Về góc độ pháp lý, các vấn đề về sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm và điều kiện hiến tinh trùng đều được quy định tại Điều 4, Nghị định 10/2015/NĐ-CP. Theo đó, việc hiểu rõ các điều kiện và lưu ý quan trọng trong việc hiến tặng tinh trùng giúp nam giới có sự chuẩn bị kỹ lưỡng nhằm đảm bảo quy trình thực hiện được diễn ra an toàn và mẫu tinh trùng thu được đạt chất lượng tốt nhất.
Tại Việt Nam, việc hiến tinh trùng phải tuân thủ các nguyên tắc tự nguyện, bảo mật thông tin và đảm bảo an toàn cho cả người hiến và người nhận. Theo đó, Luật pháp Việt Nam quy định rõ ràng rằng mọi người đều có quyền tự nguyện hiến tinh trùng và không ai bị ép buộc phải làm điều này. Việc hiến tinh trùng cần thực hiện trên tinh thần tự nguyện, không vì mục đích thương mại hay bị ép buộc bởi bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào.
Những quy định này được đặt ra nhằm bảo vệ quyền lợi và đảm bảo tính nhân đạo trong quá trình hiến tinh trùng. Việc hiến tinh trùng không chỉ đơn thuần là một hành động y tế nhân đạo mà còn liên quan đến nhiều khía cạnh về đạo đức, tâm lý và xã hội. Do đó, việc thực hiện nó phải được cân nhắc kỹ lưỡng và dựa trên sự tự nguyện hoàn toàn của người hiến. (1)
Tinh trùng hiến tặng giúp mang lại cho nhiều phụ nữ và các cặp vợ chồng cơ hội sinh con khoẻ mạnh. Chỉ định xin tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng sau khi hoán đổi mẫu tinh trùng hiến/tặng:
Hiến/tặng tinh trùng là một quy trình mà người đàn ông hiến tặng mẫu tinh dịch (tiết ra trong quá trình xuất tinh) – nhằm mục đích giúp đỡ thụ thai cho một phụ nữ hoặc một cặp vợ chồng hiếm muộn. Việc sử dụng tinh trùng hiến/tặng được gọi là sinh sản có sự hỗ trợ của người tình nguyện (sinh sản có bên thứ ba).
Để thực hiện hiến/tặng tinh trùng, nam giới cần đáp ứng những điều kiện sau đã được quy định tại Điều 4 Nghị định 10/2015/NĐ-CP:
Nếu Bạn thỏa điều kiện kể trên, và đồng ý tham gia hiến/ tặng tinh trùng. Các bạn sẽ được thực hiện các bước thăm khám và tư vấn tiếp theo như sau:
Sau khi thăm khám và tư vấn các thông tin cần thiết, người hiến /tặng sẽ lấy 2 mẫu tinh trùng cách nhau 3-5 ngày để có chất lượng tinh trùng tốt nhất. 2 mẫu tinh trùng này sẽ được mã hoá và lưu trữ tại ngân hàng tinh trùng và chờ đợi kết quả HIV lần 2.
03 tháng sau lần lấy mẫu tinh trùng cuối cùng, người hiến/tặng phải quay lại để làm xét nghiệm HIV lần 2 nhằm tránh bỏ sót tình trạng nhiễm HIV trong giai đoạn cửa sổ. Nếu mẫu HIV lần 2 âm tính, 2 mẫu tinh trùng sẽ đưa vào ngân hàng tinh trùng sử dụng cho người có nhu cầu.
Bất kỳ bất thường nào được phát hiện trong quá trình thăm khám và khảo sát, không thỏa điều kiện kể trên, hoặc bệnh nhân không lấy đủ 2 mẫu tinh trùng hoặc không quay lại thử HIV lần 2 sau 3 tháng tính từ ngày lấy mẫu tinh trùng lần 2, mẫu tinh trùng sẽ không thỏa điều kiện và bị hủy mẫu tinh trùng lưu trữ.
Tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, Ngân hàng tinh trùng được triển khai với mục tiêu lưu trữ tinh trùng hiến tặng (đã qua kiểm tra và sàng lọc).
Được hoạt động theo đúng yêu cầu nghiêm ngặt của Bộ Y tế, quy trình về hiến tinh trùng và nhận tinh trùng tại Ngân hàng tinh trùng IVF Tâm Anh luôn được kiểm soát gắt gao, đủ điều kiện mới được nhận mẫu. Hơn thế, trong quá trình sử dụng ngân hàng tinh trùng, các cặp vợ chồng/phụ nữ muốn làm mẹ đơn thân và người hiến tặng sẽ được giải đáp chi tiết các thắc mắc về quy trình hoạt động, những vấn đề có liên quan và được tư vấn tâm lý trước khi thực hiện.
IVFTA-TP.HCM tự hào là một trong những đơn vị hỗ trợ sinh sản uy tín tại Việt Nam, với trang thiết bị hiện đại, hệ thống phòng lab đạt chuẩn ISO 5, khu lưu trữ tiến tiến hỗ trợ việc tiếp nhận, xử lý mẫu tinh trùng an toàn và đảm bảo chất lượng.
Theo tinh thần quy định tại Nghị định số 10/2015/NĐ-CP ngày 15/03/2015 của Chính phủ, mỗi người chỉ được hiến/tặng tinh trùng một lần và chỉ sử dụng cho một lần mang thai thành công.
Một ví dụ cho tình trạng hiến tinh trùng không hợp pháp đã gây ra ảnh hưởng lớn lên cuộc sống của nhiều phụ nữ và những đứa con của họ. Một bài báo trên THE GUARDIAN VÀ LOẠT PHIM TÀI LIỆU TRÊN NETFLIX 06/2024: “Người đàn ông có 1000 đứa con, người hiến tinh trùng đã lừa dối các bậc cha mẹ trên thế giới như thế nào.” Bộ phim này đã mở ra một tội ác thật sự, mỗi tập phim tiết lộ hoạt động bất hợp pháp quốc tế của Meijer (người cho tinh trùng).
Tuy nhiên các tập phim còn tập trung vào những người phụ nữ mà anh ta lừa dối, và những gia đình này phải chung sống với những hậu quả lâu dài do hành động anh ta gây ra. Anh chị em cùng cha khác mẹ có thể tình cờ gặp nhau tại sân chơi, gieo rắc nỗi sợ hãi về loạn luân, bệnh lý do cùng huyết thống. Một người phụ nữ nhận tinh trùng từ Meijer nói rằng: “bạn phải chuẩn bị cho con mình những điều mà bạn không nên chuẩn bị. Thật không công bằng, anh ta đã cướp đi sự TỰ DO của con cái chúng tôi.”.
Do vậy, tại IVF Tâm Anh quận 8, chúng tôi có sự quản lý chặt chẽ đối với trường hợp hiến/tặng tinh trùng tại IVFTA bằng hình ảnh, vân tay, tránh trường hợp sử dụng giấy tờ không hợp lệ nhằm hiến/tặng tinh trùng vì mục đích thương mại. Các hồ sơ liên quan đến vấn đề hiến /tặng tinh trùng sẽ được lưu trữ vĩnh viễn tại bệnh viện.
Người được vận động hiến/tặng tinh trùng cần được thăm khám, đảm bảo về sức khỏe, thực hiện các xét nghiệm kiểm tra cần thiết. Nếu người hiến/tặng thoả đủ điều kiện sẽ được tiến hành lấy mẫu tinh trùng. Mẫu tinh trùng của người hiến/tặng sẽ được mã hóa dựa trên nguyên tắc vô danh và lưu trữ vào ngân hàng tinh trùng. Sau đó, vợ chồng/phụ nữ muốn làm mẹ đơn thân sẽ được cấp 2 mẫu tinh trùng ngẫu nhiên theo quy trình mã hóa của ngân hàng tinh trùng mà không hề biết danh tính của chủ nhân mẫu tinh trùng.
Cần tối thiểu 3 mẫu tinh trùng để ngân hàng tinh trùng có thể hoạt động và thực hiện mã hóa, trao đổi mẫu an toàn dựa trên nguyên tắc vô danh. Tuy nhiên, một mẫu hiến/tặng tinh trùng chỉ sử dụng cho một người và cho một lần mang thai thành công. Việc hiến /tặng tinh trùng không vô danh hiện không được áp dụng tại Việt Nam.
Căn cứ vào Khoản 3 Điều 42 Nghị định 117/2020/NĐ-CP, mức xử phạt đối với các cá nhân, tổ chức tiết lộ thông tin để người cho và người nhận tinh trùng biết danh tính của nhau là từ 10.000.000đ đến 20.000.000đ, cụ thể bao gồm các hành vi sau đây:
Quá trình hiến/tặng tinh trùng phải được thực hiện trên nguyên tắc vô danh, người hiến/tặng cần đáp ứng các điều kiện hiến tinh trùng theo quy định của Pháp luật Việt Nam nhằm đảm bảo chất lượng cũng như sự an toàn cho quá trình hiến /tặng.
Theo ASRM 2018, khả năng sắp xếp lại nhiễm sắc thể truyền sang con ở dạng cân bằng là rất nhỏ, đặc biệt gia đình không có yếu tố nguy cơ bất thường về nhiễm sắc thể. Do vậy việc xét nghiệm nhiễm sắc thể ở nhóm hiến/tặng tinh trùng là không bắt buộc.
Hiện nay các xét nghiệm bệnh lý di truyền gen lặn hay quy trình xét nghiệm di truyền người mang gen lặn chưa được chuẩn hoá trên thế giới, cũng như giữa các ngân hàng tinh trùng. Tần suất mắc các bệnh lý gen di truyền cũng khác nhau giữa nhóm quần thể: châu Âu, châu Mỹ, Đông Nam Á, Do Thái… Do đó cần có thời gian để xây dựng một nhóm bệnh gen di truyền hay gặp dành cho dân số Việt Nam.
Tuy nhiên người nhận, hay xin tinh trùng cần hiểu thêm rằng, xét nghiệm bệnh lý di truyền gen lặn của người hiến/tặng có thể làm giảm nguy cơ mắc các bệnh di truyền cụ thể nhưng không thể loại bỏ được 3%–4% nguy cơ dị tật bẩm sinh ở tất cả trẻ sinh sống.
Nếu trong quá trình khảo sát, đánh giá, thăm khám, chúng tôi kết luận có nguy cơ gia tăng di truyền thế hệ sau một tình trạng bệnh lý từ người hiến/tặng, chúng tôi sẽ từ chối nhận mẫu tinh trùng.
Việc hiến tinh trùng phải được thực hiện trên tinh thần tự nguyện, không bị ép buộc bởi một cá nhân hay tổ chức nào. Đặc biệt, quá trình cho tinh trùng hoặc cho noãn chỉ được thực hiện tại các cơ sở khám chữa bệnh được Bộ Y tế công nhận và cấp phép thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm.
Cặp vợ chồng/phụ nữ đơn thân xin tinh trùng có trách nhiệm thanh toán mọi chi phí cho người được vận động hiến/tặng tinh trùng. Khoản chi phí này nhằm mục đích bù lại cho khoản thời gian và các chi phí phát sinh mà người cho tinh trùng trải qua. (2)
Hiện nay, IVF Tâm Anh đã triển khai ngân hàng tinh trùng, khách hàng có mong muốn điều trị vô sinh hiếm muộn hoặc cần tư vấn về các vấn đề liên quan đến hiến tặng tinh trùng có thể liên hệ trực tiếp đến trung tâm để được các chuyên gia, bác sĩ giỏi tư vấn cụ thể:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, quá trình hiến tặng tinh trùng phải được thực hiện trên nguyên tắc vô danh, người hiến cần đáp ứng các điều kiện hiến tinh trùng theo quy định của Pháp luật Việt Nam nhằm đảm bảo chất lượng cũng như sự an toàn cho quá trình hiến tặng.
