Bị bướu cổ có nên ăn muối iốt không? Loại muối đó là muối gì?

Thiếu iốt là nguyên nhân phổ biến gây bướu cổ trên toàn thế giới. Iốt tham gia quá trình sản xuất các hormone giáp, do đó thiếu iốt có thể dẫn đến rối loạn và thiếu hụt hormone tuyến giáp, gây bướu cổ (1). Vậy bị bướu cổ có nên ăn muối iốt không? Trường hợp nào không nên bổ sung iốt? Dưới đây là các thông tin được thạc sĩ bác sĩ CKI Hà Thị Ngọc Bích, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ.

Bị bướu cổ có nên ăn muối iốt không?

Bướu cổ là tình trạng tuyến giáp (tuyến nhỏ hình bướm ở phía trước cổ) to lên bất thường. Tuy thiếu iốt là nguyên nhân chính gây bướu cổ, nhưng một số bệnh rối loạn tuyến giáp như cường giáp, suy giáp, viêm giáp… cũng dẫn đến tình trạng này. Tùy theo nguyên nhân bệnh mà bác sĩ sẽ chỉ định người bệnh có nên bổ sung muối iốt vào chế độ ăn hay không.

1. Trường hợp nên bổ sung muối iốt

Người bệnh bướu cổ đơn thuần (bướu cổ lành tính, bướu cổ địa phương) nên bổ sung muối iốt vào chế độ ăn hàng ngày. Đây là tình trạng tuyến giáp tăng kích thước lành tính, không kèm theo rối loạn chức năng giáp, không do viêm nhiễm, tuyến giáp không có nhân, u… Bệnh thường gặp ở những quần thể dân cư ở vùng núi cao, sống xa biển. Bên cạnh nguyên nhân thiếu iốt, bướu cổ đơn thuần còn do yếu tố di truyền, do ảnh hưởng của một số loại thuốc, do nhu cầu hormone giáp tăng lên (trong các giai đoạn dậy thì, thai kỳ, mãn kinh)…

2. Trường hợp không nên bổ sung muối iốt

Một số trường hợp người bệnh bướu cổ không nên bổ sung quá nhiều muối iốt gồm:

2.1. Người bệnh cường giáp (bệnh Basedow)

Là tình trạng tuyến giáp tăng kích thước do bệnh cường giáp tự miễn (Basedow), các tế bào miễn dịch của cơ thế tấn công tế bào tuyến giáp, làm tăng nồng độ hormone giáp. Người bệnh có các triệu chứng như: mệt mỏi, sụt cân bất thường, tim đập nhanh, tiêu chảy, run tay, rối loạn kinh nguyệt. Một số trường hợp có thể kèm theo lồi mắt, nhìn mờ… Bổ sung quá nhiều muối iốt có thể khiến tình trạng lồi mắt, run tay nặng hơn, do iốt thúc đẩy tuyến giáp sản xuất hormone giáp.

2.2. Người bệnh bướu giáp nhân (bướu giáp đơn nhân hoặc đa nhân)

Bướu giáp nhân là tình trạng tuyến giáp xuất hiện 1 hoặc nhiều nhân giáp. Các nhân này có thể lành tính (chiếm đa số) hoặc ác tính (ung thư tuyến giáp). Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng cường giáp hoặc suy giáp hoặc không có triệu chứng rõ ràng. Người bệnh bướu giáp nhân lành tính vẫn có thể sử dụng muối iốt, nhưng người bệnh nhân giáp gây cường giáp thì không nên sử dụng quá nhiều.

Muối iốt phòng bệnh bướu cổ là muối gì?

Muối iốt là muối thông thường được bổ sung thêm khoáng chất iốt, thường ở dạng kali iodat (KIO3) hoặc kali iodid (KI) (2). Thêm muối iốt vào chế độ ăn hàng ngày mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe như:

• Tăng cường chức năng tuyến giáp: Tuyến giáp sử dụng iốt để sản xuất các hormone giáp triiodothyronine và thyroxine. Các hormone này có nhiệm vụ ổn định huyết áp, nhiệt độ cơ thể, nhịp tim; tham gia quá trình phát triển não bộ và xương của thai nhi và trẻ sơ sinh…
• Kiểm soát cân nặng: Các hormone tuyến giáp ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất của cơ thể. Quá nhiều hormone giáp làm tăng tốc độ trao đổi chất, cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng khiến cân nặng giảm xuống. Không đủ hormone giáp khiến tốc độ trao đổi chất chậm lại, cơ thể tích trữ chất béo nhiều hơn và gây tăng cân.
• Hỗ trợ thai kỳ khỏe mạnh: Iốt ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và trí tuệ của thai nhi. Thai phụ có rối loạn tuyến giáp không chỉ tăng nguy cơ sảy thai mà còn khiến trẻ sinh ra chậm phát triển trí tuệ, mất chức năng nghe và nói.
• Thải độc, ngăn ngừa hại khuẩn đường ruột: Muối iốt có thể đẩy lùi các độc tố như thủy ngân và chì trong cơ thể, phục hồi mức pH phù hợp. Đồng thời, muối iốt giúp ngăn ngừa hại khuẩn sinh sôi trong đường ruột, phòng ngừa táo bón, mệt mỏi…
• Cải thiện sức khỏe tim mạch và giữ nước: Bổ sung muối iốt giúp cải thiện nồng độ hormone giáp, nhờ đó điều hòa nhịp tim và huyết áp, hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Muối cũng giúp duy trì lượng nước thích hợp cho hoạt động bình thường của các tế bào trong cơ thể.

Cách sử dụng muối iốt an toàn cho người bị bướu cổ

Dưới đây là lời khuyên về cách sử dụng muối iốt an toàn cho người bị bướu cổ:

1. Cách lựa chọn muối iot

Khi lựa chọn muối iốt, cần đáp ứng các yêu cầu theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với muối iod (QCVN 9-1: 2011/BYT) (3):

2. Cách dùng muối iốt an toàn

• Thêm muối iốt để tăng hương vị cho món ăn. Hạn chế nấu quá lâu để tránh hao hụt lượng iốt.
• Sử dụng muối iốt với lượng vừa phải, không dùng quá nhiều.
• Không tự ý bổ sung iốt bằng các loại viên uống hoặc ăn quá nhiều thực phẩm giàu iốt (tảo biển, hải sản, sữa…) nếu không có chỉ định của bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường.

3. Cách bảo quản hiệu quả

• Bảo quản muối iốt trong túi nilon, chai lọ đậy kín. Để ở nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp.
• Tránh để muối iốt ở nơi quá nóng hoặc ẩm thấp.

Những thực phẩm bổ sung iot cho người bị bướu cổ

Ngoài muối iốt, người bị bướu cổ do thiếu iốt có thể bổ sung iốt thông qua các thực phẩm khác như:

• Rong biển.
• Cá biển.
• Hải sản (tôm, cua, sò, ốc…).
• Trứng.
• Sữa chua.
• Sữa ít béo.

>>>Có thể bạn chưa biết: 6 nhóm món ăn tốt cho người bị bướu cổ

Nguy cơ khi dùng muối iốt sai cách

Người lớn cần bổ sung 150mcg iốt mỗi ngày. Với phụ nữ mang thai và đang cho con bú, nhu cầu iốt tăng cao, do đó cần bổ sung 220mcg – 290mcg iốt/ngày. (4)

Vậy ăn nhiều muối có bị bướu cổ không? Dư thừa iốt có thể tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh rối loạn tuyến giáp, trong đó có bệnh tuyến giáp tự miễn, Basedow, cường giáp… (5)

Khi nào cần khám bác sĩ Nội tiết?

Bất cứ khi nào nhận thấy các dấu hiệu bất thường như: vùng cổ sưng to, sưng hạch cổ, khó nuốt, khó thở, mệt mỏi, nhịp tim nhanh/chậm…, người bệnh nên nhanh chóng đến khám tại khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM hoặc đơn vị Nội tiết – Đái tháo đường, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7.

Trên đây là những thông tin giúp bạn giải đáp thắc mắc: Bị bướu cổ có nên ăn muối iốt không? Có nhiều bệnh lý gây tình trạng bướu cổ, trong đó một số bệnh mà người bệnh không nên bổ sung iốt. Người bệnh bướu cổ nên có chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh. Việc bổ sung iốt cần tham khảo ý kiến bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường để đảm bảo an toàn, hỗ trợ tốt cho quá trình điều trị bệnh.