Bướu cổ lành tính nên ăn gì và kiêng gì tốt cho sức khỏe?

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phòng ngừa và điều trị các bệnh rối loạn tuyến giáp, trong đó có bướu cổ lành tính. Vậy người bệnh mắc bướu cổ lành tính nên ăn gì, kiêng gì để hỗ trợ quá trình điều trị và phục hồi? Dưới đây là những thông tin được tiến sĩ bác sĩ Trần Hữu Thanh Tùng, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ.

Tại sao dinh dưỡng quan trọng đối với người bị bướu cổ lành tính?

Chế độ dinh dưỡng lành mạnh không chỉ cung cấp năng lượng cho các hoạt động của cơ thể mà còn bổ sung dưỡng chất để tăng cường sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật. Với người có bướu cổ lành tính, bổ sung vitamin, khoáng chất, nhất là i-ốt thông qua thực phẩm có thể hỗ trợ tốt cho quá trình điều trị bệnh.

Bướu cổ lành tính nên ăn gì?

Tùy vào loại bướu cổ (do suy giáp hoặc cường giáp) mà người bệnh có chế độ ăn khác nhau. Cụ thể:

1. Đối với người bệnh suy giáp

Không có chế độ ăn kiêng riêng biệt cho người bệnh suy giáp. Người bệnh nên xây dựng thực đơn tập trung vào trái cây và rau quả, thực phẩm giàu protein và ngũ cốc nguyên hạt để cải thiện sức khỏe.

Tuyến giáp phụ thuộc vào một số vi chất dinh dưỡng để hoạt động tối ưu, do đó nên ưu tiên những thực phẩm giàu các khoáng chất này trong chế độ dinh dưỡng cho người bệnh suy giáp:

• I-ốt: Đây là khoáng chất thiết yếu tham gia quá trình sản xuất hormone tuyến giáp. Khoáng chất này có trong hải sản, rong biển, khoai tây, sản phẩm từ sữa, trứng… Người bệnh suy giáp đang dùng levothyroxine không cần bổ sung i-ốt hoặc theo chỉ dẫn của bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường.
• Kẽm: Đây cũng là khoáng chất quan trọng tham gia quá trình sản xuất hormone giáp. Các thực phẩm giàu kẽm gồm: hàu, thịt bò, hạt bí ngô, sữa chua, đậu gà, hạt điều…
• Sắt: Khoáng chất này rất cần thiết để tạo hormone giáp T3, T4 và tham gia quá trình chuyển đổi T4 thành T3 (dạng hoạt động của hormone giáp). Sắt có trong các loại thịt đỏ (thịt heo, bò), thịt gia cầm, hải sản, cải bó xôi… Một số viên uống bổ sung sắt (sắt sulfat) có thể cản trở quá trình hấp thụ thyroxine, do đó, người bệnh đang điều trị với thyroxine nên dùng cách viên bổ sung sắt 4 giờ.

2. Đối với người bệnh cường giáp

Nên bổ sung thực phẩm giàu selen. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng bổ sung selen trong 6 tháng có có lợi cho người bệnh Basedow. Những tác dụng tích cực này kéo dài đến 12 tháng. Có thể bổ sung selen thông qua các thực phẩm như: cá ngừ, thịt bò, gà tây, trứng, gạo lứt… (1)

Ngoài ra, bổ sung dinh dưỡng từ trứng, sữa cũng rất có lợi cho người bệnh cường giáp lẫn suy giáp.

• Sữa: Sữa và các sản phẩm từ sữa như sữa chua, váng sữa, phô mai… rất tốt cho người mắc bệnh tuyến giáp. Đây là nguồn cung cấp canxi, vitamin D và nhiều khoáng chất thiết yếu khác, giúp tăng cường sức khỏe và hỗ trợ quá trình điều trị, phục hồi của người bệnh. Lưu ý, nên chọn sữa tươi tách béo để tránh khó tiêu.
• Trứng: Trứng rất giàu protein, chất béo, i-ốt và nhiều vitamin, khoáng chất quan trọng khác, không chỉ tốt cho sức khỏe mà còn hỗ trợ bổ sung năng lượng, dinh dưỡng cho người bệnh bướu cổ lành tính. Lưu ý, nên ăn trứng nguyên quả và chế biến chín để hấp thu trọn vẹn dinh dưỡng.

Bướu cổ lành tính kiêng ăn gì?

Người mắc bướu cổ lành tính nên chú ý kiêng một số loại thực phẩm có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến giáp hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh. Dưới đây là những nhóm thực phẩm nên kiêng hoặc hạn chế:

1. Đối với người bệnh cường giáp

Ngược lại với bệnh nhân suy giáp, người mắc cường giáp cần tránh các thực phẩm chứa nhiều i-ốt như hải sản, rong biển, tảo biển, muối i-ốt …; do i-ốt là nguyên liệu chính để cơ thể sản xuất hormone giáp, trong khi ở người bệnh cường giáp, lượng hormone giáp đã quá thừa.

2. Đối với người bệnh suy giáp

2.1. Các loại rau họ cải

Các loại rau họ cải như cải thìa, bông cải xanh và trắng, cải bó xôi, cải bắp… rất giàu chất xơ, folate, vitamin C và vitamin K. Người bệnh bướu cổ lành tính nên nấu chín các loại rau này, không nên ăn sống. Bởi chúng chứa nhiều goitrogen, làm giảm khả năng hấp thụ i-ốt của cơ thể, do đó ảnh hưởng xấu đến chức năng tuyến giáp.

2.2. Đậu nành (đậu tương)

Người bệnh suy giáp không cần loại bỏ hoàn toàn đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành khỏi chế độ ăn, nhưng nên chú ý thời điểm dùng thuốc. Các hoạt chất trong đậu nành có thể ức chế khả năng hấp thụ các loại thuốc thay thế hormone tuyến giáp. Do đó, nên dùng đậu nành và sản phẩm từ đậu nành vài giờ trước hoặc sau khi dùng các loại thuốc.

Những thực phẩm làm từ đậu nành phổ biến như: đậu phụ, thực phẩm chay làm từ đậu phụ; sữa, sữa chua, kem làm từ đậu nành; nước tương…

2.3. Đồ uống có cồn

Rượu, bia và các thức uống có cồn ảnh hưởng xấu đến nhiều cơ quan trong cơ thể, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, gan nhiễm mỡ, rối loạn tiêu hóa, ung thư… Lạm dụng rượu, bia có thể làm rối loạn hoạt động của trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến giáp, ảnh hưởng đến hormone tuyến giáp.

2.4. Thực phẩm nhiều đường

Đường tự nhiên từ trái cây, rau củ không ảnh hưởng tiêu cực đến người bệnh bướu cổ lành tính. Người bệnh tuyến giáp không nên ăn quá nhiều thực phẩm chứa đường bổ sung như bánh, kẹo, kem, nước trái cây đóng chai, mứt trái cây, nước ngọt… Đường bổ sung có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động của tuyến giáp.

Nghiên cứu thực hiện trên 100 người bệnh suy giáp tại Bệnh viện Mount Sinai (New York) cho thấy: sử dụng chất tạo ngọt nhân tạo như aspartame và sucralose gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động của tuyến giáp. (2)

Lạm dụng thực phẩm nhiều đường còn làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường, béo phì, tăng huyết áp…

2.5. Nội tạng động vật

Nội tạng động vật (lòng, gan, phổi, tim…) chứa hàm lượng chất béo bão hòa và cholesterol rất cao, có thể ảnh hưởng đến quá trình hấp thu thuốc điều trị bệnh tuyến giáp. Ăn quá nhiều nội tạng động vật cũng có thể gây rối loạn hoạt động tuyến giáp, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, huyết áp, gan nhiễm mỡ, mỡ trong máu cao…

2.6. Sữa tươi nguyên kem

Sữa nguyên kem là một trong những thực phẩm người mắc bệnh tuyến giáp nên kiêng. Bởi thức uống này chứa nhiều chất béo, có thể gây khó tiêu, rối loạn tiêu hóa. Người bệnh bướu cổ lành tính nên lựa chọn sữa tách béo và các sản phẩm từ sữa tách béo thay vì sữa nguyên kem.

2.7. Thức ăn chế biến sẵn

Các loại thực phẩm chế biến sẵn thường chứa nhiều đường, muối, chất béo xấu, gluten…, không chỉ không tốt cho sức khỏe mà còn ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến giáp. Người bệnh tuyến giáp nên lựa chọn các thực phẩm tươi sống, chế biến đơn giản, hạn chế gia vị.

Lưu ý khi chăm sóc người bệnh bướu cổ lành tính

Không chỉ dinh dưỡng có vai trò quan trọng mà yếu tố lối sống cũng ảnh hưởng đến sức khỏe tuyến giáp:

• Tập thể dục: Hoạt động thể chất thường xuyên hỗ trợ quá trình trao đổi chất, tăng sức bền, cải thiện sức khỏe tim mạch, hô hấp, phòng ngừa thừa cân, béo phì. Nên duy trì thói quen tập thể dục tối thiểu 30 phút/ngày.
• Cân nặng: Cân nặng quá lớn có thể gây ảnh hưởng xấu đến hoạt động tuyến giáp. Cần duy trì cân nặng và chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức khỏe mạnh, từ 18,5kg/m2 – 22,9kg/m2.
• Giảm căng thẳng: Căng thẳng, lo lắng cũng gây áp lực lên tuyến giáp. Bạn có thể thử các hoạt động thư giãn như yoga, thiền, chơi thể thao… để hạn chế stress.
• Tránh bức xạ: Tiếp xúc với tia X và bức xạ hạt nhân có thể gây tổn thương tuyến giáp, nên thực hiện các biện pháp bảo vệ cần thiết khi tiếp xúc các bức xạ này.
• Duy trì lịch tái khám định kỳ: Khám tuyến giáp theo lời dặn của bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường giúp phát hiện sớm các vấn đề bất thường của bệnh.

Một số trường hợp đặc biệt cần lưu ý:

• Phụ nữ mang thai và cho con bú: Trong giai đoạn này, phụ nữ cần lượng i-ốt cao hơn (220mcg – 290mcg mỗi ngày). Nên bổ sung đầy đủ vitamin và i-ốt để ổn định chức năng tuyến giáp và sự phát triển của thai nhi.
• Người ăn chay và thuần chay: Nên bổ sung rong biển giàu i-ốt, sữa hạt hoặc muối i-ốt để đáp ứng nhu cầu tuyến giáp.

Người bệnh bướu cổ lành tính có nhu cầu theo dõi, kiểm tra tuyến giáp nên đến khám tại khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM hoặc đơn vị Nội tiết – Đái tháo đường, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7.

Đây là những địa chỉ chuyên khám, tư vấn và điều trị các bệnh liên quan đến rối loạn nội tiết tố như bướu giáp, suy giáp, cường giáp, bệnh tuyến yên, tuyến thượng thận, chậm dậy thì, tiểu đường… Bệnh viện có đội ngũ chuyên gia đầu ngành, bác sĩ giàu kinh nghiệm; được đầu tư hệ thống máy móc hiện đại, hỗ trợ quá trình chẩn đoán và điều trị nhanh chóng, chính xác, hiệu quả.

Hy vọng các thông tin trên đã giúp bạn đọc giải đáp thắc mắc: bướu cổ lành tính nên ăn gì và kiêng gì tốt cho sức khỏe. Chế độ dinh dưỡng có vai trò rất quan trọng trong quá trình điều trị bệnh nói chung và bệnh về tuyến giáp nói riêng. Người bệnh không cần kiêng khem nghiêm ngặt bất cứ thực phẩm gì, nhưng cần có chế độ dinh dưỡng lành mạnh, cân đối, bổ sung đầy đủ dưỡng chất để cải thiện sức khỏe tổng thể.