Ông Sáu, 59 tuổi, đau bụng gần hai năm do có nang giả tụy kích thước khoảng 10 cm, vừa từ Anh về Việt Nam điều trị thành công.

Ông Nguyễn Xuân Sáu (sinh sống tại Vương quốc Anh) có tiền sử viêm tụy hoại tử, đã điều trị cách đây hai năm. Sau 6 tháng, thường xuyên chịu đựng những cơn đau vật vã do viêm tụy hoại tử cấp gây ra, ông Sáu lại xuất hiện những cơn đau bụng râm ran. Ông đi khám tại một đơn vị y tế địa phương tại Anh, lúc đó được chẩn đoán có nang giả tụy kích thước khoảng 4 cm.

Sau chẩn đoán ông không điều trị ngay mà thực hiện theo dõi sức khỏe mỗi 6 tháng một lần. Hai lần khám định kỳ, hình ảnh phim chụp cho thấy nang giả tụy liên tục phát triển, chèn ép dạ dày. Điều này khiến tình trạng đau của ông Sáu ngày càng nặng hơn. Ông quyết định về nước điều trị kết hợp thăm gia đình vì việc này ở Anh phải chờ đợi lâu và chi phí điều trị cao.

Ngày 7/3, tiến sĩ, bác sĩ Phạm Hữu Tùng, Phó giám đốc Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chỉ định ông Sáu làm một số xét nghiệm, chụp chiếu để kiểm tra. Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT 768 lát cắt) cho thấy ông có nang vùng thượng vị kích thước 9 x 10 cm. Qua siêu âm nội soi thấy trong nang có nhiều mô hoại tử. Bác sĩ Hữu Tùng nghi ngờ đây là một nang hoại tử tụy do biến chứng từ tình trạng viêm tụy hoại tử trước đây.

Bác sĩ Hữu Tùng nhận định, trường hợp này cần đặt stent dẫn lưu nang vào dạ dày và lấy mô hoại tử qua nội soi, dưới hướng dẫn của siêu âm nội soi. Dịch và mô hoại tử từ nang sẽ dẫn lưu vào dạ dày và chảy ra theo đường tiêu hóa. Hình ảnh siêu âm nội soi cho thấy trong nang có nhiều mô hoại tử, nên bác sĩ chọn stent bằng kim loại. Với cấu tạo nòng lớn, stent kim loại sẽ giúp dẫn lưu tốt hơn, việc lấy mô hoại tử bên trong nang qua nội soi cũng dễ dàng hơn. Sau khi lấy hết mô hoại tử bên trong nang sẽ thay stent kim loại bằng stent nhựa để tiếp tục dẫn lưu dịch còn lại cho đến khi nang xẹp hoàn toàn.

Ca phẫu thuật diễn ra suôn sẻ trong 30 phút với sự hỗ trợ của thiết bị nội soi hiện đại. Hậu phẫu, sức khỏe ông Sáu ổn định, có thể ăn uống và đi lại bình thường, không còn đau chướng bụng. Sau 2 tuần, trải qua 3 lần nội soi lấy mô hoại tử trong nang, ông Sáu được thay thế stent kim loại bằng stent nhựa nòng nhỏ giúp dẫn lưu hết phần dịch còn sót lại.

Ống stent nhựa nhỏ gọn nên sẽ không ảnh hưởng đến quá trình vận động và sinh hoạt của ông. Ông Sáu cần theo dõi sức khỏe và tái khám hàng tháng. Dự kiến sẽ rút ống stent ra sau 2 tháng sau khi dịch đã hết hoàn toàn.

Bác sĩ Hữu Tùng chia sẻ, nang giả tụy là biến chứng muộn của viêm tụy cấp, viêm tụy mạn hoặc sau chấn thương tụy. Đây là hậu quả của quá trình viêm và hoại tử ở tuyến tụy với biểu hiện tụ dịch bất thường ở vùng quanh tuỵ, tạo vách từ các mô xơ do viêm mạn.

Tùy vào kích thước, vị trí, tiến triển và triệu chứng của nang giả tụy, bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp. Nang giả tụy có kích thước nhỏ dưới 6 cm có thể tự khỏi sau khi điều trị bảo tồn. Nếu kích thước nang vượt quá 6 cm, đi kèm triệu chứng hoặc biến chứng thì cần phải dẫn lưu hoặc cắt bỏ. Phương pháp đặt stent dẫn lưu dịch qua phẫu thuật nội soi có ưu điểm ít xâm lấn, an toàn, ít biến chứng và không để lại sẹo cho người bệnh.

Trường hợp nếu không can thiệp kịp thời, khi nang tăng kích thước sẽ gây chèn ép, nhiễm trùng, tạo áp xe, tạo giả phình mạch, xuất huyết, thậm chí vỡ ra và gây nhiễm trùng. Khi dịch tụy tràn vào khoang bụng gây viêm phúc mạc hóa học (gây ra bởi các chất hóa học trong cơ thể có tính kích thích như máu, mật, nước tiểu…), dẫn đến nhiễm trùng, có nguy cơ đe dọa đến tính mạng. Trường hợp của ông Sáu nhờ theo dõi, can thiệp đúng phác đồ nên quá trình phục hồi diễn ra khá tốt.

Bác sĩ Hữu Tùng khuyến nghị, với những đối tượng có nguy cơ cao (như người sau khi điều trị viêm tụy) cần theo dõi sức khỏe để can thiệp đúng thời điểm, giúp phòng ngừa biến chứng nguy hiểm. Người bệnh sau phẫu thuật cũng cần thực hiện lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, kiểm tra sức khỏe định kỳ, nhằm tầm soát nang giả tụy tái phát.