Nút xoang nhĩ (sinoatrial node – SA node) là một bộ phận trong hệ thống dẫn truyền của tim và là nơi xuất phát của các hoạt động điện truyền qua tim. Nút xoang nằm ở thành sau bên của tâm nhĩ phải, ngay phía dưới ngoài lỗ tĩnh mạch chủ trên. Nút này có khả năng tự phát nhịp kích thích cơ tâm nhĩ co bóp, đồng thời dẫn truyền xung động đến các thành phần khác trong hệ dẫn truyền của tim.
Nút xoang nhĩ (sinoatrial node – SA node) hay nút SA, là cấu trúc quan trọng trong hệ thống dẫn truyền của tim, đóng vai trò như một “máy tạo nhịp tự nhiên” của tim. Nút xoang nằm trong tâm nhĩ phải và được hình thành từ các tế bào cơ tim chuyên biệt có khả năng tự phát xung động. Chính những xung động này giúp điều chỉnh nhịp tim một cách độc lập và đều đặn mà không cần sự dẫn truyền bên ngoài. Nhờ đó, nút xoang điều hòa hoạt động co bóp của tim, đảm bảo lưu lượng máu được bơm đều đặn khắp cơ thể.
Nút xoang (SA) là một trong số các cấu trúc của hệ thống dẫn truyền tim. Hệ thống dẫn truyền nội tại này tạo ra các xung điện cho sự co bóp của tim và đảm bảo dòng chảy của máu qua các buồng tim được phối hợp nhịp nhàng. Các thành phần của hệ thống này bao gồm:
Nút xoang (SA) hoạt động như “máy tạo nhịp” của tim. Nút này phát ra các xung điện nhanh nhất, dẫn truyền đến cơ nhĩ và làm chúng co bóp trước khi đến nút nhĩ thất (AV) và các thành phần tiếp theo của hệ thống dẫn truyền. Mỗi phần của hệ thống này chịu trách nhiệm kích thích các tế bào cơ tim ở từng khu vực cụ thể, đảm bảo dòng máu lưu thông qua các buồng tim một cách đồng bộ.
Nút xoang nằm ở thành sau bên của tâm nhĩ phải, gần chỗ nối giữa tĩnh mạch chủ trên và tâm nhĩ phải, phần trên của mào tận cùng (crista terminalis). Nút xoang tim được xác định ở ngay bên dưới lớp ngoại tâm mạc trong thành của tâm nhĩ phải..
Nút xoang có kích thước dài từ 8 đến 25 mm. Nút xoang được cấu thành từ các tế bào cơ tim chuyên biệt, có vai trò như những tế bào tạo nhịp, chúng tập trung lại tạo thành một bó có dạng elip.
Các tế bào cơ tim trong nút xoang có một số đặc điểm như sau:
Một số vấn đề ảnh hưởng chức năng hoạt động nút xoang và gây ra tình trạng bệnh lý của nút xoang bao gồm:
Nhịp chậm xoang xảy ra khi nút xoang phát tín hiệu với tần số thấp hơn so với bình thường. Nhịp tim bình thường ở người trưởng thành dao động từ 60 đến 100 nhịp mỗi phút. Nhịp xoang với tần số trên phạm vi bình thường được gọi là nhịp nhanh xoang, và dưới phạm vi bình thường được gọi là nhịp chậm xoang. Nhịp chậm xoang có thể là tình trạng sinh lý hoặc bệnh lý, xuất hiện liên tục trong thời gian dài và không có dấu hiệu rõ rệt.
Suy chức năng nút xoang thường do bất thường trong việc tạo ra xung điện từ các tế bào tạo nhịp hoặc bất thường trong việc dẫn truyền qua các tế bào lân cận. Rối loạn này có thể do mắc phải hoặc di truyền, người bệnh có thể có hoặc không có triệu chứng.
Triệu chứng thường gặp nhất của hội chứng suy nút xoang là ngất hoặc thỉu do nhịp chậm. Đôi khi người bệnh có biểu hiện hồi hộp trống ngực, đau ngực, khó thở… thậm chí có thể có các triệu chứng của suy tim, đột quị hay tai biến mạch não thoáng qua do các rối loạn nhịp khác.
Hội chứng suy nút xoang có thể gây ra bởi 2 nhóm nguyên nhân nội sinh hoặc ngoại sinh tác động đến chức năng của nút xoang. Các nguyên nhân nội sinh bao gồm: thoái hóa, bệnh lý kênh ion hoặc do sự tái cấu trúc bệnh lý của nút xoang… Mặt khác, các nguyên nhân ngoại sinh có thể đảo ngược được: rối loạn điện giải, suy giáp, hạ thân nhiệt…
Hội chứng suy nút xoang có thể bao gồm các dạng như nhịp xoang không đều, block xoang nhĩ, ngưng xoang, nhịp chậm xoang hay nhịp nhanh – nhịp chậm (biểu hiện hay gặp nhất trên lâm sàng).
Hội chứng nhịp nhanh – nhịp chậm là một thể của hội chứng nút xoang bệnh lý trong đó, rối loạn nhịp chậm xen kẽ với các rối loạn nhịp nhanh. Đây là một trong những thể thường gặp nhất trên lâm sàng. Do bất thường chức năng nút xoang dẫn đến xuất hiện các rối loạn nhịp nhĩ như nhanh nhĩ, rung nhĩ, cuồng nhĩ… Các rối loạn nhịp này có thể dẫn đến hình thành huyết khối trong buồng tim gây đột quị hoặc thuyên tắc mạch ngoại vi.
Ngưng xoang hay ngừng xoang được định nghĩa khi thời gian khử cực của nút xoang > 3 giây sau lần khử cực tâm nhĩ cuối cùng. Biểu hiện trên điện tâm đồ là khoảng PP > 3s. Rối loạn nhịp này có thể gây triệu chứng ngất hoặc thỉu đột ngột cho bệnh nhân.
Xảy ra khi nút xoang phát nhịp nhưng xung động không thể đến được các mô nhĩ lân cận. Có ba mức độ của block xoang nhĩ: Độ một, độ hai, và độ ba, tương tự như block nhĩ thất. (2)
Các phương pháp chẩn đoán đo điện tâm đồ (ECG) có thể xác định vấn đề bệnh lý liên quan đến nút xoang một cách chính xác. ECG có thể được thực hiện bằng nhiều cách khác nhau như:
Nút xoang, hay còn gọi là máy tạo nhịp tự nhiên của tim, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì nhịp tim đều đặn. Để giữ cho nút xoang khỏe mạnh và hoạt động tốt, bạn có thể thực hiện các biện pháp sau:
Bằng cách thực hiện các biện pháp trên, bạn có thể giữ cho nút xoang khỏe mạnh và giúp duy trì nhịp tim ổn định, giảm nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch. Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Nút xoang nhĩ đóng vai trò quan trọng trong hệ thống dẫn truyền của tim giúp tạo nhịp tim, làm tim co bóp đều đặn. Trong một số trường hợp, rối loạn hệ thống dẫn truyền của tim có thể gây ra các biến chứng như suy tim và đột quỵ. Do đó, việc chẩn đoán và điều trị là việc vô cùng cần thiết để giảm thiểu các biến chứng nguy hiểm xảy ra.
