Tiêu chảy là tình trạng đi ngoài phân lỏng hoặc phân nước, hoặc đi ngoài phân nhiều lần trong ngày. Hầu hết trẻ sẽ bị tiêu chảy ít nhất một lần, tại một thời điểm nào đó trong cuộc đời. Tiêu chảy có thể dẫn đến mất nước và mất cân bằng điện giải, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ nếu không được điều trị đúng cách. Vậy tiêu chảy có lây không? Cùng BVĐK Tâm Anh tìm hiểu tại bài viết sau!
Bệnh tiêu chảy có lây, đặc biệt dễ lây trong cộng đồng; nguy cơ cao bùng phát thành dịch ở những môi trường đông đúc như nhà trẻ, trường mẫu giáo, khu vui chơi…
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh tiêu chảy là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ ba ở trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn cầu, gây ra khoảng 443.832 ca tử vong mỗi năm. Sự lây lan của tiêu chảy xuất phát từ nhiều yếu tố, bao gồm đặc điểm của tác nhân gây bệnh (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng), con đường truyền nhiễm và vấn đề vệ sinh. (1)
Bất kỳ ai cũng có thể bị tiêu chảy nhưng trẻ em dưới 5 tuổi là nhóm đối tượng dễ bị lây nhiễm nhất. Hệ miễn dịch của trẻ nhỏ chưa phát triển hoàn thiện, khiến trẻ dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh. Đặc biệt, trẻ từ 6-24 tháng tuổi, bắt đầu bò, đi lại và khám phá môi trường xung quanh, do đó, trẻ tiếp xúc nhiều với các bề mặt và đồ vật có thể bị nhiễm khuẩn. Trẻ đi nhà trẻ, mẫu giáo cũng dễ bị tiêu chảy do dùng chung đồ chơi và không gian sinh hoạt tập thể, đây là điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh lây lan nhanh chóng.
Người lớn tuổi, người suy giảm miễn dịch như bệnh nhân HIV/AIDS hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch cũng dễ bị tiêu chảy khi tiếp xúc với mầm bệnh, với nguy cơ biến chứng cao hơn, đặc biệt là mất nước nghiêm trọng. Ngoài ra, người sống trong điều kiện vệ sinh kém, thiếu nguồn nước sạch và không có hệ thống xử lý chất thải hợp vệ sinh có nguy cơ lây nhiễm cao.
Tiêu chảy cấp ở trẻ chủ yếu do virus gây ra, trong đó Rotavirus là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy nặng ở trẻ 3-5 tuổi, khiến trẻ phải nhập viện điều trị tích cực, nguy cơ tử vong cao. Ngoài ra, một số virus gây tiêu chảy thường gặp khác như Norovirus, Adenovirus, Astrovirus… Virus có khả năng lây lan nhanh, dễ gây dịch nếu không có biện pháp phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả.
Tiêu chảy cũng có thể do vi khuẩn gây ra, phổ biến như vi khuẩn E. coli, Salmonella, Shigella và Campylobacter, thường lây qua thực phẩm ô nhiễm hoặc nước bẩn. Tiêu chảy do ký sinh trùng như Giardia và Cryptosporidium ít phổ biến hơn nhưng khó điều trị dứt điểm, kéo dài gây suy dinh dưỡng ở trẻ.
Con đường lây nhiễm chính của các tác nhân gây tiêu chảy là đường phân – miệng. Mầm bệnh có thể dính vào tay khi thay tã, vệ sinh cho trẻ; sau đó lan sang đồ chơi và các bề mặt như mặt bàn, ghế, tay nắm cửa… Trẻ có thể bị lây nhiễm khi tiếp xúc với những bề mặt này rồi cho tay vào miệng.
Thực phẩm và nước ô nhiễm là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và các tác nhân gây tiêu chảy phát triển. Do đó, khi ăn thực phẩm nhiễm bẩn, rau không được rửa sạch, thịt không nấu chín hoặc uống nước bẩn, không được đun sôi, trẻ có thể bị tiêu chảy do nhiễm khuẩn. Một số trường hợp như tiêu chảy do vi khuẩn Cryptosporidium có thể lây từ động vật sang người qua phân của động vật, thú cưng.
Dưới đây là một số biện pháp phòng ngừa tiêu chảy cấp hiệu quả cho trẻ và gia đình:
Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống sạch sẽ là biện pháp quan trọng để bảo vệ bản thân và ngăn ngừa sự sinh sôi, phát triển của các tác nhân gây tiêu chảy. Bố mẹ cần tập cho trẻ và bản thân thói quen rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy ít nhất 20 giây trước ăn, sau khi đi vệ sinh, thay tã hoặc chạm vào động vật. Cần chú ý làm sạch lòng bàn tay, mu bàn tay, kẽ ngón tay, đầu ngón tay và cổ tay. Bố mẹ nên cắt ngắn móng tay, móng chân của trẻ.
Dọn dẹp không gian sống và chùi bề mặt thường xuyên bằng dung dịch khử trùng, đặc biệt khi nhà có trẻ nhỏ nhằm loại bỏ mầm bệnh. Tã đã sử dụng, rác thải cần xử lý đúng cách. Đồ chơi của trẻ cần được rửa sạch, khử trùng hàng ngày. Trẻ bị tiêu chảy nên hạn chế tiếp xúc với những trẻ khác nhằm ngăn ngừa sự lây lan.
Bố mẹ lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng nhằm đảm bảo chất lượng và an toàn cho gia đình. Cần đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm khi chế biến thức ăn, nấu chín kỹ thực phẩm, tách riêng thịt sống và chín, rửa rau củ dưới nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn để loại bỏ bụi bẩn và vi khuẩn. Uống nước đun sôi hoặc đã được tiệt trùng. Bảo quản thức ăn đúng cách, tránh để bên ngoài hay bảo quản trong tủ lạnh trong thời gian dài.
Vaccine ngừa Rotavirus là biện pháp hiệu quả để giúp trẻ tăng đề kháng, giảm nguy cơ tiêu chảy cấp do nhiễm Rotavirus.
Đối tượng: Trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên.
Liều khuyến nghị: Uống 3 lần.
Bên cạnh đó, bố mẹ cần cho trẻ tiêm đủ mũi và đúng lịch các loại vaccine ngừa bệnh theo khuyến cáo của Bộ Y tế.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh tiêu chảy có lây không? Câu trả lời là có. Chủ động nâng cao sức đề kháng, lựa chọn đồ ăn, thức uống rõ nguồn gốc và giữ vệ sinh cá nhân, môi trường sống sạch sẽ là những biện pháp hiệu quả giúp bảo vệ trẻ và gia đình trước các tác nhân gây tiêu chảy.
