Hình thái của amidan bình thường và amidan bị viêm có nhiều điểm khác nhau. Amidan bình thường không gây triệu chứng bất thường, trong khi bị viêm thì sưng đỏ có thể nhận thấy bằng mắt thường. Vậy làm sao để phân biệt?
Amidan là mô bạch huyết nằm ở vòm họng và cổ họng, đóng vai trò như một “hàng rào miễn dịch” bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh hô hấp như vi khuẩn và vi-rút. Amidan bình thường có hình bầu dục nhỏ, màu hồng nhạt nằm ở hai bên thành sau họng. Đây là một phần quan trọng của hệ miễn dịch, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Nó thường phát triển mạnh trong giai đoạn từ 2 đến 5 tuổi sau đó dần co lại và ít “nổi bật” hơn khi trưởng thành. Khi cơ thể người bệnh khỏe mạnh, amidan trông nhẵn mịn, không đỏ, không sưng và không gây cảm giác đau rát. (1)
Amidan bị viêm là tình trạng bị nhiễm vi khuẩn hoặc vi-rút dẫn đến sưng đỏ và viêm. Người bệnh thường có các triệu chứng như đau họng, khó nuốt, sốt và đau đầu. Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể tự chăm sóc tại nhà bằng cách nghỉ ngơi, uống nhiều nước và dùng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, nếu triệu chứng cứ tiếp tục kéo dài, trở nặng hoặc kèm sốt cao, người bệnh nên đến bệnh viện để được chẩn đoán và có hướng điều trị phù hợp. (2)
| Tiêu chí so sánh | Amidan bình thường | Amidan bị viêm |
| Màu sắc | Hồng nhạt, tương tự niêm mạc họng. | Đỏ, sưng tấy, có thể có các mảng trắng, đốm mủ hoặc bựa trắng. |
| Kích thước | Nhỏ gọn, nằm gọn ở 2 bên thành họng, không cản trở đường thở. | Sưng to, có thể chiếm diện tích lớn ở họng gây khó nuốt và khó thở. |
| Bề mặt | Mềm, trơn tru và không có các đốm trắng, mủ hay hốc mủ. | Có thể xuất hiện các hốc mủ, các chấm trắng li ti hoặc mảng mủ bao phủ. |
| Cảm giác | Không gây đau hay khó chịu, không có cảm giác vướng. | Đau rát họng dữ dội, đặc biệt là khi nuốt. Có cảm giác vướng ở cổ họng. |
| Triệu chứng đi kèm | Không có triệu chứng nào liên quan đến amidan. | Sốt, đau đầu, hôi miệng, khàn giọng, sưng hạch cổ, mệt mỏi. Ở trẻ em có thể ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ. |
Mỗi người nên duy trì thói quen khám sức khỏe tai mũi họng định kỳ 1-2 lần/năm. Người bệnh đang gặp vấn đề về amidan cần chú ý đến chế độ sinh hoạt hằng ngày, nghỉ ngơi đầy đủ, uống nhiều nước ấm và luôn giữ ấm vùng họng để giúp giảm kích ứng đồng thời hỗ trợ cơ thể mau chóng hồi phục. Súc miệng bằng nước muối ấm mang đến hiệu quả trong việc làm sạch cổ họng và ngăn ngừa vi khuẩn. Người bệnh cũng nên tránh hút thuốc lá, dùng các chất kích thích do chúng có hại cho sức khỏe và cũng có thể khiến tình trạng viêm trở nên nặng hơn.
Nguyên nhân khiến amidan bị viêm có thể khác nhau. Nếu là do vi-rút, các triệu chứng thường tự thuyên giảm trong khoảng 7 đến 10 ngày nên việc người bệnh dùng kháng sinh để điều trị là không cần thiết. Nếu amidan bị viêm do vi khuẩn (đặc biệt là vi khuẩn Streptococcus nhóm A), bác sĩ có thể chỉ định sử dụng kháng sinh để điều trị. (3)
Người bệnh cần đi khám ngay nếu phát hiện có những dấu hiệu bất thường như sốt cao liên tục, viêm amidan tái phát nhiều lần hoặc xuất hiện biến chứng như áp xe, khó thở. Với những trường hợp nặng hoặc tái phát, bác sĩ có thể cân nhắc thực hiện phẫu thuật cắt amidan để điều trị dứt điểm.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, amidan bình thường có màu hồng nhạt không gây sưng, đau; còn bị viêm gây sưng đỏ, đau, khó nuốt kèm sốt hoặc có mủ… Nhằm bảo vệ hiệu quả amidan bình thường và amidan bị viêm, mỗi người cần nhận biết đúng tình trạng sức khỏe, áp dụng phương pháp chăm sóc hợp lý và có hướng điều trị thích hợp nếu amidan bị viêm.
