Cảnh báo triệu chứng ung thư tụy giai đoạn đầu​ cần lưu ý

Ung thư tụy là một trong những loại ung thư nguy hiểm và có tỷ lệ tử vong cao do thường được phát hiện muộn. Tuy nhiên, nếu nhận biết sớm các triệu chứng ung thư tụy giai đoạn đầu, người bệnh sẽ có nhiều cơ hội điều trị hiệu quả và kéo dài thời gian sống. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về các dấu hiệu nhận biết, phương pháp chẩn đoán, điều trị cũng như khả năng phục hồi khi ung thư tụy được phát hiện ở giai đoạn sớm.

Ung thư tụy giai đoạn đầu​ là gì?

Ung thư tụy giai đoạn đầu là giai đoạn sớm nhất của bệnh, khi khối u còn nhỏ và chỉ giới hạn trong tuyến tụy, chưa lan rộng đến các cơ quan lân cận hay hạch bạch huyết. Ở giai đoạn này, cơ hội điều trị thành công cao hơn nhiều so với các giai đoạn muộn. Tuy nhiên, do các triệu chứng ban đầu thường mơ hồ, nhiều người bệnh không được chẩn đoán sớm cho đến khi ung thư đã tiến triển. (1)

Triệu chứng ung thư tụy giai đoạn đầu​

Ở giai đoạn đầu, ung thư tuyến tụy thường không gây ra triệu chứng rõ ràng, khiến nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển sang giai đoạn ung thư tuyến tụy khác. Tuy nhiên, nếu chú ý kỹ, người bệnh có thể nhận thấy một số dấu hiệu bất thường sau đây:

1. Đau bụng, vùng thắt lưng

Một trong những triệu chứng ung thư tụy giai đoạn đầu phổ biến là cảm giác đau âm ỉ ở vùng bụng trên, thường lan ra sau lưng. Cơn đau có thể xuất hiện từng cơn hoặc liên tục, đặc biệt tăng lên sau khi ăn hoặc khi nằm ngửa. Đây là hậu quả của việc khối u phát triển, chèn ép lên các dây thần kinh quanh tuyến tụy.

2. Vàng da tắc mật

Nếu khối u nằm ở đầu tụy, vị trí gần ống mật chủ nó có thể gây tắc nghẽn dòng chảy của mật, dẫn đến tình trạng vàng da và vàng mắt. Người bệnh lúc này có thể kèm theo ngứa da, nước tiểu sẫm màu và phân nhạt màu. Và đây cũng là dấu hiệu cảnh báo quan trọng không nên bỏ qua.

3. Chán ăn, sụt cân đột ngột không rõ nguyên nhân

Việc khối u ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa có thể khiến người bệnh chán ăn, đầy bụng, buồn nôn, tiêu chảy và sụt cân nhanh chóng mà không rõ lý do. Tình trạng này xảy ra do tuyến tụy bị tổn thương, giảm khả năng tiết enzyme tiêu hóa, khiến cơ thể không hấp thụ được dưỡng chất.

4. Đái tháo đường

Ở một số bệnh nhân, đái tháo đường mới khởi phát có thể là dấu hiệu ban đầu của ung thư tụy. Nguyên nhân là do tế bào ung thư làm rối loạn hoạt động của tụy trong việc sản xuất insulin. Nếu bạn không có tiền sử bị tiểu đường mà đột ngột mắc bệnh, đặc biệt là ở độ tuổi trung niên trở lên thì đây có thể là dấu hiệu cần kiểm tra kỹ hơn.

Ung thư tụy giai đoạn đầu sống được bao lâu?

Tiên lượng sống của người bệnh ung thư tụy giai đoạn đầu thường tốt hơn nhiều so với các giai đoạn ung thư muộn. Theo thống kê từ Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, tỷ lệ sống sau 5 năm đối với ung thư tụy khu trú (giai đoạn đầu) có thể lên tới khoảng 44%. Tuy nhiên, tỷ lệ này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: thể trạng người bệnh, mức độ đáp ứng điều trị và khả năng phẫu thuật triệt căn. (2)

Cách chẩn đoán K tụy giai đoạn đầu

Việc phát hiện ung thư tụy ở giai đoạn đầu gặp nhiều thách thức do các dấu hiệu lâm sàng thường không đặc hiệu. Tuy nhiên, nhờ vào sự tiến bộ của kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm sinh học, hiện nay các bác sĩ có thể phát hiện sớm ung thư tuyến tụy qua các phương pháp sau:

1. Nội soi siêu âm (EUS)

Nội soi siêu âm là một trong những phương pháp chẩn đoán quan trọng nhất hiện nay. Thay vì chỉ siêu âm qua da bụng, kỹ thuật này sử dụng đầu dò siêu âm gắn trên ống nội soi đưa qua đường tiêu hóa, giúp tiếp cận gần tụy hơn. EUS cho hình ảnh chi tiết và rõ nét của tuyến tụy, giúp phát hiện các khối u nhỏ, thậm chí chỉ vài milimet.

2. Chụp CT đa dãy

CT (chụp cắt lớp vi tính) có độ phân giải cao là kỹ thuật được ưu tiên sử dụng để đánh giá hình thái khối u, vị trí và khả năng xâm lấn của ung thư tụy vào các cấu trúc lân cận như: mạch máu, ống mật hoặc hạch bạch huyết. Đặc biệt, CT ba pha với thuốc cản quang sẽ giúp quan sát rõ cấu trúc mạch máu quanh tụy, hỗ trợ quyết định khả năng phẫu thuật.

3. Cộng hưởng từ (MRI) và chụp mật tụy cộng hưởng từ (MRCP)

MRI cung cấp hình ảnh mềm mô chi tiết, đặc biệt hiệu quả trong việc phân biệt giữa khối u tụy và các tổn thương lành tính. Trong khi đó, MRCP là phương pháp không xâm lấn giúp đánh giá đường mật và ống tụy, hỗ trợ phát hiện tắc nghẽn do khối u nhỏ gây ra.

4. Xét nghiệm máu – chỉ điểm khối u CA 19 – 9

Dù không phải xét nghiệm chuyên biệt để sàng lọc, CA 19 – 9 thường tăng cao ở bệnh nhân ung thư tuyến tụy. Mức độ tăng có thể hỗ trợ đánh giá nguy cơ mắc bệnh, theo dõi tiến triển và hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng CA 19 – 9 cũng có thể tăng trong các bệnh lý khác như viêm tụy hoặc tắc mật.

5. Sinh thiết mô tụy (qua EUS hoặc CT hướng dẫn)

Sinh thiết là tiêu chuẩn vàng để khẳng định chẩn đoán ung thư. Mẫu mô được lấy qua kim sinh thiết dưới hướng dẫn của siêu âm nội soi hoặc CT, sau đó được phân tích mô bệnh học để xác định tế bào ung thư, mức độ biệt hóa và phân loại khối u.

Cách điều trị ung thư tuyến tụy giai đoạn đầu​

Ung thư tụy ở giai đoạn đầu thường được đánh giá là còn khả năng phẫu thuật triệt căn, đồng nghĩa với cơ hội chữa khỏi vẫn còn. Tuy nhiên, kế hoạch điều trị cụ thể sẽ phụ thuộc vào vị trí khối u, kích thước, mức độ xâm lấn, tình trạng sức khỏe tổng quát và mong muốn của người bệnh. Dưới đây là các phương pháp điều trị chính:

1. Phẫu thuật cắt bỏ khối u

Phẫu thuật là lựa chọn điều trị quan trọng nhất ở giai đoạn đầu, đặc biệt khi khối u chưa xâm lấn mạch máu lớn hoặc di căn xa. Có ba hình thức phẫu thuật chính tùy vị trí khối u:

• Phẫu thuật cắt khối tá tụy: Thường áp dụng khi khối u nằm ở đầu tụy, đây là phương pháp phức tạp bao gồm: cắt bỏ đầu tụy, tá tràng, một phần dạ dày, ống mật chủ và túi mật.
• Cắt thân và đuôi tụy: Được sử dụng khi khối u ở thân hoặc đuôi tụy. Thường kèm theo cắt lách.
• Cắt toàn bộ tụy: Áp dụng trong trường hợp tổn thương lan rộng trong tuyến tụy. Bệnh nhân sẽ cần tiêm insulin suốt đời do mất hoàn toàn chức năng nội tiết của tụy.

2. Hóa trị hỗ trợ sau phẫu thuật

Sau phẫu thuật, bệnh nhân thường được chỉ định hóa trị hỗ trợ để tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại và ngăn ngừa tái phát. Thuốc hóa trị phổ biến gồm: Gemcitabine hoặc FOLFIRINOX kết hợp nhiều thuốc mạnh hơn, thường dành cho người có thể trạng tốt. Thời gian hóa trị thường kéo dài 6 tháng sau phẫu thuật.

3. Xạ trị

Xạ trị không phải là điều trị tiêu chuẩn trong ung thư tụy giai đoạn đầu nhưng có thể được sử dụng trong các trường hợp:

• Khối u gần mạch máu lớn nên không thể phẫu thuật ngay, lúc này xạ trị có thể thu nhỏ khối u để phẫu thuật sau.
• Sau phẫu thuật nếu còn tế bào ung thư ở rìa mép của mẫu mô lấy ra thì cần xạ trị để loại bỏ hết các tế nào này.
• Xạ trị kết hợp với hóa trị trong trường hợp bệnh tái phát cục bộ.

Ngoài ra, song song với điều trị ung thư người bệnh sẽ cần được điều trị hỗ trợ để cải thiện chất lượng sống và tăng khả năng đáp ứng điều trị, bằng cách:

• Bổ sung enzyme tụy nếu thiếu hụt tiêu hóa do mất mô tụy.
• Kiểm soát đường huyết nếu mắc đái tháo đường sau cắt tụy.
• Dinh dưỡng hợp lý: ăn uống dễ tiêu, giàu đạm, năng lượng cao.
• Chăm sóc giảm nhẹ để giảm đau và kiểm soát tác dụng phụ.

Ung thư tuyến tụy giai đoạn sớm có chữa khỏi được không?

Ung thư tụy giai đoạn đầu có khả năng chữa khỏi nếu được phát hiện kịp thời và điều trị đúng cách. Việc phẫu thuật triệt căn kết hợp với các liệu pháp hỗ trợ như: hóa trị, xạ trị, có thể giúp người bệnh sống lâu dài và kiểm soát bệnh tốt hơn. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng ung thư tụy trên thực tế là một bệnh lý khó điều trị, dễ tái phát nên người bệnh cần theo dõi chặt chẽ sau điều trị.

Làm sao để phát hiện sớm bệnh ung thư tuyến tụy giai đoạn sớm?

Việc phát hiện sớm ung thư tụy gặp nhiều khó khăn do bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, một số biện pháp có thể giúp tăng khả năng tầm soát bệnh:

• Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình bị ung thư tụy, viêm tụy mạn tính, đái tháo đường mới khởi phát.
• Xét nghiệm máu và chất chỉ điểm khối u định kỳ.
• Chụp hình ảnh học chuyên sâu (MRI, CT) đối với người có nguy cơ cao.

Nếu bạn nhận thấy cơ thể xuất hiện những triệu chứng nghi ngờ ung thư tuyến tụy giai đoạn đầu thì không nên chủ quan. Việc chủ động thăm khám sớm tại các bệnh viện uy tín là yếu tố then chốt giúp phát hiện bệnh kịp thời và nâng cao khả năng điều trị thành công.

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh hiện là một trong những đơn vị tiên phong áp dụng mô hình điều trị đa chuyên khoa trong ung thư tụy. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa như: ung bướu, tiêu hóa, chẩn đoán hình ảnh, phẫu thuật gan mật tụy và dinh dưỡng giúp xây dựng phác đồ điều trị toàn diện, cá thể hóa theo từng người bệnh. Điều này không chỉ tối ưu hóa hiệu quả điều trị mà còn giúp cải thiện chất lượng sống và giảm nguy cơ tái phát sau điều trị.

Để đặt lịch khám bệnh hoặc tư vấn cùng với bác sĩ chuyên khoa tại BVĐK Tâm Anh, Quý khách hàng vui lòng liên hệ:

Nhìn chung, triệu chứng ung thư tụy giai đoạn đầu thường không rõ ràng và dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề tiêu hóa thông thường. Tuy nhiên, nếu có các biểu hiện bất thường như: đau bụng, vàng da, chán ăn hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, bạn nên đi khám sớm để được chẩn đoán chính xác. Việc chủ động thăm khám định kỳ và theo dõi sức khỏe sẽ là chìa khóa quan trọng trong việc phát hiện sớm căn bệnh nguy hiểm này.