Viêm phế quản dạng hen là bệnh hô hấp nghiêm trọng và phức tạp. Vậy cách chữa viêm phế quản dạng hen nào thường được bác sĩ chỉ định và có thể giúp người bệnh mau khỏi bệnh?
Viêm phế quản dạng hen (hay viêm phế quản co thắt hoặc viêm phế quản thể hen) là tình trạng viêm khiến các cơ phế quản sưng và co thắt, tiết chất dịch nhầy dẫn đến thu hẹp tạm thời lòng phế quản. Người mắc bệnh viêm phế quản dạng hen thường khó thở, thở khò khè và có thể ho có đờm. Đến nay chưa có thuốc đặc trị chữa khỏi hoàn toàn bệnh viêm phế quản dạng hen, tuy nhiên bệnh có thể được kiểm soát tốt, giảm triệu chứng bệnh hiệu quả nhờ các thuốc uống dạng viên hoặc thuốc hít với cơ chế thông mở đường thở.
Ngoài ra, thay đổi lối sống tích cực có thể xem như một cách chữa viêm phế quản dạng hen, hỗ trợ kiểm soát bệnh. Bởi căng thẳng, tập luyện quá mức, khói thuốc, chất gây dị ứng, thời tiết lạnh, ô nhiễm không khí… được cho là các tác nhân làm khởi phát viêm phế quản dạng hen.
Cần nhớ rằng ngay cả khi ai đó không bị hen suyễn, họ vẫn có thể bị viêm phế quản dạng hen. Mặc dù vậy hen suyễn lại là yếu tố làm tăng nguy cơ bị mắc bệnh này. Những người mắc bệnh viêm phế quản dạng hen mạn tính có thể sẽ phải sống chung cả đời với bệnh nhưng nhiều người cho biết càng lớn tuổi, bệnh của họ càng có dấu hiệu cải thiện khả quan hơn.
Triệu chứng của viêm phế quản dạng hen là sự kết hợp các triệu chứng của bệnh hen suyễn và viêm phế quản, gồm hụt hơi, ho, đau tức ngực, thở khò khè, tích tụ dịch nhầy. Điều này khiến việc chẩn đoán ban đầu có thể gặp ít nhiều khó khăn. Để đưa ra các chẩn đoán chính xác hơn, bác sĩ có thể kết hợp khám lâm sàng với các kiểm tra cận lâm sàng.
Thông qua những cách thông thường như nghe, nhìn, sờ, gõ… các bộ phận trên cơ thể kết hợp với việc đặt câu hỏi khai thác tiền sử bệnh, thói quen sinh hoạt của người bệnh, bác sĩ có thể đưa ra những chẩn đoán ban đầu dựa trên kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm.
Dùng máy đo phế dung kế kiểm tra lượng không khí hít vào và thở ra là cách giúp bác sĩ đánh giá về chức năng phổi của người bệnh. Phương pháp đo chức năng hô hấp này không gây đau hay khó chịu cho người bệnh.
Sau khi đo chức năng hô hấp, bác sĩ có thể tiếp tục cho người bệnh thực hiện nghiệm pháp kích thích phế quản. Người bệnh được cho hít một loại thuốc để làm giãn phế quản. Nếu kết quả cho thấy có cải thiện mức giá trị đo được thì chẩn đoán bệnh được xác nhận.
Đây là phương pháp khảo sát hình ảnh vùng tim phổi để bác sĩ xác nhận, đánh giá tình trạng bệnh, nguyên nhân gây ho hoặc các vấn đề liên quan đến đường hô hấp. Dựa vào kết quả này, kết hợp cùng các phân tích khác, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị viêm phế quản dạng hen phù hợp cho người bệnh.
PEF là hình thức kiểm tra lưu lượng thở ra cực đại của một người bằng lưu lượng đỉnh kế. Phương pháp này giúp đo đạc và kiểm tra lực của không khí trong quá trình thở ra. Giá trị lưu lượng đỉnh đạt đến mức tốt nhất được ghi nhận trong khoảng thời gian từ 2-3 tuần khi người bệnh đã kiểm soát tốt bệnh viêm phế quản thể hen. Giá trị này rất đáng tin cậy và có ý nghĩa rất quan trọng trong việc so sánh, đánh giá mức độ nặng nhẹ của đợt bùng phát viêm phế quản dạng hen.
Mẫu máu được lấy từ người bệnh sẽ được dùng để đo lượng kháng thể chống lại kháng nguyên. Dựa trên kết quả phân tích máu, bác sĩ sẽ đưa ra kết luận người bệnh viêm phế quản dạng hen có bị dị ứng hoặc nhạy cảm với một loại kháng nguyên nào không.
Để có căn cứ đánh giá hệ thống phế quản người bệnh nhạy cảm quá mức, bác sĩ sẽ chỉ định cho người bệnh hít một loại kháng nguyên đặc thù có thể gây bệnh hen. Nếu phế quản phản ứng với kích thích này bằng cách thu hẹp, có hiện tượng co thắt phế quản khi dùng phế dung kế, từ đó có thể xác định hệ thống phế quản có tình trạng nhạy cảm quá mức.
Nếu nghi ngờ viêm phế quản dạng hen do dị ứng, người bệnh cần liên hệ bác sĩ để tham vấn về việc xét nghiệm dị ứng (xét nghiệm máu và xét nghiệm da). Đồng thời có thể thực hiện thêm các xét nghiệm khác để loại trừ các bệnh phổi.
Viêm phế quản dạng hen có thể được điều trị nội khoa hiệu quả tùy theo mức độ và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Bác sĩ có thể áp dụng các cách chữa viêm phế quản dạng hen bằng cách dùng các thuốc như:
Một trong những cách chữa viêm phế quản dạng hen hiệu quả là dùng thuốc giãn phế quản. Thuốc này có tác dụng làm giãn các tiểu phế quản (cơ trơn bọc các phế quản), giãn phế quản, tăng khẩu kính đường thở để không khí đi qua đường thở đến các phế nang dễ dàng hơn.
Hiện nay, có 3 loại thuốc giãn phế quản cơ bản được sử dụng khá phổ biến. Trong đó, nhóm kháng cholinergic, có tác dụng dài thường được sản xuất ở dạng đường uống như viên nén, viên nang hoặc dạng tiêm. Còn lại là nhóm đồng vận Beta-2 tác dụng ngắn như fenoterol, salbutamol, terbutaline giúp làm giảm triệu chứng khoảng 20 phút sau khi uống và duy trì trong khoảng 4-6 giờ.
Người bệnh không được tự ý dùng thuốc giãn phế quản, cần hỏi ý kiến và tuyệt đối tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Corticoid dạng hít là loại thuốc giảm viêm, sưng và co thắt đường thở có tác dụng tại chỗ rất mạnh. Đồng thời thuốc còn làm giảm tiết dịch nhầy, nhanh chóng thông thoáng đường thở, đưa không khí đến các phế nang, rất thích hợp dùng cho các trường hợp viêm phế quản dạng hen cấp tính. Theo ghi nhận của một vài nghiên cứu, tác dụng phụ của loại thuốc này là ức chế hệ thống miễn dịch. Người bệnh cần dùng thuốc theo chỉ định.
Thuốc kháng histamin thường được dùng để điều trị viêm phế quản dị ứng nhưng chỉ dừng ở mức độ điều trị triệu chứng dị ứng như ho, ngứa họng…, không trị được căn nguyên gây bệnh. Do đó thuốc kháng histamin không phải là cách chữa viêm phế quản dạng hen dứt điểm hoàn toàn.
Muốn trị được bệnh cần tìm ra các tác nhân gây dị ứng (thời tiết, không khí ô nhiễm, mỹ phẩm, thức ăn…) và tìm cách cắt nguồn này. Ngoài ra, omalizumab cũng có thể dùng để chữa viêm phế quản dạng hen do dị ứng nhờ khả năng làm giảm phản ứng của hệ thống miễn dịch đối với dị ứng. Người bệnh cũng cần dùng thuốc theo chỉ định.
Chất nhầy dư thừa tiết ra và tích tụ tại phế quản khi bị viêm phế quản dạng hen khiến người bệnh khó thở. Uống nhiều nước kết hợp với dùng máy phun sương tạo độ ẩm có thể làm cho chất nhầy loãng ra, dễ dàng đào thải ra ngoài. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể lựa chọn Guaifenesin, một loại thuốc long đờm không kê đơn để giúp người bệnh dễ chịu hơn.
Thuốc có tác dụng long đờm do kích ứng niêm mạc dạ dày, làm tăng tiết dịch đường hô hấp, tăng thể tích và giảm độ nhớt của dịch tiết ở phế quản, khí quản. Sau khi dùng thuốc, người bệnh tăng phản xạ ho và dễ dàng tống đờm ra ngoài hơn.
Nếu xác định được tình trạng nhiễm trùng do vi khuẩn, bác sĩ có thể dùng thuốc kháng sinh để điều trị viêm phế quản dạng hen. Một số loại thuốc kháng sinh có thể được cân nhắc như: Kháng sinh thuộc nhóm Macrolid phổ rộng, nhóm Aminopenicillin, nhóm Cephalosporin, nhóm fluoroquinolone… và người bệnh cần dùng thuốc theo chỉ định. (1)
Chất đối kháng thụ thể Leukotriene được đánh giá là tiến bộ mới trong viêm phế quản dạng hen và chỉ mới được đưa vào sử dụng trong những năm gần đây. Thuốc kháng Leukotriene thường ở dạng đường uống, có thể được bác sĩ chỉ định dùng để kiểm soát tình trạng co thắt đường thở và ngăn ngừa nguy cơ tái phát viêm phế quản dạng hen.
Tuổi tác và sức khỏe tổng thể là hai yếu tố quyết định đến khoảng thời gian chữa viêm phế quản dạng hen. Nếu là trường hợp viêm phế quản dạng hen cấp tính, thông thường chỉ sau 10 ngày các triệu chứng có thể thuyên giảm đáng kể khi được điều trị đúng cách. Nếu là trường hợp viêm phế quản dạng hen mạn tính, mỗi đợt tái phát, các triệu chứng kéo dài ít nhất trong 30 ngày hoặc thậm chí hơn. (2)
Khoảng cách mỗi đợt bùng phát sẽ tùy thuộc vào khả năng miễn dịch của cơ thể và chức năng của phổi. Tái phát bệnh nghiêm trọng không chỉ làm giảm chất lượng sống của người bệnh mà còn tiềm ẩn nguy cơ tử vong cao.
Đến hiện tại, tiêm vắc xin cúm hàng năm vẫn là cách đơn giản và hiệu quả nhất để ngăn ngừa viêm phế quản dạng hen bởi sau mỗi đợt cúm hoặc cảm lạnh là bệnh có nguy cơ tái phát cao. Ngoài ra, để ngăn ngừa bệnh có thể áp dụng cùng lúc các biện pháp phòng bệnh sau:
Mỗi lần tái phát cơn viêm phế quản dạng hen là thêm một lần cảnh báo nguy hiểm đối với người bệnh. Do đó, người bệnh không nên chủ quan mà cần đến các địa chỉ thăm khám uy tín, có đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giỏi và hệ thống máy móc, công nghệ hiện đại, an toàn, hiệu quả cao.
Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Quận 8 đều có các chuyên khoa Hô hấp hoặc Nội Tổng hợp. Người bệnh sẽ được thăm khám, chữa viêm phế quản dạng hen theo hướng cá thể hóa, với hệ thống trang thiết bị hiện đại nhằm phục vụ nhu cầu khám chữa bệnh công nghệ cao, toàn diện cho người dân.
Luôn đặt người bệnh làm trung tâm, bệnh viện bố trí đội ngũ chăm sóc khách hàng tận tình chỉ dẫn, hỗ trợ người bệnh nhanh chóng hoàn thành thủ tục đăng ký, thăm khám, chữa trị thuận lợi.
Khách hàng có nhu cầu thăm khám, điều trị viêm phế quản dạng hen và các bệnh ở đường hô hấp tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, có thể chủ động đặt hẹn qua tổng đài, website, fanpage.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Như vậy, tương tự như cách chữa viêm phế quản thông thường, cách chữa viêm phế quản dạng hen cũng thường được bác sĩ tập trung điều trị triệu chứng với các loại thuốc giãn phế quản, chống viêm, long đờm, thuốc kháng histamin, thuốc kháng Leukotriene. Ngoài ra, khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định dùng kháng sinh phù hợp với thể trạng người bệnh.
