Đau đầu sau sinh: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Đau đầu sau sinh hay sau sinh bị đau đầu xảy ra phổ biến và thường không diễn tiến nặng, nhưng mẹ sau sinh vẫn cần biết các dấu hiệu cảnh báo tiềm ẩn rủi ro. Vậy nguyên nhân khiến mẹ sau sinh bị đau đầu là gì, điều trị như thế nào?

Đau đầu sau sinh là gì?

Đau đầu sau sinh là chứng đau đầu và đau cổ hoặc vai xảy ra phổ biến trong thời kỳ hậu sản, thường trong 6, 7 tuần sau khi thai kỳ kết thúc. Trong thời gian này sau sinh, cơ thể người mẹ trải qua nhiều sự thay đổi để trở về trạng thái trước khi mang thai. Một số thay đổi có thể làm gia tăng nguy cơ bị đau đầu sau khi sinh. Ngoài những thay đổi về thể chất, người mẹ còn đối mặt với tình trạng căng thẳng khi chăm sóc trẻ sơ sinh, có thể góp phần dẫn đến tình trạng đau đầu.

Ước tính 39% phụ nữ bị đau đầu trong tuần đầu tiên sau sinh. Khoảng 50% phụ nữ có tiền sử đau nửa đầu trước lúc mang thai bị đau đầu sau sinh (bao gồm cả phụ nữ gặp tình trạng đau nửa đầu khi hành kinh).

Các loại đau đầu sau khi sinh

Chứng đau đầu sau sinh có thể bao gồm đau đầu nguyên phát và đau đầu thứ phát: (1)

• Đau đầu nguyên phát: Chứng đau đầu nguyên phát không phải do những bệnh lý khác gây ra. Cơn đau có thể gây khó chịu nhưng không nguy hiểm. Não không thể cảm nhận được cơn đau, do đó cơn đau mà người bệnh cảm nhận được là do sưng ở các mạch máu, cơ và dây thần kinh tại đầu, cổ. Một số loại đau đầu nguyên phát thường gặp gồm:
  • Đau nửa đầu: Thường xảy ra tại một bên đầu, có thể khiến người bệnh bị đau nhói, đau dữ dội, cảm thấy buồn nôn, nhạy cảm với ánh sáng, mùi và tiếng ồn. Đau nửa đầu có thể ảnh hưởng đến người bệnh trong nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày. Ước tính ¼ phụ nữ bị đau nửa đầu trong vòng 2 tuần đầu sau sinh.
  • Đau đầu do căng thẳng: Xảy ra phổ biến, thường bao gồm tình trạng đau ở cả hai bên đầu, đôi khi là nhạy cảm với âm thanh và ánh sáng. Nhìn chung, những cơn đau đầu do căng thẳng diễn ra nhẹ, có thể kéo dài 30 phút đến 1 tuần.
  • Đau đầu từng cơn: Ít phổ biến hơn, người bệnh thường cảm thấy đau ở một bên đầu, đau sau một mắt, có thể xảy ra vào cùng một thời điểm trong ngày, diễn ra trong vài tuần.
  • Đau đầu khi ngủ: Tình trạng này xảy ra vào ban đêm, thường xuất hiện ở người từ 40 – 80 tuổi.
• Đau đầu thứ phát: Đau đầu thứ phát diễn tiến nghiêm trọng hơn, thường xuất hiện một cách đột ngột, dẫn đến tình trạng đau dữ dội. Đau đầu thứ phát có thể xảy ra do một vấn đề sức khỏe khác dẫn đến tình trạng đau ở đầu, cổ, ví dụ như:
  • Tiền sản giật: Đây là vấn đề sức khỏe rất nghiêm trọng có thể xuất hiện trước hoặc sau khi sinh. Vào lúc đó, người mẹ bị tăng huyết áp, có thể có protein trong nước tiểu. Tình trạng này có thể gây co giật, hôn mê, thậm chí ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe nếu không chữa trị kịp thờiị. Đau đầu do tiền sản giật có thể rất nghiêm trọng, có khả năng xảy ra ở cả hai bên đầu, diễn tiến nặng hơn khi hoạt động thể chất… Người bệnh cũng có thể bị thay đổi thị lực, khó thở, giảm nhu cầu đi tiểu, đau bụng trên…
  • Các vấn đề sức khỏe khác: Chấn thương đầu, cổ, u não, nhiễm trùng não, tăng huyết áp, phình động mạch… cũng có thể gây đau đầu sau sinh thứ phát.

Nguyên nhân sau sinh bị đau đầu

Bên cạnh các vấn đề sinh hoạt, bệnh lý, một số tác nhân có thể dẫn đến tình trạng sau sinh bị đau đầu, chẳng hạn như: (2)

1. Rối loạn nội tiết tố

Sự giảm mạnh hormone estrogen sau khi sinh có thể gây ra chứng đau đầu do căng thẳng và đau nửa đầu. Trong đó, cơn đau do đau nửa đầu thường nghiêm trọng hơn so với đau đầu do căng thẳng. Những người bị đau nửa đầu sau sinh thường có tiền sử mắc chứng này, nhưng cũng có trường hợp đây là lần đầu tiên họ bị đau nửa đầu do sự thay đổi hormone.

Ngoài estrogen, sự thay đổi các nội tiết tố khác như oxytocin và serotonin cũng có thể góp phần gây đau đầu sau sinh.

2. Căng thẳng, stress

Căng thẳng, stress cũng có thể góp phần dẫn đến tình trạng mẹ sau sinh bị đau đầu. Căng thẳng khi nghe tiếng trẻ sơ sinh khóc và khi dự đoán nhu cầu của trẻ có thể khiến người mẹ bị đau đầu.

3. Mất ngủ

Nếu mẹ sau sinh ngủ không đủ giấc có thể gặp chứng đau đầu sau sinh, chẳng hạn như đau nửa đầu hoặc đau đầu do căng thẳng. Quá trình chăm sóc trẻ sơ sinh có thể khiến mẹ bỏ bữa, quên uống nước và mất ngủ.

4. Thiếu máu

Quá trình sinh con khiến cơ thể người mẹ mất đi một lượng máu khá lớn, gây ra tình trạng thiếu máu. Điều này có thể dẫn đến triệu chứng sau sinh bị đau đầu.

5. Gây tê ngoài màng cứng

Nếu đã được gây tê ngoài màng cứng trong lúc sinh con, người mẹ sau sinh có thể gặp chứng đau đầu sau thủng màng cứng (PDPH). Tình trạng này xảy ra khi kim gây tê ngoài màng cứng vô tình đâm thủng màng bao quanh tủy sống (màng cứng). Khi đó, dịch não tủy có thể rò rỉ qua lỗ thủng, gây triệu chứng đau đầu, cứng cổ…

Đau đầu sau thủng màng cứng thường diễn ra trong vòng 5 ngày sau khi thực hiện gây tê ngoài màng cứng và có xu hướng kéo dài trong khoảng 2 tuần. Ngoài nguy cơ gây đau đầu, PDPH còn có thể dẫn đến các rối loạn thần kinh nghiêm trọng, đau lưng dưới kéo dài, viêm màng não do vi khuẩn, trầm cảm sau sinh…

Triệu chứng đau đầu sau sinh

Những triệu chứng đau đầu sau sinh có thể bao gồm: (3)

• Đau mức độ nhẹ đến trung bình, có thể khiến người bệnh cảm thấy như bị bóp chặt ở cả hai bên đầu (đau đầu do căng thẳng).
• Đau đầu dữ dội, đau nhói, cảm thấy đau rõ rệt hơn tại một vùng cụ thể ở đầu (đau nửa đầu).
• Cảm giác đau rát hoặc đau nhói tập trung tại phía sau một bên mắt, lan rộng ra vùng xung quanh (đau đầu từng cơn).
• Đau nhói, diễn tiến nghiêm trọng khi đứng hoặc ngồi nhưng giảm nhẹ hơn khi nằm xuống (đau đầu sau thủng màng cứng)…

Đau đầu sau sinh thường kéo dài bao lâu?

Nhìn chung, tình trạng đau đầu sau sinh thường xuất hiện trong sáu tuần sau khi thai kỳ kết thúc. Chứng đau đầu này thường ít xảy ra hơn khi cơ thể của người mẹ quay trở lại trạng thái như trước lúc mang thai.

Cơn đau đầu sau sinh có thể kéo dài từ vài giờ đến vài ngày, tùy vào nguyên nhân gây đau đầu. Chẳng hạn, triệu chứng đau đầu do đau nửa đầu thường kéo dài từ 4 – 72 giờ, trong khi các cơn đau khác có thể kéo dài lâu hơn.

Sau sinh bị đau đầu có sao không?

Mẹ sau sinh bị đau đầu do căng thẳng, đau nửa đầu hoặc đau đầu từng cụm có thể cảm thấy khó chịu, nhưng những tình trạng này thường không diễn tiến quá nghiêm trọng. Đối với đau đầu sau thủng màng cứng, tình trạng này có thể được xử lý tại nhà, nhưng trong một số trường hợp, người mẹ vẫn cần được thăm khám và điều trị kịp thời.

Đôi khi sau sinh bị đau đầu là dấu hiệu cảnh bảo của chứng tiền sản giật sau sinh – một trường hợp nguy hiểm cần được cấp cứu y tế. Người mẹ cần được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức nếu gặp triệu chứng tiền sản giật sau sinh. Do tiền sản giật có thể gây ra biến chứng nặng, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe nếu không được chữa trị kịp thời…

Khi nào thì phải đi gặp bác sĩ?

Không phải khi gặp cơn đau đầu sau sinh nào cũng cần gặp bác sĩ, nhưng cũng có trường hợp cần được chữa trị ngay lập tức. Các cơn đau đầu sau sinh phổ biến (gây ra bởi chứng đau nửa đầu, đau đầu do căng thẳng…) thường không quá nghiêm trọng. Thế nhưng tình trạng đau đầu dữ dội, xảy ra đột ngột, kèm theo các triệu chứng bất thường khác có thể là dấu hiệu cảnh báo của bệnh tiền sản giật sau sinh hoặc có cục máu đông trong não. Những dấu hiệu cảnh báo cần được chú ý và phải được bác sĩ thăm khám ngay, gồm: (4)

• Cơn đau đầu bất ngờ ập đến, đau dữ dội;
• Đau giống chứng đau nửa đầu mới khởi phát;
• Cơn đau đánh thức người bệnh khi ngủ;
• Cơn đau thay đổi theo thời gian hoặc khi thay đổi tư thế;
• Đau đầu khi hoạt động thể chất;
• Nhạy cảm với ánh sáng hoặc nhìn mờ, có thể thấy các đốm hoặc vật thể trôi nổi;
• Có sự thay đổi về tinh thần như rối loạn tinh thần, lú lẫn;
• Sưng chân, tay, mặt hoặc tứ chi;
• Buồn nôn và nôn mửa;
• Thường cảm thấy đau ở xương sườn;
• Co giật;
• Sốt;
• Cổ cứng;
• Tăng huyết áp;
• Tiểu ít;
• Mất khả năng vận động;
• Hụt hơi.

Chẩn đoán đau đầu sau sinh

Bác sĩ sẽ xác định xem liệu người bệnh có bị đau đầu nguyên phát hay không (ví dụ như chứng đau nửa đầu hoặc đau đầu do căng thẳng) hoặc có bị đau đầu thứ phát sau một bệnh lý nghiêm trọng hơn hay không. Bác sĩ sẽ hỏi về những triệu chứng đau đầu sau sinh mà người mẹ đang mắc phải, bao gồm: thời gian khởi phát triệu chứng đau đầu, cơn đau kéo dài bao lâu, cảm thấy đau ở đâu…

Nếu bác sĩ nghi ngờ cơn đau đầu là dấu hiệu cảnh báo của một tình trạng bệnh lý nghiêm trọng hơn thì có thể tiến hành kiểm tra thần kinh hoặc chỉ định thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh. Người bệnh cũng có thể được yêu cầu làm xét nghiệm máu.

Mẹ bầu bị đau đầu phải làm sao?

Tùy theo thể trạng, tình trạng đau đầu sau sinh của người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp điều trị. gồm: (5)

• Dùng thuốc giảm đau: Những loại thuốc như NSAID không kê đơn (naproxen sodium và ibuprofen) và acetaminophen (Tylenol) có thể giúp làm giảm các triệu chứng đau đầu. Mẹ sau sinh cần trao đổi với bác sĩ để biết loại thuốc nào an toàn để sử dụng trong thời gian cho con bú. Vì một thuốc giảm đau có thể truyền qua sữa mẹ, tùy vào liều dùng những loại thuốc này có thể không an toàn cho trẻ sơ sinh.
• Chườm lạnh hoặc chườm ấm: Các liệu pháp này có thể góp phần giúp làm dịu cơn đau đầu. Mẹ sau sinh có thể thử áp dụng để tìm ra mức nhiệt phù hợp với bản thân.
• Chăm sóc các nhu cầu cơ bản: Ưu tiên chăm sóc sức khỏe của người mẹ sau khi sinh, xây dựng thực đơn khoa học, uống tối thiểu 8 cốc nước/ngày và ngủ tối thiểu 7 giờ/ngày. Nếu thời gian ngủ theo khuyến nghị không khả thi thì mẹ sau sinh nên cố gắng ngủ vào bất kỳ lúc nào em bé ngủ.
• Quản lý căng thẳng: Áp dụng các kỹ thuật thư giãn như thiền, massage, yoga… để góp phần cải thiện triệu chứng đau đầu sau sinh.

Trong trường hợp mẹ sau sinh bị tăng huyết áp, có protein trong nước tiểu, bác sĩ có thể chỉ định cho dùng thuốc để hạ huyết áp về mức an toàn và/hoặc sử dụng thuốc (magie sulfat) để ngăn ngừa chứng co giật… Trường hợp nặng, ví dụ nếu đột quỵ là tác nhân gây đau đầu sau sinh, người bệnh cần được chăm sóc y tế ngay lập tức. Phương pháp chữa trị có thể bao gồm tiêu huyết khối, tức là sử dụng thuốc để phá vỡ cục máu đông. Đôi khi có thể cần thực hiện phẫu thuật để loại bỏ cục máu đông.

Biện pháp phòng ngừa cho mẹ sau sinh bị đau đầu

Không phải lúc nào cũng có thể chủ động phòng ngừa chứng đau đầu sau sinh. Người bệnh không thể làm gì với những sự thay đổi hormone khiến nguy cơ đau đầu gia tăng nhưng có thể ngăn ngừa chứng đau đầu do các tác nhân liên quan đến lối sống.

Mẹ sau sinh có thể chuẩn bị sẵn thức ăn nhẹ để phòng ngừa trường hợp bị đau đầu do đói; chuẩn bị sẵn thuốc giảm đau (theo chỉ định của bác sĩ) để có thể dùng khi cảm thấy đau đầu… Mẹ sau sinh cần uống nhiều nước, áp dụng chế độ dinh dưỡng khoa học, lên kế hoạch ngủ trưa khi em bé ngủ, cố gắng thư giãn để giảm căng thẳng (đọc sách, đi bộ nhẹ nhàng…).

Xem thêm: Đau đầu sau sinh nên ăn gì?

Đau đầu sau sinh nên đi khám ở đâu?

Người bị đau đầu sau sinh có thể đến thăm khám tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Nơi đây quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Thần kinh, Sản – phụ khoa dày dặn kinh nghiệm, nhiệt tình, chu đáo.

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh được trang bị nhiều thiết bị, máy móc tân tiến, phục vụ tối ưu cho quá trình khám, chẩn đoán, chữa trị hiệu quả các bệnh lý Thần kinh, bao gồm cả chứng đau đầu sau sinh, ví dụ như: máy chụp CT 1975 lát cắt, máy chụp MRI 1,5 – 3 tesla, máy đo điện não, máy xét nghiệm máu thế hệ mới… Quy trình khám chữa bệnh tiện lợi, nhanh chóng, áp dụng đầy đủ các chính sách bảo hiểm.

Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:

Tóm lại, đau đầu sau sinh có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe của mẹ sau sinh. Tốt hơn hết, người bị đau đầu sau sinh nên đến cơ sở y tế thăm khám để được bác sĩ chẩn đoán, lập kế hoạch chăm sóc, chữa trị phù hợp.