Viêm họng và ung thư vòm họng là hai bệnh lý khác biệt nhưng dễ bị nhầm lẫn do có nhiều triệu chứng tương đồng. Việc so sánh, phân biệt rõ ràng sẽ giúp người bệnh nhận biết chính xác và chủ động điều trị hiệu quả, đặc biệt trong phát hiện sớm ung thư vòm họng.
Viêm họng và ung thư vòm họng đều là bệnh lý vùng vòm họng, có thể khởi phát với những triệu chứng tương tự như đau rát cổ họng, nuốt vướng, khàn tiếng, ho kéo dài hay nổi hạch cổ. Chính sự giống nhau này khiến không ít người nhầm lẫn giữa viêm họng – một bệnh lý lành tính với ung thư vòm họng – một dạng ung thư nguy hiểm.
Viêm họng là tình trạng viêm cấp hoặc mạn của niêm mạc họng, thường gặp nhất do virus hoặc vi khuẩn gây ra. Bệnh khởi phát nhanh chóng với các biểu hiện như đau rát cổ họng, khàn giọng, khó nuốt, sốt nhẹ, ho khan, chảy mũi,… Thông thường, viêm họng sẽ kéo dài trong khoảng từ 3 – 10 ngày và đáp ứng tốt với điều trị triệu chứng hoặc kháng sinh nếu có nhiễm khuẩn. Viêm họng tuy phổ biến nhưng hiếm khi để lại biến chứng nguy hiểm nếu được theo dõi đúng cách. (1)
Ung thư vòm họng là một loại ung thư phát triển từ các tế bào biểu mô vùng vòm họng. Ở giai đoạn sớm, bệnh có thể có những biểu hiện tương tự viêm họng với cảm giác đau họng âm ỉ, khàn tiếng nhẹ, nghẹt mũi một bên…
Ngoài ra, ung thư vòm họng thường có diễn tiến âm thầm và liên tục với các triệu chứng đặc trưng như hạch cổ to nhưng thường không hoặc ít gây đau ở giai đoạn đầu, ù tai, chảy máu mũi, đau đầu vùng trán hoặc thái dương, sụt cân không rõ nguyên nhân,… Các triệu chứng này không đáp ứng với điều trị thông thường và thường kéo dài trên 3 tuần.
Mặc dù cùng ảnh hưởng đến vùng vòm họng và có những biểu hiện tương đồng, tuy nhiên viêm họng và ung thư vòm họng lại là hai bệnh lý hoàn toàn khác biệt về bản chất, đối tượng mắc bệnh, tiến trình bệnh và khả năng điều trị. Cụ thể như sau:
Viêm họng là bệnh lý lành tính, thường do virus hoặc vi khuẩn gây viêm nhiễm niêm mạc họng. Trong khi đó, ung thư vòm họng là một dạng khối u ác tính, có khả năng xâm lấn các mô lân cận và di căn xa. Đây là bệnh ung thư có liên quan chặt chẽ đến nhiễm virus Epstein-Barr (EBV) và các yếu tố môi trường.
Viêm họng có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt phổ biến ở trẻ em, người có sức đề kháng yếu hoặc trong mùa lạnh. Ngược lại, ung thư vòm họng thường xuất hiện ở người trưởng thành, sống tại các khu vực Đông Á, có yếu tố di truyền, hút thuốc, uống rượu và tiêu thụ thực phẩm chứa nitrosamine. (2)
Viêm họng thường khởi phát đột ngột, thời gian kéo dài ngắn (3 – 10 ngày) với các triệu chứng điển hình như đau họng, sốt nhẹ, ho khan, nghẹt mũi, sưng hạch cổ nhẹ có thể gây đau,… Ngược lại, ung thư vòm họng thường có tiến triển âm thầm, kéo dài hàng tuần đến hàng tháng với các biểu hiện đặc hiệu như hạch cổ to nhưng thường không hoặc ít gây đau, ù tai một bên, nghẹt mũi, chảy máu mũi kéo dài, đau đầu vùng trán hoặc thái dương, khàn tiếng dai dẳng và sụt cân không rõ nguyên nhân.
Viêm họng dễ điều trị, có thể tự khỏi hoặc đáp ứng nhanh với thuốc. Trong khi đó, ung thư vòm họng cần được điều trị chuyên sâu bằng xạ trị, hóa trị hoặc phối hợp đa phương thức. Phát hiện sớm là yếu tố quyết định tỷ lệ sống còn đối với bệnh nhân bị ung thư vòm họng. Khi bệnh ở giai đoạn đầu, hiệu quả điều trị cao; ngược lại, nếu chẩn đoán muộn, tiên lượng sẽ xấu đi rõ rệt.
Không phải mọi cơn đau họng đều là lành tính. Trong nhiều trường hợp, những triệu chứng tưởng chừng như cảm lạnh thông thường lại là dấu hiệu cảnh báo sớm của các bệnh lý nguy hiểm như viêm họng và ung thư vòm họng. Vì vậy, việc nhận biết thời điểm cần đi bệnh viện khám là yếu tố quyết định giúp phát hiện sớm và điều trị hiệu quả. (3)
Người bệnh nên gặp bác sĩ khi có các dấu hiệu sau:
Chủ động chăm sóc vùng vòm họng không chỉ giúp ngăn ngừa các bệnh lý nhiễm trùng thông thường mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ mắc ung thư vòm họng và viêm họng. Bao gồm:
Rượu và thuốc lá là hai yếu tố nguy cơ chính liên quan đến ung thư vùng đầu cổ, trong đó có vòm họng. Ethanol trong rượu sau khi chuyển hóa tạo ra acetaldehyde – một chất gây đột biến DNA. Khi kết hợp với thuốc lá, mức độ nguy hiểm tăng gấp nhiều lần. Ngoài ra, rượu còn làm khô niêm mạc họng, tạo điều kiện cho viêm nhiễm phát triển.
Vệ sinh răng miệng kém tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ viêm họng tái phát và kéo dài. Ngoài ra, tình trạng viêm mạn tính tại khoang miệng cũng làm biến đổi môi trường sinh học vùng vòm họng, có thể kích hoạt các quá trình tiền ung thư trong thời gian dài. Đánh răng ít nhất 2 lần/ngày, dùng chỉ nha khoa và nước súc miệng sát khuẩn là những thói quen đơn giản nhưng rất hiệu quả, góp phần bảo vệ tốt sức khỏe vùng vòm họng.
Việc phát hiện sớm tình trạng bệnh là yếu tố then chốt giúp điều trị hiệu quả và nâng cao tiên lượng sống. Những người thuộc nhóm nguy cơ cao như hút thuốc, uống rượu thường xuyên, tiền sử gia đình mắc ung thư đầu và cổ,… nên chủ động tầm soát định kỳ bằng nội soi, xét nghiệm huyết thanh virus EBV và kiểm tra tai – mũi – họng toàn diện.
Một trong những dấu hiệu cảnh báo quan trọng của ung thư vòm họng là xuất hiện hạch cổ không hoặc ít gây đau, tồn tại kéo dài trên 3 tuần. Ngoài ra, bất kỳ khối u bất thường nào ở vùng cổ, tai, mũi, miệng đều cần được thăm khám ngay. Tuyệt đối không nên chờ đợi hạch tự biến mất hoặc tự điều trị tại nhà, vì việc chậm trễ có thể khiến bệnh tiến triển sang giai đoạn khó kiểm soát.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Phân biệt đúng viêm họng và ung thư vòm họng là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe vùng vòm họng. Người bệnh đừng chủ quan với các triệu chứng kéo dài, hãy thăm khám kịp thời để phát hiện sớm và điều trị đúng hướng, tránh bỏ lỡ giai đoạn “vàng” trong kiểm soát bệnh.
