Tử cung đôi là một dị tật bẩm sinh cơ quan sinh dục nữ hiếm gặp nhưng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của người phụ nữ. Trong bài viết dưới đây, BS.CKII Nguyễn Thị Hồng Nhung, Trung tâm Sản Phụ khoa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội sẽ giúp chị em hiểu rõ tử cung đôi là gì, cách phát hiện cũng như điều trị, dự phòng nguy cơ cho những phụ nữ có dị tật tử cung bẩm sinh này.
Tử cung đôi là dị tật bẩm sinh cơ quan sinh dục nữ hiếm gặp khi một người phụ nữ phát triển hai tử cung. Đây là một trong những bất thường tử cung ít phổ biến nhất, chỉ ảnh hưởng đến khoảng 0,3% dân số.
Cơ quan sinh dục nữ được cấu tạo phức tạp từ các cơ quan bên trong và bên ngoài. Tử cung là cơ quan sinh dục bên trong, có hình dáng giống quả lê úp ngược, nằm ở điểm giao giữa bàng quang và trực tràng, đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như lưu thông máu trong kỳ kinh nguyệt, nơi làm tổ và phát triển của phôi thai, cung cấp dinh dưỡng cho thai nhi phát triển.
Cổ tử cung nằm giữa tử cung và âm đạo, có nhiệm vụ ngăn chặn các loại vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng xâm nhập vào bên trong tử cung. Khi quan hệ tình dục, cổ tử cung sẽ tiết ra chất nhầy giúp quan hệ trơn tru, đồng thời giúp tinh trùng di chuyển đến gặp trứng dễ dàng hơn. Ngoài ra, cổ tử cung còn đảm nhận vai trò dẫn máu kinh đến âm đạo và tống xuất ra ngoài.
Bình thường cấu tạo giải phẫu của cơ quan sinh dục nữ là có một tử cung. Tuy nhiên, một số trường hợp hiếm gặp khi có bất thường về giải phẫu cơ thể bẩm sinh khiến phụ nữ có thể có những khác biệt về cơ quan sinh dục bên trong, điển hình là tình trạng tử cung đôi.
Bác sĩ Hồng Nhung chia sẻ, hiện tượng hai tử cung hình thành ngay từ thời kỳ phôi thai, bình thường hai ống Mullerian có khuynh hướng sáp nhập lại với nhau, tiêu biến lớp vách ngăn để hình thành nên một tử cung bình thường. Tuy nhiên, khi có bất thường xảy ra, hai ống Mullerian này không sáp nhập vào nhau, hình thành nên hai buồng tử cung riêng biệt. Một số người có tử cung đôi cũng có thể có hai cổ tử cung và hai ống âm đạo. Thay vì tử cung bình thường có hình dáng giống quả lê úp ngược, phụ nữ có tử cung đôi sẽ có hình dạng tử cung trông như quả chuối.
Tử cung đôi có thể có một lỗ thông vào một âm đạo, lỗ thông này được gọi là cổ tử cung. Trong một số trường hợp, mỗi tử cung lại có cổ tử cung riêng. Thông thường cũng có một thành mô mỏng chạy dọc theo chiều dài âm đạo, chia âm đạo thành hai, với hai lỗ thông riêng biệt.
Mỗi tử cung có ống dẫn trứng và buồng trứng riêng. Kích thước hai khoang tử cung ở dị tật này sẽ hẹp hơn khoang tử cung bình thường. Một số phụ nữ có cũng có thể xuất hiện bàng quang, niệu đạo và hậu môn đôi. (1)
So với dị tật tử cung đôi, tử cung 2 sừng phổ biến hơn. Tử cung 2 sừng còn gọi là tử cung trái tim, với đặc điểm đặc trưng là hai bên tử cung có phần nhô lên giống như sừng, trong lòng tử cung có một vách ngăn. Nghĩa là, phụ nữ bị tử cung 2 sừng vẫn có một tử cung, nhưng thay vì có hình dáng quả lê úp ngược, tử cung có hình trái tim. Nếu bị tử cung đôi, phụ nữ sẽ có hai tử cung riêng biệt. (2)
Như đã chia sẻ, xuất hiện 2 tử cung là một dị tật tử cung bẩm sinh xảy ra khi phôi thai đang phát triển trong bụng mẹ. Bình thường, trong quá trình phát triển của phôi thai, tử cung của thai nhi sẽ được hình thành từ việc sáp nhập hai ống Mullerian song song để tạo ra khoang rỗng, đó là tử cung.
Nếu quá trình sáp nhập này không gặp bất kỳ khó khăn hoặc trở ngại nào sẽ hình thành một tử cung bình thường và khỏe mạnh. Tuy nhiên, nếu xảy ra bất thường có thể dẫn đến các dị tật tử cung, chẳng hạn như tử cung đôi hoặc tử cung 2 sừng.
Hiện nay nguyên nhân dẫn đến việc sáp nhập hai ống Mullerian vẫn chưa được xác định cụ thể, nhưng có một số nghiên cứu chỉ ra rằng sự bất thường này có thể do yếu tố di truyền. (3)
Hầu hết phụ nữ đều không biết mình mắc bệnh vì tình trạng không gây ra bất cứ triệu chứng nào. Bệnh thường được phát hiện trong quá trình khám sức khỏe phụ khoa định kỳ, hoặc trong quá trình kiểm tra tìm nguyên nhân gây ra sảy thai liên tiếp hoặc đau bụng kinh dữ dội.
Thường dị tật tử cung đôi được phát hiện khi nữ giới bắt đầu có kinh nguyệt. Các triệu chứng lâm sàng và độ tuổi phát hiện dị tật khác nhau tùy theo mức độ tắc nghẽn ở âm đạo. Triệu chứng thường gặp nhất là ứ máu kinh gây đau bụng mạn tính hoặc tiết dịch âm đạo bất thường.
Đau bụng dữ dội trước và trong kỳ kinh là một trong những dấu hiệu cảnh báo dị dạng tử cung… mà chị em cần khám ngay
Bác sĩ Nhung chia sẻ, đa phần phụ nữ bị tử cung đôi vẫn có đời sống tình dục, mang thai và sinh nở bình thường. Tuy nhiên sẽ có một ít trường hợp gặp các trở ngại sau:
Dị tật tử cung đôi có thể làm giảm khả năng thụ thai, cũng như gây nhiều ảnh hưởng đến thai kỳ, đặc biệt là tăng nguy cơ gặp phải các tai biến sản khoa nguy hiểm:
“Thai phụ có tử cung đôi sẽ gặp tình trạng các nhánh động mạch nuôi dưỡng thai nhi bị phân tán, lòng tử cung hẹp hơn so với bình thường, tử cung không co giãn tốt nên dễ dẫn đến tình trạng sảy thai, thai chậm phát triển, thậm chí là thai chết lưu hoặc sinh non”, bác sĩ Nhung lý giải.
Ngoài ra, trong hai tử cung, tử cung kém phát triển gọi là tử cung chột. Nếu phôi thai làm tổ trong tử cung chột, khi phát triển lớn có thể gây vỡ tử cung, đe dọa sức khỏe và tính mạng của thai phụ. Trường hợp thai phụ mang thai thuận lợi, nhưng có thể sinh khó do cấu trúc lòng tử cung nhỏ, thai nhi không quay đầu, ngôi thai bất thường.
Nếu gặp phải các triệu chứng dưới đây, chị em nên thăm khám ngay bởi đó có thể là dấu hiệu cảnh báo dị tật tử cung đôi, bao gồm:
“Khi nhận thấy các biểu hiện bất thường, chị em nên đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Sản Phụ uy tín để được thăm khám và chẩn đoán chính xác, nhờ đó có biện pháp can thiệp phù hợp và kịp thời, ngăn được những biến chứng nguy hiểm có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng sinh sản”, bác sĩ Nhung khuyến cáo.
Sau khi hỏi thăm bệnh sử, triệu chứng và khám lâm sàng, nếu nghi ngờ chị em có tử cung đôi, bác sĩ sẽ đề nghị thực hiện một số xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán chính xác tình trạng bất thường ở tử cung. Một số xét nghiệm thường được chỉ định gồm:
Có thể là siêu âm 3D, siêu âm qua ngả âm đạo hoặc siêu âm qua thành bụng, tùy vào từng trường hợp cụ thể theo chỉ định của bác sĩ.
Kỹ thuật này sử dụng từ trường và sóng vô tuyến để dựng nên những hình ảnh cắt ngang bên trong cơ thể, nhờ đó xác định được dị dạng tử cung.
Chụp X-quang vòi trứng có bơm thuốc cản quang để xác định kích thước và cấu trúc tử cung, cũng như hoạt động của vòi trứng.
Với sự phát triển của y học hiện đại cũng như sự hỗ trợ của hệ thống trang thiết bị, máy móc hiện đại, dị tật tử cung đôi hoàn toàn có thể can thiệp điều trị hiệu quả để tránh các biến chứng ảnh hưởng đến khả năng mang thai, thai kỳ và chất lượng sống của người phụ nữ.
Đối với những trường hợp không gây ra biến chứng bất thường sẽ không cần can thiệp phẫu thuật. Tuy nhiên, trường hợp phụ nữ có hai tử cung cùng với hai âm đạo, bác sĩ có thể tư vấn phẫu thuật loại bỏ vách ngăn chia âm đạo thành hai ngả, điều này giúp thai phụ dễ dàng hơn trong việc sinh con.
Một phương pháp điều trị tử cung đôi khác cũng mang lại hiệu quả cao là cắt bỏ một tử cung hoạt động không tốt. Tuy nhiên, phương pháp này cần được đặt lên bàn cân, so sánh các lợi ích và nguy cơ bởi việc này có liên quan đến nội tiết ở nữ giới, và có thể ảnh hưởng đến việc cung cấp máu đến tử cung.
Phụ nữ có tử cung đôi khi mang thai cần đặc biệt chú ý bởi có các nguy cơ như ngôi thai bất thường, thai nhi chậm phát triển do không gian tử cung hạn hẹp, sinh non hoặc thậm chí thai chết lưu. Vì thế, thai phụ mắc bệnh cần tuân thủ tuyệt đối lịch khám thai định kỳ được bác sĩ chỉ định để có thể theo dõi và can thiệp kịp thời.
Mới đây, Trung tâm Sản Phụ khoa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM đã lên kế hoạch mang thai, dự phòng các nguy cơ để đón bé chào đời khỏe mạnh cho thai phụ 36 tuổi có tử cung đôi tiền sử hai lần sảy thai.
Thai phụ Minh Hoa (36 tuổi, ngụ tại tỉnh Bình Dương, tên nhân vật đã được thay đổi) có tiền sử hai lần sảy thai tự nhiên không rõ nguyên nhân. Khi mang thai lần ba, thai phụ đến thăm khám tại Trung tâm Sản Phụ khoa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM phát hiện mình bị dị dạng tử cung đôi hiếm gặp. Thai phụ được các bác sĩ lên kế hoạch chăm sóc thai kỳ chặt chẽ, theo dõi thai thường xuyên, dự phòng các nguy cơ như sảy thai, sinh non, sinh khó có thể xảy ra. Đến tuần thứ 39 của thai kỳ, thai phụ chuyển dạ nhưng thai ngôi ngược, tiên lượng sinh khó nên được các bác sĩ chỉ định mổ lấy thai, đưa thai nhi ra ngoài an toàn.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Khám sức khỏe phụ khoa định kỳ là việc làm vô cùng cần thiết để phát hiện sớm các bất thường như dị tật tử cung đôi hoặc các bệnh lý phụ khoa khác. Để đặt hẹn thăm khám tại Trung tâm Sản Phụ khoa Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, chị em vui lòng liên hệ đến hotline để được hỗ trợ nhanh chóng!
