Sau khi tiêm phòng, một số trẻ có thể xuất hiện tình trạng tiêu chảy khiến nhiều phụ huynh lo lắng. Vậy đây có phải là phản ứng sau tiêm hay không? Khi nào cần theo dõi tại nhà và khi nào nên đưa trẻ đi khám? Bài viết dưới đây của BVĐK Tâm Anh sẽ giúp bố mẹ hiểu rõ nguyên nhân trẻ đi tiêm phòng về bị tiêu chảy, các dấu hiệu cần lưu ý và cách chăm sóc đúng để trẻ nhanh hồi phục.
Trước hết, mẹ nên biết được định nghĩa rõ ràng thế nào là tiêu chảy. Tiêu chảy là khi trẻ đi phân toé nước ít nhất 3 lần/ngày. Thời gian tiêu chảy < = 14 ngày gọi là tiêu chảy cấp, > 14 ngày gọi là tiêu chảy kéo dài.
Sau khi tiêm chủng, cơ thể trẻ bắt đầu quá trình tương tác với vắc xin để hình thành hệ miễn dịch bảo vệ. Một số loại vắc xin như: Rotarix, 6 trong 1, 5 trong 1… có thể gây ra phản ứng phụ về đường tiêu hóa, thường gặp là buồn nôn, nôn, tiêu chảy.
Một số loại vắc xin như vắc xin uống ngừa Rotavirus, có thể tác động trực tiếp lên niêm mạc ruột trong quá trình tạo kháng thể, khiến hệ tiêu hóa còn non nớt của trẻ phản ứng bằng cách đi ngoài phân lỏng hoặc tăng số lần đi trong ngày. Đây thường là những tác dụng phụ nhẹ, mang tính tạm thời và sẽ tự ổn định khi cơ thể thích nghi xong. (1)
Trong một số trường hợp, trẻ có thể bị nhiễm các tác nhân gây bệnh đường tiêu hóa xảy ra cùng thời điểm tiêm chủng hay từ trước, chẳng hạn như vi khuẩn Salmonella, Clostridium, tụ cầu… Nguyên nhân có thể liên quan đến rối loạn hệ vi sinh đường ruột hoặc vệ sinh ăn uống, sinh hoạt chưa đảm bảo. Trong những trường hợp này, cần chú ý đến một số vấn đề sau để phân biệt phải tiêu chảy có phải do nhiễm trùng đường ruột hay không. Trong nhiễm trùng đường ruột thường sẽ kèm sốt cao, đừ, đau bụng, mót rặn… và quan trọng là thay đổi tính chất phân: phân có nhầy máu, đàm nhớt…
Ngoài ra, cũng không loại trừ khả năng trẻ đã nhiễm mầm bệnh gây tiêu chảy từ trước khi tiêm, nhưng các triệu chứng chỉ bắt đầu khởi phát sau tiêm vắc xin, khiến bố mẹ dễ nhầm lẫn rằng tiêu chảy là do tiêm phòng.
Đối với trẻ dưới 24 tháng tuổi còn bú mẹ, tiêu chảy sau tiêm cũng có thể liên quan đến chế độ ăn của mẹ, chẳng hạn mẹ sử dụng thực phẩm lạnh trước khi cho bé bú, làm ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa non nớt của trẻ. Bên cạnh đó, trong quá trình chăm sóc, nếu tay hoặc các dụng cụ tiếp xúc với bé không được vệ sinh sạch sẽ, mầm bệnh đường tiêu hóa có thể lây sang trẻ và gây tiêu chảy.
Ngoài ra, khi trẻ lo sợ, đau đớn hoặc khóc quá nhiều khi đi tiêm có thể kích thích nhu động ruột co bóp mạnh hơn bình thường dẫn đến tiêu chảy.
Để đảm bảo an toàn, bố mẹ cần theo dõi sát những biểu hiện của trẻ để phát hiện kịp thời nếu có tình trạng nguy cấp. (2)
Mục tiêu chính trong việc chăm sóc trẻ bị tiêu chảy sau tiêm phòng là duy trì năng lượng, bù đắp lượng dịch đã mất và giữ vệ sinh cho trẻ.
Tiêu chảy sau tiêm chủng thường sẽ tự chấm dứt trong khoảng 1 – 2 ngày. Nếu tình trạng này kéo dài quá 3 ngày hoặc số lần đi ngoài mỗi ngày có xu hướng tăng lên, trẻ có dấu hiệu nhiễm trùng, tính chất phân thay đổi cần đưa trẻ đến bệnh viện thăm khám sớm.
Nếu trẻ chỉ bị tiêu chảy nhẹ, vẫn ăn ngủ tốt và không có dấu hiệu mất nước hay sốt, bác sĩ thường sẽ chỉ định vẫn tiếp tục tiêm chủng theo lịch. Tuy nhiên, nếu trẻ bị tiêu chảy cấp kèm theo mệt mỏi rõ rệt, bác sĩ sẽ kiểm tra và có thể hoãn lịch tiêm nếu cần thiết. Tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cũng như các trung tâm tiêm chủng, các bé đều được khám sàng lọc cẩn thận, đảm bảo đủ điều kiện tiêm chủng thì mới được tiêm.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trẻ đi tiêm phòng về bị tiêu chảy đa phần là phản ứng tự nhiên của cơ thể, thường sẽ tự khỏi sau vài ngày. Vì vậy, bố mẹ nên bình tĩnh theo dõi các dấu hiệu của con, bù nước bằng Oresol và duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ để trẻ nhanh chóng hồi phục. Nếu trẻ có biểu hiện mất nước hoặc nhiễm trùng nặng (sốt, mệt đừ, thay đổi tính chất phân…), cần đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám kịp thời, đảm bảo hành trình tiêm chủng của con luôn an toàn và hiệu quả.
