Suy sinh dục là bệnh có thể gặp ở nam giới và nữ giới. Tình trạng này xảy ra do sự suy giảm nội tiết tố testosterone khiến nam giới không để đạt được sự cương dương, xuất tinh hoặc cả hai. Ở nữ giới, suy sinh dục xuất hiện ở giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, nguyên nhân do giảm nồng độ estrogen. Bác sĩ Phạm Xuân Long, khoa Nam học, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam học, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ về nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và cách điều trị qua bài viết dưới đây.
Suy sinh dục hay còn gọi là giảm khả năng tuyến sinh dục là tình trạng các tuyến sinh dục sản sinh quá ít hoặc không thể sản sinh hormone giới tính. Đối với nam giới, các tuyến sinh dục nằm chủ yếu ở tinh hoàn. Đối với nữ giới, tuyến sinh dục nằm ở buồng trứng.
Có thể nói, hormone có vai trò hình thành, kiểm soát các đặc điểm ở nam giới và phụ nữ. Ví dụ như sự phát triển mô vú ở phụ nữ, sự phát triển tinh hoàn ở nam giới. Hormone còn ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng ở nam giới và chu kỳ kinh nguyệt ở nữ giới.
Trong hầu hết các trường hợp suy sinh dục, có thể điều trị bằng các phương pháp thích hợp.
Tình trạng suy sinh dục ở nam giới xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ lượng hormone testosterone. Tình trạng này tác động đến quá trình phát triển của các cơ quan sinh dục, khả năng sản xuất tinh trùng, chất lượng tinh trùng cũng bị giảm sút. Ngoài ra, suy sinh dục còn ảnh hưởng đến tính cách và khả năng có con của nam giới.
Nam giới sau 40 tuổi có các bệnh kết hợp như béo phì hoặc sức khỏe sa sút có thể dẫn đến suy sinh dục. Tình trạng này đôi khi xuất hiện ở giai đoạn bào thai từ lúc sinh ra hoặc trước tuổi dậy thì. (1)
Suy sinh dục ở phụ nữ là tình trạng suy giảm hoạt động các tuyến sản xuất hormone trong cơ thể. Với phụ nữ, suy sinh dục xuất hiện ở giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh và có thể xảy ra ở một số phụ nữ trẻ có kèm bệnh khác.
Suy sinh dục làm buồng trứng giảm sản xuất noãn và không sản xuất đủ các hormone sinh dục như Estrogen và progesterone.
Có hai loại suy sinh dục, bao gồm suy sinh dục nguyên phát và suy sinh dục thứ phát.
Khi cơ thể không có đủ lượng hormone giới tính do vấn đề xảy ra trực tiếp trong tuyến sinh dục gây nên tình trạng suy sinh dục nguyên phát. Trong những trường hợp này, tuyến sinh dục vẫn nhận được tín hiệu từ não bộ phải sản xuất hormone sinh dục nhưng lại không thể thực hiện được như bình thường.
Khác với suy sinh dục nguyên phát thì thứ phát đến từ não bộ. Suy sinh dục thứ phát khiến vùng dưới đồi và tuyến yên – hai bộ phận kiểm soát chức năng của tuyến sinh dục không hoạt động được như bình thường.
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến suy sinh dục, có thể phân thành hai nhóm chính.
Suy sinh dục ở phụ nữ thường xuất hiện do sự thiếu hụt hormone sinh dục nữ. Estrogen trong cơ thể ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan khác nhau.
Ở nam giới, triệu chứng suy sinh dục xuất hiện vào các giai đoạn của cuộc đời.
Trong quá trình hình thành, phát triển, cơ thể nếu không sản xuất đủ testosterone dẫn tới thiếu hụt. Chính điều này làm hạn chế sự phát triển của các cơ quan sinh dục bên ngoài. Trẻ nhỏ khi ra đời giới tính vẫn là nam nhưng sẽ có những dấu hiệu bất thường sau:
Suy sinh dục ở giai đoạn trưởng thành có thể có các triệu chứng như: giảm ham muốn tình dục, mệt mỏi, thiếu năng lượng. Theo thời gian, nam giới suy sinh dục sẽ có các dấu hiệu sau:
Suy sinh dục có thể cải thiện nếu được phát hiện sớm qua các dấu hiệu, thay đổi bất thường của nam và nữ. Khi đó, bác sĩ sẽ chẩn đoán và điều trị suy sinh dục giúp bảo vệ sức khỏe tốt hơn. Ngoài ra, còn giúp chống loãng xương và các bệnh khác.
Để chẩn đoán suy sinh dục, bác sĩ tiến hành khám lâm sàng bằng cách kiểm tra tổng quát mức độ mọc lông trên cơ thể, khối cơ và sự phát triển của cơ quan sinh dục.
Ngoài ra, nhiều trường hợp bác sĩ chỉ định xét nghiệm máu và chẩn đoán hình ảnh.
Sau khi khám lâm sàng, nếu nghi ngờ bạn gặp tình trạng suy sinh dục, bác sĩ cho xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ hormone giới tính.
Ở nữ giới cần kiểm tra nồng độ estrogen, đối với nam thì kiểm tra nồng độ testosterone. Buổi sáng là thời điểm tốt nhất để xét nghiệm máu vì lúc này nồng độ hormone đang ở mức cao nhất. Nếu ở nam giới, bác sĩ có thể chỉ định phân tích tinh dịch nhằm kiểm tra số lượng tinh trùng bởi suy sinh dục có thể làm giảm số lượng tinh trùng.
Ngoài ra, xét nghiệm máu nhằm chẩn đoán và loại trừ nhiều vấn đề tiềm ẩn khác qua các chỉ số: nồng độ sắt, prolactin, nồng độ hormone tuyến giáp.
Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như siêu âm cũng có thể phát hiện tình trạng suy sinh dục. Siêu âm cho thấy hình ảnh buồng trứng xem có bất thường hay không. Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định chụp MRI hoặc chụp CT để phát hiện khối u trong tuyến yên nếu có.
Phương pháp điều trị suy sinh dục ở nữ chủ yếu là làm tăng hormone giới tính nữ. Trong trường hợp đã cắt bỏ tử cung thì bước điều trị đầu tiên là estrogen.
Tuy nhiên, nồng độ estrogen có thể tăng nguy cơ ung thư nội mạc tử cung nên những phụ nữ còn tử cung sẽ cần kết hợp estrogen và progesterone. Progesterone làm giảm nguy cơ ung thư nội mạc tử cung trong quá trình dùng estrogen.
Ngoài ra, còn có các phương pháp khác để điều trị dựa vào nguyên nhân cụ thể. Ví dụ như nếu giảm ham muốn tình dục thì cần bổ sung testosterone liều thấp. Nếu như có vấn đề kinh nguyệt thì bác sĩ chỉ định tiêm hormone choriogonadotropin hoặc dùng thuốc kích thích nang trứng hay kích noãn bào tố nhằm kích hoạt sự rụng trứng.
Suy sinh dục ở nam giới xảy ra khi nồng độ hormone này suy giảm.
Thay thế testosterone là phương pháp phổ biến để điều trị suy sinh dục ở nam giới với nhiều dạng khác nhau: tiêm, miếng dán, gel bôi, viên uống.
Ngoài ra, bác sĩ chỉ định tiêm hormone giải phóng FSH và LH nhằm kích hoạt quá trình dậy thì hoặc tăng sản xuất tinh trùng.
Thừa cân, béo phì làm gia tăng tình trạng suy sinh dục. Quản lý, kiểm soát tốt cân nặng giúp khôi phục sự cân bằng nội tiết tố và chức năng tình dục. Bạn nên thường xuyên vận động, luyện tập thể dục thể thao để phòng ngừa suy sinh dục.
Không chỉ giúp kiểm soát thừa cân ngấn mỡ mà còn tăng nồng độ hormone giới tính trong cơ thể. Cần lưu ý chế độ ăn uống như sau:
Nhiều nghiên cứu cho rằng chế độ ăn ketogenic tốt cho nam giới bị suy sinh dục. Chế độ ăn này hạn chế carbohydrate, bổ sung chất béo lành mạnh và đảm bảo lượng protein hấp thụ vào cơ thể.
Chế độ ăn uống khoa học kèm theo hoạt động thể dục thể thao để phòng ngừa suy sinh dục. Thực tế cho thấy tập gym với các bài tập sức mạnh cơ bắp làm tăng testosterone.
Ngoài ra, tập thể dục còn giúp tăng sức mạnh xương, được khuyến cáo cho người bị loãng xương. Ngoài ra, bạn nên duy trì thói quen tập luyện từ cường độ thấp đến cao.
Bên cạnh đó, thay đổi lối sống khoa học có thể kiểm soát, phòng ngừa suy sinh dục:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bài viết cung cấp thông tin về tình trạng suy sinh dục. Với những ảnh hưởng của tình trạng này, bạn không nên chủ quan và xem thường. Nếu có dấu hiệu bất thường, bạn có thể khám tại khoa Nam học, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa để được chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.
