Trật khớp thái dương hàm có thể xảy ra đột ngột khi ngáp, há miệng quá rộng hoặc gặp chấn thương vùng hàm mặt, khiến người bệnh đau nhức và không thể ngậm miệng bình thường. Nếu không được xử trí kịp thời, tình trạng này có thể gây khó khăn trong ăn uống, giao tiếp và tăng nguy cơ tái phát. Vậy làm thế nào để nhận biết, điều trị và phòng ngừa hiệu quả? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Trật khớp thái dương hàm là tình trạng đầu lồi cầu xương hàm dưới di lệch khỏi vị trí bình thường trong ổ khớp của xương thái dương và không thể tự trở về vị trí ban đầu. Tình trạng này thường xảy ra khi há miệng quá rộng, ngáp, cười lớn, ăn uống hoặc sau chấn thương vùng hàm mặt. Người bệnh có thể đau vùng trước tai, không khép được miệng, khó nói, khó nhai và chảy nước bọt.
Khớp thái dương hàm (Temporomandibular Joint, TMJ) là khớp nối giữa xương hàm dưới và xương thái dương của hộp sọ, nằm ngay phía trước tai ở mỗi bên mặt. Khi vận động bình thường, lồi cầu xương hàm dưới vừa xoay vừa trượt trong khớp, cho phép thực hiện các hoạt động như nhai, nói, nuốt và ngáp.
Ở người bị trật khớp, lồi cầu di chuyển ra khỏi vị trí khớp sinh lý. Phổ biến nhất là trật ra trước, khi lồi cầu vượt qua lồi khớp của xương thái dương và bị mắc lại phía trước, khiến người bệnh không thể ngậm miệng bình thường.
Trật khớp thái dương hàm xảy ra khi khớp hàm bị tác động quá mức hoặc vận động quá giới hạn, làm xương hàm dưới bị trật ra khỏi khớp nối thái dương hàm. Ngoài ra, tình trạng này có thể xuất phát từ các nguyên nhân thường gặp sau:
Người bệnh có thể nhận biết tình trạng này thông qua các triệu chứng điển hình như:
Nếu người bệnh gặp các triệu chứng trật khớp thái dương hàm trên, hãy đến nha khoa hoặc bệnh viện gần nhất để được thăm khám và điều trị nhằm tránh biến chứng lâu dài.
Trật khớp thái dương hàm không gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng nếu không được chẩn đoán và điều trị sớm có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng. Người bệnh có nguy cơ bị viêm khớp hàm mạn tính, cứng khớp, khó cử động, thậm chí dính khớp. Về lâu dài, tình trạng này có thể gây lệch hàm, làm biến dạng khuôn mặt và ảnh hưởng đến khả năng ăn uống, giao tiếp và chất lượng cuộc sống người bệnh.
Để chẩn đoán trật khớp thái dương hàm, bác sĩ thường dựa vào thăm khám lâm sàng để đánh giá các dấu hiệu như khó há hoặc ngậm miệng, đau khớp hàm, tiếng kêu “lách cách” và quan sát vị trí lệch của hàm hoặc cằm.
Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như chụp X-quang (Panorama), CT Conebeam (CBCT) hoặc MRI. Những phương pháp này giúp xác định rõ vị trí và mức độ trật khớp, từ đó có phác đồ điều trị phù hợp.
Thông thường trật khớp thái dương hàm không thể tự khỏi hoàn toàn nếu xương hàm trượt khỏi ổ khớp. Người bệnh cần được nắn chỉnh đúng cách bởi bác sĩ hay chuyên viên y tế. Nếu không điều trị kịp thời, cơ hàm sẽ co cứng và gây ra các biến chứng nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh.
Đối với các trường hợp bị trật khớp thái dương hàm nhẹ hoặc cấp tín bác sĩ có thể điều trị bằng phương pháp nắn chỉnh khớp.
Trước khi thực hiện, bác sĩ thường cho người bệnh sử dụng thuốc giảm đau hoặc thuốc giãn cơ nhằm giảm cảm giác đau nhức, co cứng cơ và giúp thao tác thuận lợi hơn. Người bệnh được hướng dẫn ngồi thẳng lưng, đầu giữ cố định, phối hợp theo chỉ dẫn của bác sĩ. Quá trình thực hiện, bác sĩ dùng lực ở 2 ngón tay cái ấn hàm xuống dưới và đẩy ra sau nhiều lần để đưa khớp bị trật trở về đúng vị trí ban đầu.
Chăm sóc sau khi nắn chỉnh trật khớp thái dương hàm đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi chức năng khớp và hạn chế tái phát. Sau thủ thuật, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng băng đỡ cằm hoặc dụng cụ hỗ trợ trong thời gian phù hợp để hạn chế há miệng quá mức. Người bệnh nên ăn thức ăn mềm, dễ nhai, tránh vận động hàm mạnh và va chạm vùng mặt. Đồng thời, cần tuân thủ hướng dẫn điều trị và tái khám đúng lịch để theo dõi quá trình hồi phục.
Bác sĩ có thể cân nhắc đến phương pháp phẫu thuật hoặc tiêm botulinum toxin trong các trường hợp trật khớp thái dương hàm nặng và dai dẳng khi các phương pháp điều trị thông thường không mang lại hiệu quả. Phẫu thuật thường được áp dụng để xử lý các tổn thương cấu trúc của khớp còn botulinum toxin giúp làm giãn cơ hàm, giảm đau và cải thiện chức năng khớp.
Để giảm nguy cơ mắc tình trạng trật khớp thái dương hàm hoặc tái phát, người bệnh nên chú ý duy trì những thói quen sinh hoạt lành mạnh sau:
Khi có dấu hiệu trật khớp thái dương hàm như đau vùng trước tai, không thể ngậm miệng hoặc vận động hàm bất thường, người bệnh có thể đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được bác sĩ thăm khám, đánh giá tình trạng khớp và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp. Việc can thiệp kịp thời giúp hạn chế nguy cơ tổn thương kéo dài và tái phát. Để được hỗ trợ thông tin dịch vụ hoặc đặt lịch khám, quý khách vui lòng liên hệ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh qua hệ thống tổng đài.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trật khớp thái dương hàm có thể gây đau nhức, hạn chế vận động hàm và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp giúp khôi phục chức năng khớp, hạn chế biến chứng và nguy cơ tái phát. Khi xuất hiện tình trạng không thể ngậm miệng, đau hàm đột ngột hoặc khớp bị trật nhiều lần, người bệnh cần thăm khám chuyên khoa để được đánh giá và xử trí kịp thời.
