Viêm phế quản dạng hen có thể gây suy hô hấp, xẹp phổi cùng nhiều biến chứng khác nếu không điều trị kịp thời. Bệnh có thể khởi phát do thay đổi thời tiết, chất gây dị ứng, virus, vi khuẩn… Chẩn đoán và điều trị bệnh cần theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Hô hấp.
Viêm phế quản dạng hen (viêm phế quản thể hen) là tình trạng hen phế quản và viêm phế quản cấp tính cùng đồng thời xảy ra. Viêm phế quản cấp tính là tình trạng viêm niêm mạc đường hô hấp do nhiễm trùng virus hoặc vi khuẩn, thường cải thiện nhanh sau vài tuần. Trong khi đó, hen phế quản là tình trạng viêm dẫn đến co thắt, sưng tấy các cơ xung quanh đường thở, làm cho đường thở bị thu hẹp. (1)
Viêm phế quản dạng hen suyễn có thể khởi phát do nhiều nguyên nhân hay yếu tố nguy cơ khác nhau, bao gồm:
Các tác nhân này có thể kích thích khởi phát hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng viêm phế quản dạng hen, thậm chí làm cho quá trình kiểm soát bệnh trở nên khó khăn hơn.
Triệu chứng của viêm phế quản dạng hen là sự kết hợp đồng thời của các triệu chứng viêm phế quản và hen phế quản, bao gồm: (2)
Triệu chứng viêm phế quản dạng hen ban đầu thường giống như cảm lạnh, khiến người bệnh chủ quan và chỉ đi khám khi bệnh đã trở nặng. Để chẩn đoán, đầu tiên bác sĩ sẽ tiến hành hỏi về bệnh sử, quan sát nhịp thở, kiểm tra độ bão hòa oxy, nhịp tim, các dấu hiệu sinh tồn… Sau đó, một số phương pháp xét nghiệm có thể được chỉ định bao gồm:
Người bệnh hít vào và thở ra thông qua một ống ngậm được gắn vào máy đo chức năng phổi. Quá trình này giúp kiểm tra lượng không khí chứa trong phổi và khả năng hoạt động của cơ quan.
Chụp X-quang ngực giúp chẩn đoán viêm phổi (dịch tích tụ trong các túi khí ở phổi) và tình trạng bất thường/ tổn thương ở phổi.
Người bệnh thở ra vào ống ngậm của máy đo lưu lượng đỉnh, qua đó giúp đo lường tốc độ thở ra tối đa, nhằm kiểm tra chức năng phổi cũng như mức độ nghiêm trọng của bệnh viêm phế quản dạng hen.
Đối với các trường hợp mắc viêm phế quản dạng hen, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp điều trị sau: (3)
Người bệnh bị viêm phế quản dạng hen luôn trong trạng thái khó chịu do ho, nghẹt mũi, hụt hơi và căng tức ngực. Một số phương pháp dưới đây có thể hỗ trợ cải thiện những triệu chứng này:
Một số loại thuốc thường được chỉ định trong điều trị viêm phế quản dạng hen gồm:
Viêm phế quản thể hen không được điều trị hiệu quả có thể gây ra các biến chứng đáng lo ngại sau đây:
Xẹp phổi là tình trạng phổi không mở rộng hoàn toàn, có thể gây co mạch phổi và thiếu oxy phế nang. Bệnh viêm phế quản thể hen có thể gây ra nút nhầy, phù nề, góp phần làm tăng nguy cơ xẹp phổi. Biến chứng này dễ xảy ra ở trẻ em do kích thước đường thở nhỏ, thành ngực mềm và thông khí kém. Triệu chứng điển hình là sốt, đau ngực, ho ra máu…
Tràn khí màng phổi là biến chứng nguy hiểm của viêm phế quản thể hen, có nguy cơ đe dọa đến tính mạng nếu không điều trị kịp thời. Nguyên nhân do hen suyễn, co thắt phế quản và tăng thông khí làm tăng áp lực màng phổi, dẫn đến tràn khí. Triệu chứng điển hình là đau ngực, khó thở, khó phát âm và khó nuốt.
Bệnh hen phế quản bội nhiễm là tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp xảy ra trên nền bệnh hen phế quản, thường xuất hiện sau mỗi đợt cấp của hen suyễn. Đây là biến chứng nghiêm trọng của viêm phế quản thể hen, dẫn đến co thắt cơ trơn, phù nề niêm mạc và tăng tiết dịch ở phế quản. Nếu không được kiểm soát hiệu quả, hen phế quản bội nhiễm có thể gây suy hô hấp, xẹp phổi, tràn khí màng phổi…
Tâm phế mạn là biến chứng hiếm gặp của bệnh viêm phế quản dạng hen. Nguyên nhân do nồng độ oxy thấp kéo dài, gây tăng áp phổi, cuối cùng dẫn đến bệnh tim do phổi.
Viêm phế quản hen suyễn có thể gây phế nang đa tiểu thùy. Tình trạng này xảy ra khi cấu trúc của phế quản bị tổn thương do viêm và nhiễm trùng vi khuẩn mạn tính. Khoảng ⅓ trường hợp bị hen suyễn từ trung bình đến nặng không được kiểm soát diễn tiến thành giãn phế nang đa tiểu thùy. Các triệu chứng điển hình là ho mạn tính có đờm, đôi khi ho ra máu, đau ngực…
Viêm phế quản thể hen có thể dẫn đến suy hô hấp mạn tính. Tình trạng này xảy ra khi lượng không khí hoặc máu lưu thông đến phổi không đủ đáp ứng hoạt động thở, có thể đe dọa đến tính mạng.
Phương pháp phòng ngừa viêm phế quản dạng hen là tiêm vắc-xin cúm hàng năm, tiêm vắc-xin phòng viêm phổi và cai thuốc lá.
Dưới đây là phần giải đáp một số thắc mắc thường gặp về viêm phế quản dạng hen:
Viêm phế quản là tình trạng viêm niêm mạc đường hô hấp do nhiễm trùng virus hoặc vi khuẩn. Trong khi đó, hen suyễn là tình trạng viêm dẫn đến co thắt, sưng tấy các cơ xung quanh đường thở, làm cho đường thở bị thu hẹp.
Viêm phế quản dạng hen là tình trạng nguy hiểm, có thể gây ra biến chứng xẹp phổi, suy hô hấp, tràn khí màng phổi… nếu không được điều trị kịp thời và hiệu quả.
Viêm phế quản dạng hen có lây không còn tùy thuộc vào từng trường hợp. Viêm phế quản dạng hen mạn tính thường không lây bởi nguyên nhân chủ yếu do chất kích thích, không phải do nhiễm trùng. Ngược lại, các trường hợp do virus, vi khuẩn gây ra đều có nguy cơ lây nhiễm.
Người bệnh bị viêm phế quản dạng hen nên xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh bằng cách ăn nhiều trái cây, rau quả như bông cải xanh, ớt chuông, khoai lang, quả bơ, việt quất… để tăng cường chất chống oxy hóa và cải thiện sức khỏe hô hấp.
Ngoài ra, cá hồi, cá ngừ chứa nhiều omega-3, protein nạc từ cá, thịt gà, đậu phụ, vitamin, nghệ… cũng là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng. Người bệnh nên tránh thức ăn nhanh, đồ ăn chế biến sẵn, đồ ăn nhiều muối, chất béo bão hòa, đồ ngâm chua, sữa, kem, thịt nướng… để bảo vệ sức khỏe.
Người bệnh cần được đưa đi cấp cứu khi khó thở, khó nói chuyện, sốt hoặc các triệu chứng bệnh diễn tiến nặng hơn.
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là bài viết tổng hợp thông tin về viêm phế quản dạng hen, nguyên nhân, triệu chứng, các phương pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả. Bệnh lý này có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, do đó việc can thiệp chữa trị sớm là vô cùng quan trọng.
