Viêm da tiết bã ở mặt là bệnh thường gặp, ước tính có ảnh hưởng đến 1%-5% dân số thế giới (1). Bệnh có thể gặp ở cả trẻ em dưới 3 tháng tuổi lẫn người trưởng thành, thường xuất hiện ở những vùng da có tuyến dầu nhờn hoạt động mạnh. Trong bài viết này, hãy cùng Tâm Anh tìm hiểu về viêm da tiết bã ở mặt qua chia sẻ của bác sĩ Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.
Viêm da tiết bã ở mặt là tình trạng da mặt xuất hiện các mảng đỏ ngứa, bong tróc tại các vùng da có tuyến dầu nhờn (tuyến bã) hoạt động mạnh trên mặt như vùng chữ T (trán, mũi, cằm) hay chân tóc, do đó viêm da tiết bã còn gọi là viêm da dầu. Vùng da viêm, bong tróc khi sờ vào có cảm giác hơi nhờn, dính.
Tên y khoa của bệnh viêm da tiết bã là seborrheic dermatitis có nguồn gốc tiếng Latinh. Trong đó “seborrheic” có gồm 2 từ “sebum” nghĩa là tuyến bã nhờn, “rrhea” là chảy hoặc tiết ra. Dermatitis gồm “derma” là da và “itis” là tình trạng viêm. Vậy seborrheic dermatitis có nghĩa là tình trạng viêm da do sự tiết dầu trên da. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi độ tuổi, thường không gây nguy hiểm nhưng dễ tái phát. Do đó, mục đích điều trị thường nhằm kiểm soát triệu chứng, tránh tăng nặng, hạn chế nguy cơ tái phát.
Dưới đây là một số hình ảnh trẻ em và người lớn mắc viêm da tiết bã ở mặt điển hình:
Hiện nguyên nhân trực tiếp gây viêm da tiết bã trên mặt vẫn chưa được làm rõ, tuy nhiên, dưới đây là những yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh:
Yếu tố nguy cơ cao của bệnh viêm da tiết bã trên mặt là tuyến bã nhờn hoạt động mạnh. Tuy nhiên, không phải tất cả người có tuyến bã nhờn hoạt động mạnh đều gây viêm da tiết bã ở mặt. Nguyên nhân da tăng tiết bã nhờn có thể do nhiều yếu tố như di truyền, rối loạn hormone (ví dụ tăng nồng độ hormone sinh dục – androgen), thời tiết…
Yếu tố di truyền có thể ảnh hưởng đến khả năng mắc viêm da tiết bã ở mặt dù chưa được làm rõ. Tuy nhiên, người có thành viên gia đình mắc viêm da tiết bã trên mặt có tỷ lệ mắc cao hơn.
Nhóm nấm Malassezia là một phần của hệ thống vi sinh vật trên da, đặc biệt ở những vùng da có nhiều bã nhờn. Nấm malassezia giúp giữ cân bằng cho sự phát triển của vi sinh vật và bã nhờn trên da. Tuy nhiên, một số yếu tố như suy giảm miễn dịch, đổ nhiều mồ hôi, da nhiễm corticoid… có thể khiến nấm phát triển mạnh bất thường, làm tăng nguy cơ mắc viêm da tiết bã trên mặt (2). Ngoài ra, một số loại vi khuẩn như P. acnes có thể gây nhiễm trùng thứ phát, tăng tình trạng mẩn đỏ, tiết dịch trên da.
Thời tiết có thể ảnh hưởng đến khả năng mắc và tái phát viêm da tiết bã ở mặt. Ví dụ, trời lạnh khiến da khô hơn, kích thích tuyến bã nhờn hoạt động để làm ẩm da, từ đó tăng nguy cơ mắc viêm da tiết bã ở mặt. Hay thời tiết nóng ẩm khiến vi sinh vật trên da phát triển mạnh, cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Ngoài các yếu tố phổ biến kể trên, còn một số yếu tố nguy cơ tăng khả năng mắc viêm da tiết bã ở mặt như:
Viêm da tiết bã trên mặt ở người trưởng thành thường không tự khỏi mà cần có sự can thiệp điều trị. Đây là tình trạng mạn tính, dễ tái phát, nên việc điều trị đúng cách là rất quan trọng để kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa tái phát. Ở trẻ em (đặc biệt nhũ nhi – trẻ từ 1-12 tháng tuổi), tình trạng viêm da dầu nhẹ có thể tự hết mà không cần điều trị và không tái phát trong tương lai.
Dưới đây là một số dấu hiệu viêm da tiết bã trên mặt ở trẻ em và người trưởng thành:
Vùng da viêm có mảng đỏ (hồng ban), vảy da có màu vàng đậm, có thể rất dày. Vùng da viêm hơi dính khi chạm vào, tổn thương có thể xuất hiện rải rác hoặc tỏa rộng trên cả vùng da mặt, đầu và ngực. Bệnh có thể xuất hiện ngay ở trẻ dưới 3 tháng tuổi, thường có thể tự khỏi hoặc được điều trị đơn giản bằng một số loại dầu gội, sữa tắm, thuốc bôi thoa nhẹ nhàng.
Trong một số trường hợp, trẻ em có thể được dùng thuốc thoa để kiểm soát, điều trị viêm da tiết bã ở mặt.
Ở người lớn, tổn thương điển hình gồm các mảng hồng ban được bao phủ với vảy dễ dàng tách ra khỏi da. Gàu (vảy khô) trên da dầu có thể dần thay thế bằng vảy vàng và hồng ban. Những vị trí dễ bị viêm da tiết bã ở mặt gồm chân tóc, chân mày, gốc mũi (vùng giữa hai mắt), nếp má mũi (nếp dưới 2 bên cánh mũi), vùng nếp sau tai, vùng da mọc râu ở nam giới…
Với người suy giảm miễn dịch, bệnh có thể xuất hiện và lan rộng nhanh chóng, tạo thành những mảng lớn trên mặt. Bệnh xuất hiện phổ biến hơn ở nam giới, đặc biệt trong độ tuổi dậy thì hoặc 40-60 tuổi.
Viêm da tiết bã ở mặt có thể bị nhầm lẫn với gàu, viêm da dị ứng, nấm da… do đó, người bệnh nên đến trực tiếp các cơ sở y tế có chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da để các bác sĩ chẩn đoán phân biệt chính xác.
Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ viêm da tiết bã ở mặt như mảng đỏ, bong tróc da ở những vùng đặc trưng như gốc mũi, nếp mũi, chân mày, chân tóc… người bệnh nên đến các cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị, tránh tình trạng bệnh diễn tiến nặng gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chất lượng sống.
Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là địa chỉ khám và điều trị viêm da tiết bã cũng như các bệnh da liễu uy tín tại TP.HCM. Bệnh viện có đội ngũ y bác sĩ được đào tạo chuyên sâu, giàu kinh nghiệm trong điều trị bệnh da liễu, các loại thuốc mới được nhập khẩu chính ngạch cùng máy móc hỗ trợ hiện đại, giúp khách hàng điều trị hiệu quả viêm da tiết bã trên mặt.
Ngoài ra, khách hàng cũng có thể khám và điều trị viêm da tiết bã ở mặt tại Đơn vị Da liễu – Thẩm mỹ Da, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7, với các bác sĩ được luân chuyển trực tiếp từ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cùng các dịch vụ tương tự.
Phương pháp điều trị viêm da tiết bã ở mặt chủ yếu là dùng thuốc bôi hoặc các loại dầu gội, sữa tắm… tùy thuộc vào tình trạng bệnh, biến chứng và yếu tố khác như độ tuổi, bệnh nền của người bệnh. Thuốc bôi có thể ở dạng gel, kem, thuốc mỡ… rất đa dạng. Các loại thuốc gồm nhiều công dụng như điều trị kháng nấm, điều hòa miễn dịch, kháng viêm… Với mỗi trường hợp cụ thể, bác sĩ sẽ có chỉ định khác nhau.
Một số ít trường hợp, người bệnh có thể được điều trị toàn thân bằng thuốc uống. Tuy nhiên, thường chỉ dành cho người có tổn thương lan rộng hoặc kháng trị (điều trị không hiệu quả) với thuốc bôi da.
Với trẻ em, trường hợp nhẹ có thể không cần điều trị. Trường hợp nặng có thể dùng dầu thực vật hoặc parrafin lỏng lau để lấy đi lớp vảy, dùng một số loại dầu gội và sữa tắm chuyên dụng. Dù không phổ biến, một số trường hợp nặng có thể dùng kèm thuốc bôi kháng sinh, kháng nấm.
Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Do viêm da dầu dễ gây nhầm lẫn với bệnh khác cũng như các loại thuốc đều có thể gây tác dụng phụ, biến chứng nếu dùng sai cách.
Tuy không thể phòng ngừa tuyệt đối, nhưng việc hạn chế các yếu tố nguy cơ có thể giúp da không mắc hoặc tái phát viêm da tiết bã ở mặt:
Viêm da tiết bã ở mặt thường không nguy hiểm, nhưng có thể gây khó chịu, ngứa ngáy, ảnh hưởng đến thẩm mỹ da, sự tự tin, tâm lý của người bệnh. Nếu không được điều trị, tình trạng viêm có thể trở nên nghiêm trọng hơn, dẫn đến các vấn đề da khác (như bội nhiễm do vi khuẩn, nấm).
Viêm da tiết bã ở mặt không phải là một bệnh lây nhiễm, vì vậy không thể lây từ người này sang người khác. Tuy nhiên, một số yếu tố như môi trường sống, di truyền có thể khiến những người trong gia đình cùng mắc bệnh.
Người bị viêm da tiết bã trên mặt có thể trang điểm, nhưng cần lưu ý một số điều:
Mặc dù không có chế độ ăn uống cụ thể nào được chứng minh là tốt hay xấu cho người viêm da tiết bã trên mặt, nhưng một số thực phẩm có thể làm tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn, gồm:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là những thông tin về triệu chứng, cách điều trị, phòng ngừa viêm da tiết bã ở mặt. Bệnh thường không nguy hiểm nhưng có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống của người mắc. Nếu có dấu hiệu mắc viêm da tiết bã, người bệnh nên đến các cơ sở y tế có chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da để được chẩn đoán và điều trị.
