Biến chứng Hirschsprung nguy hiểm nhận biết sớm để phòng ngừa

Trẻ mắc bệnh Hirschsprung cần được phát hiện và can thiệp điều trị đúng cách, kịp thời nhằm hạn chế các tổn thương, biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe, sự phát triển và tính mạng của trẻ. Vậy biến chứng Hirschsprung là gì?

Bệnh Hirschsprung có nguy hiểm không?

Hirschsprung (còn được gọi là bệnh phình đại tràng bẩm sinh) là một rối loạn bẩm sinh nguy hiểm ở đường ruột, đặc trưng bởi sự vắng mặt của các tế bào thần kinh (hạch) bên trong đường ruột. Tình trạng này khiến khí và phân không thể di chuyển qua đoạn đoạn ruột bị ảnh hưởng bởi Hirschsprung, tích tụ và gây tắc nghẽn bên trong ruột.

Phát hiện và có phương pháp chăm sóc, can thiệp kịp thời, đúng cách không chỉ góp phần tránh các biến chứng của bệnh mà còn giúp việc điều trị có tiên lượng tốt hơn, bệnh nhi hồi phục nhanh chóng. Phần lớn trẻ mắc bệnh Hirschsprung được phát hiện trong giai đoạn sơ sinh cho tới khi trẻ được 2 tháng tuổi. Một số ít có thể được phát hiện muộn hơn trong thời thơ ấu hoặc khi trưởng thành (rất hiếm) do bệnh mức độ nhẹ và triệu chứng không rõ ràng.

Biến chứng Hirschsprung nguy hiểm

Bệnh có thể gây nên một số biến chứng Hirschsprung nguy hiểm:

1. Viêm ruột kết

Viêm ruột kết là biến chứng thường gặp nhất ở trẻ mắc bệnh Hirschsprung. Ước tính có tới 40% trẻ mắc bệnh Hirschsprung gặp biến chứng viêm ruột kết. Phân tích tụ lâu ngày là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi, gây nhiễm trùng cho trẻ. Trẻ viêm ruột kết thường có các triệu chứng như tiêu chảy nghiêm trọng, sốt… Tình trạng này kéo dài sẽ gây mất nước và có thể dẫn đến biến chứng nhiễm trùng máu, kéo dài có thể nguy hiểm đến tính mạng trẻ như sốc nhiễm trùng, nhiễm độc. (1)

2. Tắc ruột già

Sự thiếu vắng các tế bào hạch khiến ruột già không thể đẩy phân ra bên ngoài. Phân bị ứ đọng trong đường ruột, theo thời gian sẽ dẫn đến tắc ruột. Tình trạng này khiến trẻ đau bụng dữ dội, bụng căng, chướng bụng, nôn mửa.

3. Bệnh đại tràng nhiễm độc

Phân tích tụ lâu ngày bên trong đường ruột có thể gây nhiễm độc đại tràng. Biến chứng đại trạng nhiễm độc khiến đại tràng giãn nở cấp tính. Tình trạng này có thể dẫn đến nhiễm độc máu, gây tử vong ở trẻ.

4. Xoắn ruột

Xoắn ruột là biến chứng hiếm gặp ở trẻ mắc bệnh Hirschsprung. Tình trạng này thường liên quan đến đại tràng sigma và ít gặp hơn là các đoạn ngang hoặc manh tràng. Nguyên nhân có thể liên quan đến tình trạng xoắn của một đoạn đại tràng to chứa đầy phân su hoặc phân, cùng với sự di động quá mức của mạc treo đại tràng sigma. (2)

5. Thủng ruột

Một số trẻ bị Hirschsprung nghiêm trọng có thể dẫn đến thủng ruột khi không được phát hiện kịp thời. Đây là tình trạng rất nguy hiểm, trẻ cần được phẫu thuật cấp cứu ngay lập tức.

Các dấu hiệu nhận biết trẻ bị Hirschsprung cần nhập viện

Trẻ mắc bệnh Hirschsprung cần được đưa đến bệnh viện để bác sĩ kiểm tra và có phác đồ điều trị phù hợp. Một số dấu hiệu cảnh báo bệnh Hirschsprung ở trẻ mà bố mẹ cần lưu ý:

• Không đi ngoài phân su trong 48 giờ sau sinh;
• Táo bón hoặc tiêu chảy, són phân;
• Bụng sưng lên;
• Nôn mửa;
• Sốt;
• Bỏ bú, biếng ăn;
• Suy dinh dưỡng, chậm tăng trưởng, chậm tăng cân ở trẻ lớn hơn.

Cách điều trị bệnh Hirschsprung

Trẻ mắc bệnh Hirschsprung sẽ được điều trị bằng phương pháp phẫu thuật. Dựa vào kết quả kiểm tra lâm sàng và cận lâm sàng, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Phần lớn trẻ sẽ được điều trị bằng phương pháp phẫu thuật nội soi, ít xâm lấn, thời gian hồi phục nhanh chóng. Bác sĩ sẽ cắt bỏ phần ruột không có tế bào hạch và nối phần ruột khỏe mạnh với hậu môn. Suốt quá trình phẫu thuật, trẻ sẽ được gây mê.

Trường hợp chưa thể nối ruột với hậu môn, bác sĩ sẽ tạo một hậu môn nhân tạo ở vùng bụng cho trẻ. Phần ruột khỏe mạnh sẽ được nối với hậu môn nhân tạo. Phân sẽ được đẩy ra khỏi cơ thể qua “lỗ thông” này. Khi sức khỏe của trẻ đã ổn định, một cuộc phẫu thuật sẽ được thực hiện sau đó để nối phần ruột khỏe mạnh với hậu môn, đóng hậu môn nhân tạo.

Sau phẫu thuật, tùy vào khả năng hồi phục của từng trẻ, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện thêm một số phương pháp điều trị hỗ trợ như: dùng thuốc và/hoặc thụt tháo, kích thích dây thần kinh cùng cụt, liệu pháp phản hồi sinh học để tạo thói quen đại tiện.

Các biến chứng sau phẫu thuật Hirschsprung

Phẫu thuật là phương pháp điều trị tiêu chuẩn trong điều trị bệnh Hirschsprung ở trẻ em. Trẻ sau phẫu thuật cần được theo dõi chặt chẽ và chăm sóc đúng cách nhằm hạn chế các rủi ro tiềm ẩn và can thiệp kịp thời khi trẻ không may gặp phải biến chứng Hirschsprung. Một số biến chứng sau phẫu thuật Hirschsprung có thể xảy ra như:

• Chảy máu tại vị trí nối giữa hai đoạn ruột;
• Tổn thương đường tiết niệu – sinh dục, có thể dẫn đến rò trực tràng – âm đạo, rò trực tràng – niệu đạo, rò tầng sinh môn;
• Viêm ruột;
• Xì miệng nối, tắc ruột do căng miệng nối, thiếu máu, hở hoặc hẹp khẩu kính đại tràng;
• Són phân (đi đại tiện không tự chủ) có thể do trẻ không có cảm giác trực tràng đầy, chức năng trực tràng bất thường.
• Táo bón, thường do tác dụng phụ của thuốc, dinh dưỡng chưa phù hợp, ít vận động hoặc liên quan đến các biến chứng khác như tắc ruột, bất thường trong hệ ruột.
• Hẹp miệng nối.

Biện pháp phòng ngừa biến chứng Hirschsprung

Phát hiện và điều trị bệnh Hirschsprung cho trẻ tại cơ sở y tế uy tín, có đầy đủ trang thiết bị với các chuyên gia, bác sĩ Ngoại nhi được đào tạo chuyên sâu, giàu kinh nghiệm là cách tốt nhất để bảo vệ trẻ, tránh các biến chứng Hirschsprung nguy hiểm của bệnh lý này. Do đó, bố mẹ cần theo dõi sát sao các biểu hiện của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đưa trẻ đến bệnh viện đa khoa để được bác sĩ kiểm tra kỹ lưỡng khi có dấu hiệu bất thường.

Nếu trong gia đình có tiền sử mắc bệnh Hirschsprung, bố mẹ nên thông báo cho bác sĩ khi có kế hoạch mang thai để được tư vấn phù hợp. Ngoài ra, cần thăm khám thai thường xuyên và kiểm tra, tầm soát sức khỏe cho trẻ sơ sinh.

Hy vọng với những thông tin trên, quý phụ huynh đã hiểu được sự nguy hiểm cũng như các biến chứng Hirschsprung có thể xảy ra. Với sự tiến bộ của y học, phần lớn trẻ mắc bệnh được phát hiện và điều trị kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng, cải thiện chất lượng sống.