Phù là triệu chứng phổ biến ở người mắc hội chứng thận hư. Trong bài viết này, hãy cùng tìm hiểu về nguyên nhân, cách điều trị cũng như phòng ngừa tình trạng phù trong hội chứng thận hư qua chia sẻ của bác sĩ chuyên khoa II Võ Thị Kim Thanh, Phó khoa Nội Thận – Lọc máu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.
Phù trong hội chứng thận hư là tình trạng cơ thể phù do khả năng đào thải dịch của thận kém hiệu quả, dẫn đến phù nề. Hội chứng thận hư là tình trạng cơ thể mất protein qua nước tiểu (>3g/ngày), nguyên nhân do cầu thận tổn thương, không thể giữ protein máu (albumin) hiệu quả. Hội chứng thận hư thường gây phù, giảm albumin, mệt mỏi. Có nhiều yếu tố nguy cơ khiến cầu thận tổn thương như:
Phù trong hội chứng thận hư do protein máu giảm, làm giảm áp lực keo máu, khiến nước đi qua thành động mạch nhiều hơn, gây phù nề. Giảm áp lực keo máu cũng có thể gây giảm thể tích tuần hoàn, khiến cơ thể hấp thu nhiều nước và natri hơn, dẫn đến phù nề. (1)
Phù trong hội chứng thận hư là triệu chứng phổ biến, có thể nhận thấy thông qua khám lâm sàng. Phù nề có thể xuất hiện ở một hoặc nhiều vùng cơ thể như xung quanh mắt, bụng, cánh tay, bàn chân, mắt cá chân… Ngoài ra, phù có thể kèm theo tràn dịch màng bụng, màng phổi. Phù trong hội chứng thận hư khiến cơ thể người bệnh nặng nề, kém linh hoạt, thường xuyên cảm thấy mệt mỏi. Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp mắc hội chứng thận hư đều đi kèm với triệu chứng phù.
Dưới đây là cơ chế gây phù trong hội chứng thận hư:
Protein niệu càng nhiều, lượng albumin mất đi càng nhiều. Thông thường, gan sản xuất 10-12g albumin mỗi ngày. Khi lượng đạm thất thoát qua nước tiểu nhiều hơn sẽ sẽ dẫn đến giảm áp lực keo máu. Máu có thể thẩm thấu qua mao mạch vào các mô kẽ, gây phù.
Áp lực keo máu (osmotic pressure) tạo ra bởi protein (đặc biệt albumin), giúp giữ nước ở lại trong vòng tuần hoàn. Khi cầu thận tổn thương, tăng đào thải protein niệu làm giảm albumin máu, khiến áp lực keo trong lòng mạch máu suy giảm, nước thoát khỏi lòng mạch.
Khi áp lực keo máu giảm, nước thoát ra ngoài lòng mạch nhiều hơn. Protein trong nước tiểu có thể xâm nhập vào các mô kẽ, gây tổn thương mao mạch, khiến nước dễ đi qua và gây phù hơn. Nhiễm trùng hay độc tố thừa trong cơ thể cũng có thể gây tổn thương thành mao mạch.
Nước thoát qua thành lòng mạch, gây giảm thể tích tuần hoàn hiệu dụng có thể dẫn đến tăng hormone chống bài niệu ADH và Aldosteron để giữ nước.
Tái hấp thụ natri và nước có thể diễn ra trực tiếp ở ống lượn gần bên trong thận. Trong khi đó, ADH và Aldosteron làm tăng giữ nước và natri ở ống góp và ống lượn xa bên trong thận. Quá trình tăng giữ nước và natri gây phù trong hội chứng thận hư.
Người bệnh có thể phù nhẹ ở vùng quầng mắt, chân, mắt cá chân, bàn chân và ít phổ biến hơn ở cánh tay. Phù tại tay và chân còn gọi là phù ngoại biên. Tình trạng phù thường không quá rõ ràng, có thể nhầm lẫn với việc tăng cân.
Các vị trí phù rõ ràng, có cảm giác căng bóng do tích nước. Người bệnh cần sớm đi khám và điều trị để tránh các biến chứng do hội chứng thận hư như rối loạn mỡ máu, bệnh động mạch vành, tạo huyết khối… Ngoài hội chứng thận hư, phù nề nặng cũng có thể cảnh báo nhiều bệnh như xơ gan, suy tim sung huyết, dị ứng…
Người bị phù trong hội chứng thận hư thường đi cùng với một số triệu chứng khác như:
Phù trong hội chứng thận hư là triệu chứng khá phổ biến, thường không gây nguy hiểm nếu người bệnh được khám và điều trị sớm. Nếu để tình trạng phù nặng không điều trị, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe xương khớp, phổi, tim mạch… gây nhiều biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, tình trạng phù lại cảnh báo nhiều nguy cơ sức khỏe về gan, thận, tuần hoàn… Tình trạng phù cũng cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe như bệnh gan, rối loạn tuyến giáp, phản ứng dị ứng nghiêm trọng…
Xem thêm: Hội chứng thận hư sống được bao lâu qua từng giai đoạn bệnh?
Phù trong hội chứng thận hư thường biểu hiện rõ thông qua triệu chứng lâm sàng, tuy nhiên, bác sĩ sẽ khai thác thêm tiền sử bệnh và làm một số xét nghiệm để xác định chính xác nguyên nhân gây phù. Các tiêu chuẩn để đánh giá người mắc hội chứng thận hư gồm:
Trong đó, hai tiêu chuẩn đầu là quan trọng nhất để xác định người bệnh mắc hội chứng thận hư hay không. Một số trường hợp, người bệnh có thể không xuất hiện tình trạng phù.
Tìm hiểu thêm: Cách điều trị hội chứng thận hư chuẩn y khoa
Để điều trị phù trong hội chứng thận hư, bác sĩ thường hạn chế lượng natri (chủ yếu trong muối) người bệnh nạp vào cơ thể, có thể ít hơn 2g/ngày (mức thông thường khoảng 5g muối/ngày cho người trưởng thành). Bên cạnh hạn chế muối, người bệnh cũng có thể được yêu cầu uống ít nước hơn so với bình thường.
Trong một số trường hợp phù nặng hoặc không đáp ứng điều trị dinh dưỡng, bác sĩ có thể kê thêm một số loại thuốc lợi tiểu. Người bệnh có thể được truyền albumin tĩnh mạch kết hợp với thuốc lợi tiểu để kiểm soát tình trạng phù nếu cần thiết.
Tùy thuộc vào mỗi triệu chứng cụ thể mà bác sĩ có thể chỉ định nhiều loại thuốc hoặc phương pháp điều trị khác nhau. Ví dụ, người rối loạn mỡ máu do hội chứng thận hư có thể được chỉ định dùng statin cùng chế độ ăn ít chất béo.
Cách tốt nhất để phòng ngừa và kiểm soát tình trạng phù ở người mắc hội chứng thận hư là chế độ ăn ít muối và giảm lượng nước uống nếu cần. Ngoài ra, chế độ dinh dưỡng cho người mắc hội chứng thận hư cần lưu ý:
Xem thêm: Hội chứng thận hư nên ăn gì, kiêng ăn gì cho tốt?
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là những thông tin về nguyên nhân, cách điều trị và phòng ngừa phù trong hội chứng thận hư. Phù chỉ là một trong nhiều triệu chứng của hội chứng thận hư, người bệnh cần tuân thủ đúng những hướng dẫn về chăm sóc và điều trị hội chứng thận hư để giải quyết tình trạng phù hiệu quả.
