U nang giáp móng là một dị tật bẩm sinh khá phổ biến ở vùng cổ. Tuy là bệnh lành tính nhưng có thể gây ra một số biến chứng nguy hiểm như suy giáp, ung thư nang giáp lưỡi… Bài viết sau đây sẽ giải đáp mọi thắc mắc của bạn về tình trạng này.
U nang giáp móng (còn được gọi là nang ống giáp lưỡi – Thyroglossal Duct Cysts) là một dị tật hình thành do sự bất thường trong quá trình hình thành tuyến giáp, trong giai đoạn phôi thai. Thay vì bị tiêu đi, một phần của ống giáp lưỡi lại phát triển thành một khối u ở chính giữa cổ.
Tỷ lệ mắc phải lên đến 7% dân số toàn thế giới, được phát hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng đa số là trẻ từ 10 tuổi trở xuống. Thống kê các trường hợp mắc phải dị tật này, có đến 60% nang giáp lưỡi nằm ở giữa xương móng và sụn giáp, 24% xuất hiện trên xương móng, 13% nằm trên xương ức và 2% nằm ở đáy lưỡi. (1)
Bệnh có diễn tiến chậm, ít triệu chứng, thường chỉ phát hiện một u nang nhỏ ở chính giữa cổ. Nang có thể di động theo nhịp nuốt, có hình gần giống với hình tròn hoặc bầu dục, không gây đau, kích thước dao động 1 – 4cm, có ranh giới rõ ràng, bề mặt nhẵn, căng và đàn hồi. Vì vậy, bệnh thường được phát hiện khi bệnh nhi được 7 – 8 tuổi.
Tuyến giáp là cơ quan sản xuất các hormone kiểm soát quá trình trao đổi chất của cơ thể. Trong quá trình phát và phát triển tuyến giáp, các tế bào tuyến giáp sẽ di chuyển từ mặt sau lưỡi xuống cổ, qua xương móng – một loại xương có hình chữ U, nằm ở gốc lưỡi, trước xương cổ, có vai trò hỗ trợ, giữ lưỡi. Hành trình di chuyển này thường bắt đầu từ tuần thứ 3 của thai kỳ.
Sự di chuyển này tạo thành một cái kênh nhỏ, gọi là ống giáp lưỡi. Thông thường, ống giáp lưỡi sẽ tự đóng lại và biến mất khi quá trình di chuyển hoàn tất, tuyến giáp ổn định. Nếu ống giáp lưỡi không đóng lại, chúng sẽ dần tích tụ chất lỏng, chất nhầy, trở thành u nang giáp lưỡi. Sự thoái hóa này thường diễn ra vào tuần thứ 10 của thai kỳ. Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có nghiên cứu nào lý giải được lý do có những ống giáp lưỡi có thể tự đóng, tự biến mất nhưng một số khác lại không. (2)
Bệnh có thể được phát hiện khi quan sát ở vùng cổ họng hoặc khi trẻ lè lưỡi. Một khối u trên cổ họng có thể di chuyển lên và xuống nhịp nhàng khi trẻ nuốt. Khi sờ vào u nang có thể có cảm giác mềm, mịn, tròn.
U nang cũng có thể sưng to, gây đau khi trẻ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, ảnh hưởng đến u nang. Nếu kích thước u nang lớn, trẻ có thể cảm thấy khó nuốt thức ăn, dễ bị nghẹn, khàn giọng,…
Mặc dù hầu hết các trường hợp mắc phải bệnh này không nguy hiểm nhưng bệnh vẫn cần được phát hiện và can thiệp sớm, phòng ngừa biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ.
Tùy từng trường hợp, biến chứng của bệnh có thể biểu hiện ở mức độ nặng nhẹ khác nhau. Biến chứng thường gặp nhất là nang bị bội nhiễm, hình thành áp xe, lỗ rò (miệng lỗ rò nhỏ và có dịch nhầy trong hoặc trắng đục). U nhiễm trùng gây sưng đau ở cổ, có thể đi kèm triệu chứng sốt, khó nuốt, khó thở.
Ngoài ra, một số trường hợp hiếm gặp, bệnh có thể diễn tiến thành ung thư biểu mô, chiếm 1% tổng số ca mắc. Người trưởng thành có nguy cơ gặp biến chứng này cao hơn trẻ em. Ung thư do bệnh này có thể không gây bất kỳ triệu chứng nào cho đến khi nó trở nên tồi tệ hơn, thường được phát hiện khi thăm khám sức khỏe ở khu vực này, ví dụ như bướu cổ. Các triệu chứng của ung thư cần lưu ý: có khối u trước cổ có xu hướng càng ngày càng lớn và cứng hơn; sưng hạch bạch huyết và khó nuốt.
Trẻ cần được đưa đến bệnh viện để bác sĩ thăm khám sớm khi có các dấu hiệu như:
Ngoài thăm khám lâm sàng, bác sĩ sẽ yêu cầu thực hiện thêm một số xét nghiệm để hỗ trợ cho việc chẩn đoán bệnh, xác định kích thước, vị trí chính xác cũng như mức độ ảnh hưởng của nó đối với sức khỏe trẻ. Một số cận lâm sàng có thể được chỉ định thực hiện gồm:
Hiện nay, phẫu thuật Sistrunk là phương pháp điều trị u giáp móng chính, là phương pháp cắt bỏ nang và các cấu trúc liên quan để ngăn chặn tái phát. Bác sĩ sẽ rạch một đường nhỏ ở cổ họng để loại bỏ u nang, phần ở giữa xương móng và các đường giáp lưỡi còn sót lại.
Bên cạnh đó, một số loại thuốc kháng sinh, hạ sốt, giảm đau có thể được chỉ định sử dụng khi trẻ bị nhiễm trùng, sốt cao. Trẻ không thể phẫu thuật cắt bỏ u nang, liệu pháp xơ hóa (tiêm Ethanol qua da) có thể được cân nhắc thực hiện.
Chăm sóc cẩn thận, đúng cách sẽ giúp trẻ sau điều trị nhanh chóng hồi phục, quay về với cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Một số lưu ý khi chăm sóc trẻ như:
Sau phẫu thuật khoảng 1 tuần, trẻ có thể đi học và sinh hoạt bình thường. Tuy nhiên, bố mẹ nên hạn chế cho trẻ hoạt động quá sức trong khoảng 2 đến 6 tuần sau phẫu thuật. Khi chăm sóc tại nhà, bố mẹ lưu ý đưa trẻ đến bệnh viện để được bác sĩ kiểm tra và hỗ trợ ngay khi nhận thấy trẻ có các dấu hiệu nghiêm trọng sau:
Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng cho trẻ sau phẫu thuật u nang giáp móng là điều quan trọng để trẻ hồi phục sức khỏe một cách nhanh chóng. Tuy nhiên, thời gian đầu, thường trong vòng 72 giờ đầu, bố mẹ nên cho trẻ uống nhiều nước và ăn thức ăn ở dạng lỏng. Tiếp đó, dần chuyển sang thức ăn dạng đặc hơn, mềm khi trẻ không có biểu hiện nôn, nghẹn. Chia nhỏ bữa ăn, bổ sung nhiều đạm để đảm bảo trẻ được bổ sung đủ chất.
Nếu nghi ngờ trẻ bị bệnh này, bố mẹ nên đưa trẻ đến phòng khám Ngoại Nhi, khoa Nhi thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được các bác sĩ thăm khám và tư vấn điều trị phù hợp. Với đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giỏi ở lĩnh vực Nội Nhi và Ngoại Nhi, cơ sở vật chất hiện đại, tân tiến, bố mẹ có thể hoàn toàn yên tâm để gửi gắm, chăm sóc sức khỏe của bé yêu.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
U nang giáp móng là một bệnh lý bẩm sinh, lành tính nhưng việc phát hiện và can thiệp sớm vẫn đóng một vai trò quan trọng đối với sức khỏe cũng như sự phát triển của trẻ về sau. Do đó, khi nghi ngờ trẻ mắc bệnh, bố mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện để được bác sĩ hỗ trợ càng sớm càng tốt, tránh kéo dài để bệnh gây biến chứng.
