tránh đột quỵ não, xuất huyết dưới nhện tái phát
Xuất huyết dưới nhện điều trị hết bao nhiêu tiền?
Chi phí điều trị xuất huyết dưới nhện có thể thay đổi tùy vào nhiều yếu tố như mức độ nghiêm trọng của tình trạng bệnh, phương pháp điều trị cần thiết như phẫu thuật, thuốc, điều trị hỗ trợ…), nơi điều trị và thời gian điều trị. Để biết mức giá chính xác, người bệnh nên trực tiếp đến bệnh viện để được tư vấn.
Địa chỉ điều trị xuất huyết dưới nhện ở đâu?
Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ dày dặn kinh nghiệm, tay nghề phẫu thuật thần kinh thành thạo và tỉ mỉ. Bệnh viện Tâm Anh còn đầu tư trang thiết bị hiện đại như robot mổ não tích hợp AI, hệ thống kính vi phẫu K.Zeiss Kinevo 900, máy chụp cắt lớp vi tính 1975 lát cắt… giúp nâng cao hiệu quả điều trị, hạn chế biến chứng, rút ngắn thời gian phẫu thuật. Tất cả hệ thống đều nhập khẩu từ nước ngoài, chất lượng và mang lại hiệu quả điều trị cao.
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
108 Phố Hoàng Như Tiếp, Phường Bồ Đề, TP. Hà Nội
(Đ/c cũ: 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP. Hà Nội)
Bài viết đã cung cấp những thông tin liên quan đến điều trị xuất huyết dưới nhện. Việc nhận biết sớm những biến chứng và có biện pháp can thiệp kịp thời sẽ giúp người bệnh tránh được những biến chứng nguy hiểm, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị.
Włodzisław Kuliński, & Szymczyk, K. (2021). Physical Therapy in Patients After Subarachnoid Haemorrhage. Clinical and Social Study. Acta Balneologica, 63(1), 5–14. https://doi.org/10.36740/abal202101101
Diet after stroke fact sheet. (2025). Stroke Foundation – Australia. https://strokefoundation.org.au/what-we-do/for-survivors-and-carers/after-stroke-factsheets/diet-after-stroke-fact-sheet