Nhiều người băn khoăn khi bị sốt có làm tăng huyết áp không? Tình trạng này có nguy hiểm không? Việc hiểu đúng cơ chế và biết cách theo dõi, kiểm soát sẽ giúp hạn chế rủi ro, đặc biệt với người có bệnh lý tim mạch hoặc vấn đề huyết áp trước đó.
ThS.BS.CKI Phạm Công Danh cho biết: Cơn sốt có thể làm tăng chỉ số huyết áp. Khi cơ thể bị sốt, nhiều phản ứng sinh lý được kích hoạt để chống lại tác nhân gây bệnh bao gồm: tăng nhịp tim, mất nước, co mạch và phản ứng viêm. Tất cả những yếu tố này đều có thể khiến chỉ số huyết áp tăng lên tạm thời.
Mức độ tăng thường không quá cao và sẽ giảm dần khi hết sốt. Tuy nhiên, người có bệnh nền về tim mạch hoặc đã được chẩn đoán huyết áp cao trước đó cần đặc biệt lưu ý khi bị sốt vì nguy cơ gặp biến chứng cao hơn.
Theo dõi các chỉ số huyết áp trong suốt thời gian bị sốt là rất quan trọng, nhằm giúp phát hiện sớm các bất thường. Nếu kết quả đo cho thấy huyết áp tăng cao bất thường hoặc kéo dài, kèm triệu chứng những nghiêm trọng, cần đến gặp bác sĩ để kiểm tra ngay. (1)
Khi sốt, cơ thể kích hoạt nhiều cơ chế để bảo vệ và điều chỉnh nhiệt độ. Những thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tim mạch và huyết áp.
Cơ thể cần tăng cường lưu thông máu nhiều hơn để vận chuyển oxy và chất dinh dưỡng đến các cơ quan khi sốt cao. Lúc này, tim buộc phải đập nhanh hơn để đáp ứng nhu cầu này, dẫn đến tăng cung lượng tim, khiến huyết áp tăng theo. Đây là phản ứng sinh lý bình thường nhưng có thể gây áp lực lên tim nếu kéo dài. Do đó, người có tiền sử bệnh tim mạch cần theo dõi sát nhịp tim và huyết áp khi bị sốt.
Nhiệt độ cơ thể tăng lên khi bị sốt. Vì vậy, cơ thể sẽ kích hoạt cơ chế tăng tiết mồ hôi để hạ bớt nhiệt, dễ dẫn đến mất nước và điện giải. Trường hợp lượng nước bị mất quá nhiều, thể tích máu bị giảm đi, tim phải co bóp mạnh hơn để duy trì huyết áp. Hậu quả là máu trở nên đặc hơn, làm tăng sức cản trong mạch máu, từ đó khiến chỉ số huyết áp tăng lên, nhất là khi không bù đủ nước kịp thời.
Để giữ nhiệt, mạch máu ngoại vi sẽ co lại nhằm giảm bớt thất thoát nhiệt ra ngoài. Tình trạng này làm tăng sức cản ngoại vi, từ đó khiến huyết áp cũng cao hơn. Đây là phản ứng tự nhiên nhưng có thể gây nguy hiểm nếu mạch máu đã bị xơ vữa. Co mạch cũng có thể làm giảm lưu thông máu đến các cơ quan quan trọng. Vì vậy, người cao tuổi hoặc có bệnh lý mạch máu cần cẩn trọng với hiện tượng này.
Sốt thường đi kèm với phản ứng viêm do cơ thể chống lại vi khuẩn hoặc virus. Các chất trung gian viêm như cytokine được giải phóng, gây co mạch và huyết áp bị tăng lên. Phản ứng viêm cũng làm tăng nhịp tim và kích thích hệ thần kinh giao cảm. Nếu tình trạng viêm kéo dài, không được kiểm soát đúng cách, huyết áp có thể duy trì ở mức cao trong nhiều giờ, gây nguy hiểm cho người bệnh, đặc biệt là người có bệnh nền tim mạch hoặc bệnh thận.
Chỉ số huyết áp cao lên khi sốt nếu không có biện pháp kiểm soát kịp thời có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe người bệnh. Mặc dù phần lớn các trường hợp chỉ tăng nhẹ và tạm thời, nhưng ở người có bệnh nền, huyết áp có thể tăng cao đột ngột, làm tăng nguy cơ tổn thương cơ quan đích như tim, não và thận. Nếu huyết áp vượt ngưỡng 160/100 mmHg hoặc kèm theo triệu chứng như đau đầu dữ dội, khó thở, tức ngực, chóng mặt… cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được điều trị kịp thời. (2)
Một số biến chứng nguy hiểm có thể gặp phải như:
Khi bị sốt kèm theo tình trạng huyết áp tăng, người bệnh cần được theo dõi sát để kịp thời phát hiện các biểu hiện bất thường và có hướng xử trí phù hợp.
Lưu ý: Tránh vận động mạnh hoặc làm việc căng thẳng trong thời gian sốt, không nên nằm quá lâu.
Người bệnh nên đến gặp bác sĩ nếu sốt kéo dài trên 2 ngày không giảm hoặc huyết áp vượt 160/100 mmHg. Trường hợp xuất hiện các triệu chứng như đau đầu dữ dội, khó thở, đau ngực hoặc mệt lả, cần đến bệnh viện kiểm tra ngay. Người cao tuổi hoặc có bệnh nền tim mạch nên được theo dõi sát nếu bị sốt cao.
Đối với người bệnh trước đó không có tiền sử huyết áp, thường không cần dùng thuốc hạ áp ngay. Tuy nhiên, nếu huyết áp tăng cao kéo dài hoặc kèm triệu chứng nguy hiểm, bác sĩ có thể chỉ định thuốc hạ áp. Việc dùng thuốc cần dựa trên đánh giá toàn diện, người bệnh không nên tự ý sử dụng vì có thể làm hạ áp quá mức. Thay vào đó, nên ưu tiên hạ sốt và bù nước trước khi cân nhắc thuốc huyết áp.
Thông thường, huyết áp sẽ tự giảm dần và trở về mức bình thường khi hết sốt. Các cơ chế như nhịp tim tăng, mất nước và co mạch sẽ được cơ thể tư điều chỉnh lại. Tuy nhiên, nếu có bệnh nền hoặc dùng thuốc không đúng, huyết áp có thể vẫn ở mức cao. Vì vậy, ngay cả sau khi đã hạ sốt, người bệnh vẫn cần được theo dõi thêm về chỉ số huyết áp, nhịp tim để đảm bảo an toàn.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Như vậy vấn đề sốt có làm tăng huyết áp không đã được làm rõ. Tuy nhiên, không phải tất cả mọi trường hợp bị sốt đều khiến huyết áp tăng cao, mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cơ địa, mức độ sốt, tình trạng sức khỏe, bệnh nền kèm theo. Do đó, khi bị sốt, người bệnh cần được theo dõi sát sao, kiểm tra huyết áp thường xuyên để có biện pháp xử trí kịp thời. Đồng thời, điều trị hạ sốt theo chỉ định của bác sĩ và có chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý để giúp hạ sốt an toàn.
