U bẩm sinh ở trẻ có thể được phát hiện sớm ngay từ giai đoạn bào thai hoặc giai đoạn sớm sau sinh, qua đó có kế hoạch chăm sóc an toàn và can thiệp điều trị kịp thời. U ở trẻ em có thể là u lành tính, tự thoái lui nhưng cũng có thể là ác tính hoặc tiềm ẩn nhiều rủi ro, ảnh hưởng đến sức khỏe, các cơ quan lân cận, thậm chí đe dọa tính mạng.
U bẩm sinh là những khối u xuất hiện ngay từ khi trẻ còn trong bụng mẹ hoặc ngay sau khi sinh. Khối u thường hình thành do rối loạn trong quá trình phát triển và phân hóa tế bào của thai nhi. Khi các tế bào phát triển không đúng hướng hoặc xuất hiện đột biến gen, tế bào có thể tăng sinh không kiểm soát tạo thành khối u.
Ngoài ra, những bất thường trong di truyền hoặc tổn thương nhỏ trong quá trình phát triển phôi thai cũng góp phần hình thành các khối u.
Một số yếu tố môi trường có thể ảnh hưởng đến sự tăng sinh của khối u như như nhiễm virus, phơi nhiễm tia xạ trong thai kỳ hoặc tiếp xúc với các tác nhân hóa học. (1)
Dưới đây là một số loại thường gặp:
U hạch bạch huyết thường là u lành tính, hình thành do sự phát triển bất thường của hệ bạch huyết. Khối u thường xuất hiện ở vùng cổ hoặc nách của trẻ với các khoang chứa dịch bạch huyết rõ ràng. U phát triển, tăng kích thước gây ảnh hưởng đến chức năng các bộ phận lân cận. Một số trường hợp u hạch bạch huyết liên quan đến các hội chứng di truyền như Turner hoặc Down.
U quái vùng cùng cụt là khối u hình thành từ nhiều tế bào khác nhau, nằm trên xương cụt của thai nhi. Phần lớn là u lành tính nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu không được xử trí kịp thời, đúng cách. Tỷ lệ xuất hiện u quái vùng cùng cụt cao hơn ở bé trai, đặc biệt nếu trẻ có các bất thường liên quan đến hệ tiêu hóa, tiết niệu và thần kinh.
U máu thường lành tính, phát triển do sự tăng sinh quá mức của các tế bào mạch máu ngay từ khi sinh ra. U thường có màu hồng đến đỏ và có thể nằm trên hoặc dưới da, ở các cơ quan bên trong cơ thể như ruột, cơ quan hô hấp, gan… U máu có thể tự thoái triển theo thời gian nhưng một số trường hợp trẻ cần được can thiệp y tế phù hợp để tránh biến chứng hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ.
Ngoài các loại u kể trên, một số loại u khác cũng có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể trẻ như ở vùng đầu cổ, trung thất, da, buồng trứng, phần phụ… Tùy loại u, bên trong khối u có thể chứa nhiều loại mô khác nhau như da, tóc, xương và các mô liên kết, gây khó khăn trong chẩn đoán và điều trị.
Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, với sự phối hợp liên chuyên khoa sâu giữa Trung tâm Sản Phụ khoa, trung tâm Y học bào thai, trung tâm Chẩn đoán hình ảnh nhiều trường hợp u bẩm sinh ở thai nhi được phát hiện qua siêu âm thai.
Tiếp đó, các bác sĩ sẽ hội chẩn với bác sĩ Sơ sinh, Ngoại Nhi nhằm đưa ra phác đồ điều trị tối ưu, đảm bảo an toàn cho cả mẹ và trẻ. Trẻ sau sinh có thể được phẫu thuật điều trị ngay hoặc được theo dõi chặt chẽ và hỗ trợ y tế phù hợp.
Đối với những trường hợp khối u không được phát hiện sớm trước sinh, sau sinh trẻ sẽ được bác sĩ Sơ sinh thăm khám kỹ lưỡng. Nếu trẻ có dấu hiệu bất thường, các bác sĩ có thể chỉ định thực hiện một số cận lâm sàng như:
Dựa vào kết quả thăm khám cận lâm sàng và lâm sàng, bác sĩ sơ sinh sẽ hội chẩn với bác sĩ Ngoại nhi nhằm xác định các đặc điểm của khối u như vị trí, kích thước, tính chất, cấu trúc bên trong, mức độ và khả năng ảnh hưởng đến các tổ chức xung quanh. Tiếp đó, bác sĩ Ngoại Nhi sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho trẻ.
Một số trẻ có thể tự thoái lui mà không cần can thiệp điều trị. Tuy nhiên, đối với những khối u như u máu trên da, sau khi khối u biến mất có thể để lại sẹo xấu, cần can thiệp để đảm bảo tính thẩm mỹ.
Tùy vào vị trí, tính chất và mức độ ảnh hưởng, bác sĩ Ngoại nhi sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp:
Kể cả những trường hợp đã được điều trị dứt điểm, cần thăm khám sức khỏe định kỳ nhằm theo dõi sức khỏe lâu dài, phát hiện và can thiệp sớm nếu u tái phát hoặc có biến chứng.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng với những thông tin trên, quý phụ huynh đã hiểu rõ hơn về những loại u bẩm sinh thường gặp ở trẻ em. Tùy từng loại u, vị trí, kích thước, đặc điểm, trẻ sẽ được điều trị bằng những phương pháp khác nhau. Việc phát hiện sớm và có kế hoạch chăm sóc, điều trị phù hợp góp phần quan trọng trong việc bảo vệ trẻ an toàn, phát triển khỏe mạnh.
