Đau khớp bàn tay có thể là hậu quả của chấn thương các khớp bàn tay, viêm khớp, hoặc một số tình trạng bệnh lý khác như viêm khớp tự miễn hay triệu chứng của một số bệnh lý về xương khớp. Nên thăm khám xác định nguyên nhân đau khớp bàn tay và điều trị sớm để phòng biến chứng. Vậy đau khớp xương bàn tay có nguy hiểm không?
Đau khớp bàn tay là tình trạng đau, có thể kèm sưng, hạn chế vận động các khớp của bàn tay, làm cản trở các sinh hoạt thường ngày của người bệnh.
Bàn tay người là một cấu trúc tinh tế và phức tạp, được cấu tạo bởi 27 xương, vô số khớp nhỏ, dây chằng, bao hoạt dịch khớp, gân ngoại lai, cơ nội tại của bàn tay, mạch máu, thần kinh… Nhờ đó bàn tay có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau từ leo núi đến cầm nắm và điều khiển các đồ vật nhỏ. Các cấu trúc gân, cơ, mạch máu thần kinh hoạt động cùng với nhau giúp chúng ta sờ, nắm, di chuyển đồ vật mỗi ngày.
Cơn đau xuất phát từ bàn tay có thể do tổn thương một trong các cấu trúc nói trên. Đau khớp bàn tay không hiếm gặp nhưng người bệnh không nên chủ quan. Tình trạng này có thể là biểu hiện của bệnh thoái hóa các khớp ngón tay nhẹ cho đến viêm xương tủy xương hoặc viêm khớp dạng thấp.
Đây là bệnh tự miễn, gây viêm ở nhiều khớp, đặc biệt là khớp nhỏ như khớp bàn tay, cổ tay. Theo thống kê, đa số người bệnh viêm khớp dạng thấp thuộc độ tuổi từ 20-40, tỷ lệ nữ giới mắc bệnh cao gấp 2-3 lần so với nam giới [1]. Triệu chứng thường gặp của bệnh viêm khớp dạng thấp là đau, cứng khớp buổi sáng (>30 phút), khớp sưng, nóng đỏ… Các trường hợp thường xuyên xuất hiện đợt cấp viêm khớp có thể dẫn đến biến dạng khớp. Viêm khớp dạng thấp có yếu tố di truyền hoặc rối loạn miễn dịch.
Thoái hóa khớp bàn tay xảy ra ở người lớn tuổi. Sụn khớp là lớp mô đặc biệt bao phủ đầu xương trong khớp, giúp cho khớp hoạt động gập duỗi trơn trượt, đây là loại sụn hyaline, không có mạch máu, dây thần kinh hay mạch bạch huyết, được nuôi dưỡng bởi dịch hoạt dịch. Sụn khớp bị bào mòn dần theo năm tháng qua quá trình sử dụng. Triệu chứng thoái hóa khớp bàn tay hay gặp là đau khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi, có thể kèm tiếng lạo xạo khi cử động, mức độ viêm ít hơn so với viêm khớp dạng thấp.
Hội chứng ống cổ tay là tình trạng hẹp đường hầm xương – dây chằng ở cổ tay. Đường hầm này chứa thần kinh giữa chạy từ cẳng tay xuống bàn tay và gân chịu trách nhiệm hoạt động các ngón tay. Thần kinh giữa bị chèn ép trong đường hầm này do nhiều nguyên nhân làm tăng thể tích bên trong. Triệu chứng thường gặp của hội chứng ống cổ tay là nóng rát, ngứa hoặc tê, cảm giác yếu bàn tay [2]… Triệu chứng nặng hơn vào ban đêm hoặc khi làm việc nhiều với tay.
Cơn đau thường xuất hiện quanh ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa. Đau khớp bàn tay có thể là triệu chứng của hội chứng ống cổ tay – tình trạng chèn ép dây thần kinh giữa ở ống cổ tay. Tỷ lệ mắc hội chứng ống cổ tay đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở phụ nữ trong độ tuổi từ 30-50.
Gout xảy ra do tinh thể axit uric tích tụ ở khớp. Đây là một tình trạng viêm khớp phức tạp, gây đau nhức khớp dữ dội, bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng nào. Người bệnh đột ngột xuất hiện cơn đau khớp cấp, dữ dội, thường gặp nhất là khớp bàn ngón chân cái, ngoài ra vẫn có thể gặp ở các khớp bàn chân, khớp gối, khớp bàn tay và cổ tay khác.
Người bệnh bị viêm khớp gout cấp ở bàn tay thường biểu hiện cơn đau cấp tính, cảm giác nóng rát, sưng đỏ và nhức ở các khớp bàn tay hoặc cổ tay. Cơn đau do gout thường khiến người bệnh thức dậy vào nửa đêm, cảm giác như đang hơ tay trên lửa, không thể sờ hoặc chạm đến.
Viêm bao gân hoặc viêm gân xảy ra do hoạt động lặp lại gây tổn thương gân hoặc bao gân. Viêm bao gân có thể gây tổn thương gân ở nhiều vị trí trên cơ thể, đặc biệt là các khớp cử động nhiều như bàn tay, ngón tay, khuỷu tay, gối, vai… Viêm bao gân ở bàn tay gây đau khớp bàn tay, sưng và cứng khớp. Ngoài tần suất cử động ở khớp, tuổi tác cũng có thể là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm bao gân. Trong một số trường hợp, viêm bao gân là di chứng của bệnh lý cơ xương khớp, bệnh tiểu đường, bệnh tuyến giáp…
Triệu chứng viêm bao gân hoặc viêm gân thường gặp là đau khu trú, tăng khi cử động, có thể sờ thấy gân sưng hoặc nghe tiếng “lách tách”, gặp nhiều ở người dùng tay nhiều (gõ bàn phím, chơi nhạc cụ…)
Lupus là một bệnh tự miễn, có nghĩa là hệ miễn dịch của cơ thể tự tấn công các tế bào khỏe mạnh của cơ thể. Đau khớp và cứng khớp thường là dấu hiệu đầu tiên của lupus. Trong đợt cấp của lupus, phản ứng viêm bùng phát khắp cơ thể. Phản ứng viêm này làm lớp lót bên trong màng hoạt dịch khớp viêm dày lên, gây đau và sưng ở các khớp bàn tay, cổ tay và bàn chân. Triệu chứng điển hình của bệnh là đau và viêm khớp nhỏ (giống viêm khớp dạng thấp), có thể kèm ban đỏ hình cánh bướm trên mặt, phổ biến ở phụ nữ trẻ tuổi.
Chấn thương bàn tay thường xảy ra do tai nạn, va đập, té ngã… gây đau ở khớp, sưng đỏ và cứng khớp, giảm khả năng linh hoạt trong cử động. Đối với các trường hợp chấn thương nhẹ, tình trạng đau nhức xương khớp bàn tay có thể tự thuyên giảm và biến mất sau vài ngày. Trường hợp chấn thương nặng cần xử lý ngay, nếu không can thiệp kịp thời, chấn thương nghiêm trọng có thể gây tổn thương vĩnh viễn ở khớp.
Nguyên nhân chủ yếu gây viêm xương là do vi khuẩn, virus hoặc vi nấm. Chúng xâm nhập và tấn công vào xương bằng cách đi qua đường máu hoặc lây lan thông qua các mô lân cận. Đau khớp bàn tay có thể là triệu chứng viêm xương bàn tay cấp tính. Ở trường hợp viêm xương mạn tính, tình trạng đau này xảy ra từng đợt, kéo dài trong vài tháng hoặc nhiều năm.
Đau khớp bàn tay có thể là triệu chứng của loạn dưỡng cơ – bệnh lý có liên quan di truyền – gây yếu cơ, mất khối lượng cơ. Có hơn 30 dạng loạn dưỡng cơ khác nhau và chưa có cách điều trị triệt để [3]. Tuy nhiên, bệnh có thể được kiểm soát triệu chứng và làm chậm diễn tiến bằng cách dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ. Ngoài tình trạng đau khớp ở bàn tay, loạn dưỡng cơ còn khiến khớp bị căng cứng hoặc lỏng lẻo, dáng đi bất thường, cong cột sống, người bệnh còn có thể gặp vấn đề về hô hấp và chức năng tim mạch.
U nang hoạt dịch ở bàn tay là khối u chứa đầy dịch nhầy, thường xuất hiện trên khớp hoặc trong gân. U nang hoạt dịch có thể gây ra triệu chứng đau khớp bàn tay nếu khối u phát triển kích thước và đè lên dây thần kinh liên quan hoặc có biến chứng viêm. Tuy không nguy hiểm, nhưng u nang hoạt dịch có thể làm ảnh hưởng tầm vận động của bàn tay, gây khó khăn trong hoạt động cầm nắm.
Sưng đau ở khớp bàn tay có thể khởi phát bởi một số yếu tố chủ quan và khách quan như:
Bất kỳ ai cũng có thể bị đau nhức xương khớp bàn tay nếu không quản lý sức khỏe đúng cách hoặc bị chấn thương ngoài ý muốn. Tuy nhiên, nguy cơ đau nhức xương khớp có thể cao hơn đối với các nhóm đối tượng sau:
Người bị đau khớp bàn tay nến đến gặp bác sĩ để thăm khám và điều trị nếu phát hiện các triệu chứng sau:
Chẩn đoán tìm nguyên nhân đau khớp bàn tay bao gồm thăm khám lâm sàng và thực hiện một số xét nghiệm chuyên sâu. Sau khi xem xét triệu chứng và thu thập thông tin bệnh sử, bác sĩ sẽ có đánh giá sơ bộ về tình trạng bệnh và có thể chỉ định người bệnh thực hiện một số xét nghiệm sau:
Người bị đau khớp xương bàn tay cần đến bệnh viện để thăm khám và điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Quá trình điều trị là sự kết hợp giữa các phương pháp y tế và chăm sóc sức khỏe tại nhà:
Hút thuốc lá là thói quen có hại cho xương khớp, có thể làm tăng nguy cơ viêm khớp, loãng xương, làm chậm quá trình chữa lành tổn thương ở xương… Để ngăn ngừa tình trạng đau khớp bàn tay nói riêng và bảo vệ sức khỏe nói chung, nên tránh hút thuốc lá.
Chế độ dinh dưỡng khoa học có vai trò quan trọng đối với sự chắc khỏe của hệ thống xương khớp toàn thân. Để phòng ngừa các vấn đề liên quan xương khớp, mỗi người nên tăng cường các thực phẩm chứa nhiều canxi và vitamin như sữa, trứng, trái cây tươi, các loại rau xanh… Bên cạnh đó, cần hạn chế tiêu thụ rượu bia, thức uống có gas hoặc thức ăn chứa nhiều dầu mỡ…
Kiểm soát cân nặng cũng là cách hiệu quả để phòng ngừa đau khớp bàn tay. Trọng lượng cơ thể càng lớn càng tạo ra nhiều áp lực lên các khớp, dễ làm tăng nguy cơ mắc bệnh xương khớp và gây đau nhức, sưng đỏ. Để kiểm soát cân nặng một cách khoa học, có thể tham khảo ý kiến của bác sĩ về cách xây dựng chế độ ăn uống và rèn luyện thích hợp dựa theo thể trạng của mỗi người.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Đau khớp bàn tay không phải là vấn đề xương khớp hiếm gặp nhưng người bệnh không nên xem nhẹ và chủ quan. Hãy đến bệnh viện có chuyên khoa Chấn thương Chỉnh hình hay Cơ xương khớp để bác sĩ thăm khám, điều trị trong thời gian sớm nhất để ngăn ngừa biến chứng và sớm có thể trở lại với cuộc sống sinh hoạt thường ngày.
