Bướu giáp đa nhân không độc còn gọi là bướu tuyến giáp đa nhân lành tính, chiếm tỷ lệ cao trong các trường hợp bướu giáp đa nhân. Bệnh thường không ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng người bệnh, nhưng nếu không được điều trị kịp thời, bướu có thể tăng kích thước, gây chèn ép, khó thở, khó nuốt, ảnh hưởng thẩm mỹ… Dưới đây là các thông tin về bệnh bướu tuyến giáp đa nhân không độc, được TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ.
Bướu giáp đa nhân không độc là tình trạng tuyến giáp xuất hiện từ 2 nhân giáp trở lên, kích thước từ 0,5mm đến vài cm. Nhân giáp này thường lành tính, có thể đặc hoặc dạng nang chứa dịch. Bướu tuyến giáp đa nhân không độc không phải do viêm tuyến giáp, không gây tiết hormone tuyến giáp quá mức và không làm rối loạn chức năng tuyến giáp. (1)
Bướu giáp không độc chỉ là tình trạng tuyến giáp tăng kích thước nhưng không kèm theo rối loạn chức năng tuyến giáp, nồng độ các hormone giáp vẫn bình thường. Bệnh có nguyên nhân chủ yếu do thiếu iod, do di truyền hoặc do người bệnh tiếp xúc với các yếu tố môi trường kích thích gây bệnh. Bướu có thể lan tỏa hoặc bướu nhân (đơn nhân hoặc đa nhân).
Người bệnh có triệu chứng: sưng to vùng cổ, nuốt vướng. Bệnh thường tiến triển chậm. Người bệnh cần được theo dõi, kiểm tra chức năng tuyến giáp định kỳ, bổ sung iod. Nếu bướu to, chèn ép gây khó nuốt, khó thở, ảnh hưởng thẩm mỹ, bác sĩ sẽ cân nhắc phẫu thuật.
Bướu tuyến giáp độc là tình trạng tuyến giáp tăng kích thước kèm theo tăng tiết hormone giáp, gây cường giáp. Các dạng bướu độc tuyến giáp thường gặp gồm: bệnh Basedow, bướu nhân độc, viêm tuyến giáp Hashimoto. Người bệnh có triệu chứng: sụt cân, hồi hộp, run tay, nhịp tim nhanh, đổ mồ hôi, rối loạn kinh nguyệt, có thể kèm lồi mắt trong bệnh cảnh Basedow. Người bệnh được điều trị bằng thuốc kháng giáp, iod phóng xạ hoặc phẫu thuật.
Bướu giáp đa nhân không độc thường không có nguyên nhân cụ thể. Bệnh có thể do một số yếu tố như: (2)
Có nhiều yếu tố nguy cơ gây bệnh bướu giáp đa nhân không độc, như:
Ở giai đoạn đầu, bướu giáp đa nhân không độc không gây triệu chứng bất thường, do bệnh tiến triển chậm. Người bệnh thường vô tình phát hiện bệnh khi đi khám sức khỏe, siêu âm vùng cổ.
Khi bệnh tiến triển, bướu tuyến giáp to lên sẽ gây các triệu chứng như:
Để chẩn đoán bướu cổ đa nhân không độc, bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường sẽ thực hiện các bước khám lâm sàng, kiểm tra chức năng tuyến giáp như:
Bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh của người bệnh và gia đình, kết hợp quan sát, sờ nắn vùng cổ người bệnh. Bướu giáp đa nhân thường có ranh giới rõ ràng, không dính vào da, bướu không gây đau và di động theo nhịp nuốt.
Người bệnh được chỉ định xét nghiệm máu để xác định nồng độ các hormone tuyến giáp và tuyến yên như TSH, FT3, FT4, tìm kháng thể kháng tuyến giáp (Anti TPO). Qua đó, bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường sẽ đánh giá cụ thể hơn về hoạt động của tuyến giáp, các ảnh hưởng của bướu đến chức năng tuyến giáp.
Siêu âm tuyến giáp là phương pháp kiểm tra thường quy đối với tuyến giáp. Thông qua hình ảnh siêu âm, bác sĩ có thể đánh giá kích thước bướu, số lượng nhân, hình dạng, tính chất (đặc/nang) nhân.
Trong quá trình kiểm tra, nếu bác sĩ có nghi ngờ bất kỳ nhân tuyến giáp nào có nguy cơ ác tính (ung thư tuyến giáp), người bệnh sẽ được chỉ định sinh thiết chọc hút bằng kim nhỏ (FNA). Phương pháp này giúp xác định người bệnh có ung thư tuyến giáp hay không.
Thông thường, nếu bướu cổ đa nhân không độc chưa phát triển quá lớn, không ảnh hưởng đến sức khỏe, thẩm mỹ của người bệnh thì chưa cần phải điều trị. Bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường sẽ tư vấn người bệnh theo dõi, kiểm tra chức năng tuyến giáp định kỳ. Với các trường hợp bướu đã phát triển to, chèn ép các cơ quan lân cận, ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt của người bệnh thì bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn các phương pháp điều trị như:
Người bệnh có bướu đa nhân tuyến giáp không độc từ 4cm trở lên sẽ cần phẫu thuật cắt 1 phần hoặc toàn bộ tuyến giáp. Với bướu lớn, dính, bác sĩ có thể cân nhắc mổ mở. Bướu nhỏ, di động theo nhịp nuốt có thể cân nhắc mổ nội soi. Sau phẫu thuật, người bệnh cần được theo dõi. Một số trường hợp sau mổ cần sử dụng hormone tuyến giáp tổng hợp tạm thời/suốt đời. (3)
Đốt sóng cao tần là phương pháp điều trị xâm lấn tối thiểu cho người bệnh bướu cổ, áp dụng cho bướu lành tính, nhân giáp nhỏ. Bác sĩ sử dụng sóng cao tần để làm chết các tế bào tuyến giáp, thu nhỏ bướu mà không ảnh hưởng các mô lành xung quanh.
Phương pháp này sử dụng đồng vị phóng xạ của iod (I-131), nhằm tiêu diệt tế bào tuyến giáp. Tuy nhiên sau khi điều trị bằng iod phóng xạ, người bệnh có thể bị suy giáp và cần sử dụng hormone tuyến giáp tổng hợp suốt đời.
Bướu cổ đa nhân không độc thường không gây ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh. Nhưng nếu không được phát hiện và theo dõi, điều trị kịp thời, người bệnh có thể gặp các biến chứng như:
Bướu giáp đa nhân phát triển to có thể chèn ép khí quản gây khó thở; chèn ép thực quản gây khó nuốt, khàn giọng; chèn ép tĩnh mạch chủ trên gây phù mặt, cổ, lồng ngực…
Một số trường hợp bướu giáp đa nhân không độc làm tổn thương tế bào tuyến giáp trong thời gian dài, ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp và dẫn đến suy giáp. Nếu không được điều trị kịp thời, suy giáp có thể dẫn đến biến chứng tim mạch, suy tim, tổn thương dây thần kinh ngoại biên, hôn mê phù niêm…
Nhân giáp chuyển thành ác tính sẽ dẫn đến ung thư tuyến giáp.
Nguyên nhân có nguy cơ cao của bệnh bướu giáp đa nhân không độc là do thiếu iod. Do đó, cách phòng ngừa bệnh phổ biến là có chế độ ăn đầy đủ iod, cân bằng, đa dạng các nhóm chất. Nên bổ sung những thực phẩm giàu iod tự nhiên vào bữa ăn như: rong biển, cá biển, hải sản, muối iod…
Bên cạnh đó, nên có thói quen sống lành mạnh: kiểm soát stress, hạn chế sử dụng rượu bia, không hút thuốc lá… Đặc biệt, nên khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần, nhất là với người có tiền sử bệnh tuyến giáp hoặc có người thân trong gia đình mắc bệnh rối loạn tuyến giáp, người từng xạ trị vùng cổ…
Dưới đây là những thắc mắc thường gặp liên quan đến bệnh bướu đa nhân tuyến giáp không độc:
Có thể. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng, ảnh hưởng đến thẩm mỹ, sức khỏe và sinh hoạt của người bệnh.
Ngay khi nhận thấy những triệu chứng bất thường như: vùng cổ sưng to, sờ có các nhân, nuốt vướng, khó nuốt, khó thở…, người bệnh nên nhanh chóng đến khám tại các bệnh viện đa khoa có chuyên khoa Nội tiết.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bướu giáp đa nhân không độc là bệnh rối loạn tuyến giáp thường gặp, nhất là ở phụ nữ trung niên. Bệnh không ảnh hưởng đến tính mạng người bệnh, nhưng nếu không được điều trị có thể xuất hiện các biến chứng cản trở sinh hoạt, ảnh hưởng sức khỏe. Do đó, người bệnh nên duy trì lịch tái khám định kỳ với bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường để được theo dõi và kiểm tra chức năng tuyến giáp thường xuyên.
