Ung thư gan có di truyền không? Có bị ảnh hưởng bởi gen không?

Ung thư gan có di truyền không là thắc mắc của nhiều người khi trong gia đình có thành viên từng mắc căn bệnh nguy hiểm này. Bên cạnh các nguyên nhân phổ biến như nhiễm virus viêm gan B, viêm gan C hay lạm dụng rượu bia, yếu tố di truyền cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư gan. Vậy di truyền đóng vai trò như thế nào trong sự hình thành bệnh? Những gen nào liên quan? Làm sao để chủ động phòng ngừa nếu có yếu tố gia đình? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn giải đáp những thắc mắc này.

Ung thư gan có di truyền không?

Ung thư gan đứng thứ hai về số ca mắc mới và đứng đầu về tỷ lệ tử vong tại Việt Nam, theo thống kê của Globocan 2022. Nhiều người thắc mắc liệu ung thư gan có di truyền không? Theo các nghiên cứu, yếu tố di truyền có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc ung thư gan, nhưng đây không phải là nguyên nhân chính. (1)

Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (American Cancer Society), nếu tiền sử gia đình có người mắc ung thư gan có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh lý này. Tuy nhiên, di truyền chỉ là một phần nhỏ trong tổng thể các yếu tố nguy cơ như nhiễm virus viêm gan B, viêm gan C, xơ gan hay lạm dụng rượu bia. Bác sĩ chuyên khoa cũng lưu ý không phải ai có người thân bị ung thư gan cũng chắc chắn mắc bệnh, nhưng họ nên chủ động tầm soát và kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Một số gen di truyền liên quan đến ung thư gan

Một số đột biến gen di truyền được phát hiện có liên quan đến sự phát triển của ung thư gan. Các gen này khi bị bất thường có thể làm rối loạn chức năng kiểm soát tăng trưởng tế bào, dẫn đến hình thành khối u ác tính.

1. APC

Gen APC là một gen ức chế khối u quan trọng, tham gia vào việc điều hòa con đường tín hiệu Wnt – một cơ chế kiểm soát sự tăng trưởng và biệt hóa tế bào. Đột biến APC có thể dẫn đến sự mất kiểm soát trong tăng sinh tế bào, làm tăng nguy cơ mắc các loại ung thư, trong đó có ung thư gan, đặc biệt ở những bệnh nhân mắc hội chứng đa polyp tuyến gia đình (FAP). (2)

2. HNF1A

HNF1A (Hepatocyte Nuclear Factor 1 Alpha) là gen điều hòa chức năng của tế bào gan. Đột biến HNF1A được phát hiện có liên quan đến sự phát triển của các u tuyến gan và ung thư biểu mô tế bào gan (HCC). Ngoài ra, HNF1A còn liên quan đến một số bệnh lý chuyển hóa làm tăng nguy cơ ung thư gan như đái tháo đường.

3. AXIN2

AXIN2 cũng là một thành phần của con đường tín hiệu Wnt, đóng vai trò điều hòa quá trình phân chia và biệt hóa tế bào. Đột biến AXIN2 làm rối loạn tín hiệu này, tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành và tiến triển của khối u ác tính ở gan.

Ngoài ra, các nghiên cứu cũng ghi nhận một số gen khác như TP53, CTNNB1, TERT… cũng có thể liên quan đến nguy cơ ung thư gan. Lưu ý từ bác sĩ: Mặc dù có yếu tố gen, nhưng ung thư gan thường là kết quả của sự tương tác giữa gen và các yếu tố trong môi trường sống.

Nguyên nhân gây ung thư gan

Ung thư gan là kết quả của sự kết hợp giữa nhiều yếu tố nguy cơ, từ nhiễm trùng mạn tính đến thói quen sinh hoạt và các bất thường di truyền, trong đó một số nguyên nhân đã được nghiên cứu và xác định rõ ràng.

• Nhiễm virus viêm gan B (HBV) hoặc viêm gan C (HCV) mãn tính.
• Xơ gan do nhiều nguyên nhân (rượu, bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu).
• Tiêu thụ rượu bia kéo dài và quá mức.
• Tiếp xúc với chất độc aflatoxin (nấm mốc trên ngũ cốc, đậu).
• Béo phì, đái tháo đường tuýp 2.
• Di truyền: Yếu tố gia đình, đột biến gen (ít phổ biến hơn).

Đối tượng nào có nguy cơ mắc ung thư gan?

Một số nhóm đối tượng có nguy cơ mắc ung thư gan cao hơn do ảnh hưởng của yếu tố di truyền, bệnh lý nền, thói quen sinh hoạt và môi trường sống.

• Người nhiễm virus viêm gan B, C lâu năm.
• Trường hợp bị xơ gan do nhiều nguyên nhân khác nhau.
• Người có tiền sử gia đình có thành viên mắc ung thư gan.
• Người uống rượu bia kéo dài.
• Người béo phì, mắc đái tháo đường.
• Người tiếp xúc với aflatoxin trong thực phẩm.

Xét nghiệm di truyền ung thư gan

Xét nghiệm di truyền có thể giúp phát hiện các đột biến gen liên quan đến nguy cơ ung thư gan, từ đó hỗ trợ đánh giá khả năng mắc bệnh và xây dựng kế hoạch theo dõi, phòng ngừa phù hợp. Ngoài ra, xét nghiệm gen còn giúp tầm soát chủ động đối với những người có tiền sử gia đình.

Hiện nay, nhiều trung tâm y tế lớn đã triển khai xét nghiệm gen tầm soát ung thư với các panel gen chuyên biệt. Tuy nhiên, bác sĩ nhấn mạnh: không phải ai cũng cần xét nghiệm di truyền. Quyết định này nên được cân nhắc dựa trên tiền sử gia đình, yếu tố nguy cơ cá nhân và tư vấn chuyên môn.

Cách phòng ngừa ung thư gan trong gia đình có yếu tố nguy cơ di truyền

Yếu tố di truyền không có nghĩa là ai cũng sẽ có khả năng mắc ung thư gan. Việc người bệnh chủ động phòng ngừa, tầm soát sớm và duy trì thói quen sống lành mạnh là một trong những cách hữu ích giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh lý về gan, trong đó có ung thư gan.

1. Tầm soát định kỳ và xét nghiệm di truyền khi cần

Tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm những thay đổi ở gan ngay cả khi cơ thể chưa có dấu hiệu bất thường. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm gen để đánh giá yếu tố di truyền. Kết quả xét nghiệm chỉ cho biết nguy cơ chứ không khẳng định người bệnh có mắc bệnh hay không. Dựa vào kết quả này, bác sĩ sẽ đưa ra kế hoạch theo dõi sức khỏe cũng như hướng điều chỉnh lối sống phù hợp cho người bệnh.

2. Tiêm phòng viêm gan B và kiểm soát viêm gan C

Vi-rút viêm gan B và viêm gan C là hai yếu tố có thể dẫn đến tình trạng ung thư gan. Tiêm phòng viêm gan B giúp giảm nguy cơ nhiễm vi-rút và hạn chế tổn thương gan kéo dài. Những người chưa có miễn dịch với vi-rút này cần được xét nghiệm và tiêm phòng theo khuyến cáo của bác sĩ.

Viêm gan C hiện chưa có vắc xin phòng ngừa nhưng đã có thuốc điều trị và việc tầm soát, điều trị sớm giúp giảm nguy cơ tổn thương gan ở người bệnh. Kiểm soát hai loại vi-rút này đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh ung thư gan, đặc biệt ở những người có yếu tố di truyền.

Để đặt lịch khám bệnh hoặc cần tư vấn với chuyên đầu ngành tại Bệnh viện Đa Khoa Tâm Anh, Quý khách hàng vui lòng liên hệ:

Tóm lại, ung thư gan có di truyền không? Câu trả lời là có, nhưng tỷ lệ ảnh hưởng bởi di truyền không cao so với các yếu tố nguy cơ khác như nhiễm virus, xơ gan hay lối sống không lành mạnh. Việc nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ, thực hiện tầm soát định kỳ và áp dụng các biện pháp phòng ngừa chủ động sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt đối với những người có tiền sử gia đình. Hãy chủ động bảo vệ sức khỏe lá gan của bạn ngay từ hôm nay!