Trẻ bị ho gà có nguy hiểm không? Có gây ảnh hưởng gì không?

Trẻ bị ho gà có nguy hiểm không? Đây là câu hỏi khiến nhiều bậc phụ huynh lo lắng khi con mắc phải căn bệnh truyền nhiễm này. Ho gà không chỉ gây ra những cơn ho kéo dài, dữ dội mà còn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, suy hô hấp, thậm chí đe dọa tính mạng, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Vậy bệnh có nguy hiểm không? Ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe của bé? Cách phòng ngừa và điều trị ra sao? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây!

Ho gà là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra. Vi khuẩn bám vào niêm mạc đường hô hấp, tiết độc tố làm tổn thương lông mao trong khí quản – phế quản, dẫn đến viêm nhiễm và các cơn ho kéo dài. Bệnh lây nhanh qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện.

Trẻ bị ho gà có nguy hiểm không?

Ho gà ở trẻ em là bệnh lý nguy hiểm nên việc phát hiện sớm, điều trị đúng cách và tiêm phòng đầy đủ là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ trẻ khỏi biến chứng nặng nề của bệnh.

Ho gà có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng đặc biệt nguy hiểm với trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi do:

• Hệ miễn dịch còn yếu: Trẻ sơ sinh chưa được tiêm phòng đầy đủ nên chưa có khả năng miễn dịch với vi khuẩn gây bệnh.
• Đường thở nhỏ, dễ tổn thương: Vi khuẩn gây viêm làm sưng nề đường hô hấp, dễ dẫn đến tắc nghẽn, khó thở. Các cơn ho mạnh có thể gây phù nề khí quản, dẫn đến suy hô hấp.
• Nguy cơ biến chứng cao: Bao gồm viêm phổi, suy hô hấp, tổn thương não do thiếu oxy kéo dài, thậm chí có thể đe dọa tính mạng. (1)

Biến chứng ho gà ở trẻ em

Ho gà nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như:

• Suy hô hấp, ngừng thở: Trẻ nhỏ có đường thở hẹp, cơn ho mạnh có thể gây tắc nghẽn, dẫn đến ngưng thở, thiếu oxy, tím tái, thậm chí tử vong.
• Viêm phổi: Là biến chứng phổ biến nhất. Vi khuẩn gây bệnh tạo điều kiện cho vi khuẩn thứ phát tấn công phổi, khiến trẻ suy hô hấp nặng, cần nhập viện điều trị tích cực.
• Tổn thương thần kinh: Ho kéo dài làm thiếu oxy lên não, gây co giật, mất ý thức và ảnh hưởng đến phát triển trí tuệ lâu dài.
• Xuất huyết: Cơn ho dữ dội làm tăng áp lực trong mao mạch, có thể gây xuất huyết kết mạc, chảy máu cam, thậm chí xuất huyết não hoặc bầm tím vùng mặt – cổ.
• Suy dinh dưỡng: Trẻ thường nôn ói sau cơn ho, ăn kém, sụt cân, ảnh hưởng đến phát triển thể chất và trí não.
• Biến chứng tim mạch: Thiếu oxy kéo dài có thể gây rối loạn nhịp tim, suy tim ở những trường hợp nặng.

Yếu tố nguy cơ mắc bệnh ho gà ở trẻ em

Ho gà lây truyền qua đường hô hấp và đặc biệt nguy hiểm ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ. Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh bao gồm: (2)

• Chưa được tiêm vắc xin đầy đủ: Trẻ chưa tiêm hoặc chưa hoàn thành đủ 3 mũi vắc xin ho gà (trong vắc xin 5 trong 1 hoặc 6 trong 1) có nguy cơ mắc bệnh cao hơn đáng kể.
• Trẻ dưới 6 tháng tuổi: Hệ miễn dịch còn yếu, đường thở nhỏ khiến trẻ dễ bị nhiễm vi khuẩn và gặp biến chứng nặng.
• Tiếp xúc với người bệnh: Ho gà dễ lây khi trẻ tiếp xúc gần với người mắc bệnh, đặc biệt là người lớn chưa tiêm nhắc lại vắc-xin.
• Môi trường sống đông đúc, vệ sinh kém: Không gian chật hẹp, đông người, vệ sinh không đảm bảo làm tăng nguy cơ tiếp xúc với vi khuẩn gây bệnh.
• Suy dinh dưỡng hoặc có bệnh lý nền: Trẻ suy dinh dưỡng hoặc mắc bệnh mạn tính (tim bẩm sinh, hen suyễn, suy giảm miễn dịch) dễ nhiễm bệnh và gặp biến chứng nặng hơn.
• Không được bú mẹ đầy đủ: Trẻ không bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu thiếu nguồn kháng thể tự nhiên, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

>>>Tham khảo thêm: Bệnh ho gà có lây không? Lây qua đường nào?

Cách chữa trị ho gà ở trẻ em

Việc điều trị ho gà ở trẻ phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh và độ tuổi, nhằm giảm triệu chứng, kiểm soát vi khuẩn và ngăn ngừa biến chứng. Phác đồ điều trị thường bao gồm:

1. Điều trị bằng kháng sinh – Ngăn chặn vi khuẩn phát triển

Vi khuẩn Bordetella pertussis là nguyên nhân gây ho gà. Kháng sinh giúp ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn, giảm nguy cơ lây nhiễm và biến chứng. Nhóm macrolid thường được chỉ định gồm:

• Azithromycin (5 ngày): Ít tác dụng phụ, ưu tiên cho trẻ nhỏ.
• Erythromycin (14 ngày): Hiệu quả nhưng dễ gây rối loạn tiêu hóa.
• Clarithromycin (7 ngày): Hiệu quả tương tự erythromycin, thời gian dùng ngắn hơn.

Lưu ý: Trẻ dưới 1 tháng tuổi chỉ nên dùng Azithromycin do các loại khác có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng. Ngoài ra, kháng sinh có hiệu quả tốt nhất nếu dùng trong 2 tuần đầu khởi phát. Trong trường hợp trẻ tiếp xúc gần với người mắc ho gà, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh dự phòng, ngay cả khi chưa có triệu chứng.

2. Điều trị triệu chứng – Giúp trẻ dễ chịu hơn

• Hỗ trợ thở: Trẻ có dấu hiệu khó thở, tím tái có thể cần thở oxy hoặc thở máy. Trẻ sơ sinh, đường thở hẹp có thể cần hút đờm.
• Giảm ho an toàn: Không tự ý dùng thuốc giảm ho. Có thể cho trẻ uống nước ấm, xông hơi nhẹ, giữ phòng thông thoáng, tránh khói bụi, mùi hương gây kích ứng.
• Giảm sốt, đau: Dùng Paracetamol theo đúng chỉ định. Tránh aspirin vì nguy cơ gây hội chứng Reye.

3. Theo dõi biến chứng – Đưa trẻ đến bệnh viện khi cần

Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu có các dấu hiệu sau:

• Khó thở, rút lõm lồng ngực, tím tái.
• Co giật, lừ đừ, mất ý thức.
• Nôn nhiều, bỏ bú, dấu hiệu mất nước.
• Ho nhiều, sốt cao, thở nhanh, nghi ngờ viêm phổi.

Tại bệnh viện, trẻ sẽ được theo dõi hô hấp, hỗ trợ oxy, truyền dịch, và điều trị biến chứng như viêm phổi hoặc tổn thương thần kinh nếu có.

4. Cách ly và phòng tránh lây nhiễm

• Cách ly trẻ mắc bệnh ít nhất 3 tuần kể từ khi khởi phát triệu chứng.
• Người chăm sóc cần đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên.
• Đảm bảo trẻ và người thân được tiêm đủ vắc-xin ho gà đúng lịch.

Phòng ngừa biến chứng ho gà ở trẻ em

Ho gà là bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, bệnh có thể gây biến chứng nặng như viêm phổi, suy hô hấp, tổn thương thần kinh, co giật, thậm chí tử vong. Để phòng ngừa biến chứng ho gà cho trẻ, cần chú ý các biện pháp sau:

1. Tiêm vắc xin đầy đủ

Vắc xin là phương pháp phòng ngừa hiệu quả nhất, giúp tạo miễn dịch, giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nếu trẻ nhiễm bệnh. Cha mẹ cần tuân thủ lịch tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo. Ngoài ra, phụ nữ mang thai (tuần 27-36) và người lớn sống cùng trẻ cũng nên tiêm để truyền kháng thể bảo vệ trẻ sơ sinh. (3)

2. Phát hiện sớm – Điều trị kịp thời

Ho gà tiến triển qua 3 giai đoạn, trong đó giai đoạn khởi phát (1-2 tuần đầu) có triệu chứng nhẹ, dễ nhầm với cảm lạnh. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm giúp điều trị hiệu quả hơn và giảm nguy cơ biến chứng. Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ (ho kéo dài, khó thở, tím tái…), cần đưa đi khám để chẩn đoán và điều trị kịp thời.

3. Điều trị đúng cách

Kháng sinh nhóm macrolid (Azithromycin, Erythromycin, Clarithromycin) có hiệu quả cao nếu dùng sớm. Trong quá trình điều trị, cần giữ không gian sống thông thoáng, tránh khói bụi; cho trẻ uống đủ nước, bú mẹ đầy đủ, nhỏ mũi bằng nước muối sinh lý và theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo như khó thở, tím tái, co giật, sốt cao không hạ.

4. Tăng cường sức đề kháng

Trẻ dưới 6 tháng cần bú mẹ hoàn toàn. Trẻ lớn hơn nên bổ sung thực phẩm giàu vitamin A, C (cà rốt, cam, bí đỏ…). Tránh đồ cay, lạnh, thực phẩm kích ứng họng. Đảm bảo vệ sinh cá nhân và môi trường sống, rửa tay thường xuyên, tránh tiếp xúc người có triệu chứng hô hấp.

Khi nào nên đưa trẻ bị ho gà đến cơ sở y tế?

Ho gà ở trẻ nhỏ có thể diễn tiến nhanh, gây biến chứng nặng nếu không can thiệp kịp thời. Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay trong các trường hợp sau:

• Trẻ có dấu hiệu suy hô hấp: Khó thở, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, da xanh tái hoặc tím quanh môi, đầu ngón tay, có thể ngưng thở tạm thời sau cơn ho. Đây là dấu hiệu thiếu oxy trầm trọng, nguy cơ tổn thương não và tử vong cao nếu không xử trí sớm.
• Ho nhiều, kéo dài khiến trẻ mệt lả: Ho thành từng tràng dài, liên tục, kèm nôn trớ, bỏ bú, ngủ không yên, mắt trũng, da nhăn – biểu hiện mất nước, suy kiệt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tổng thể.
• Sốt cao kéo dài, có dấu hiệu nhiễm trùng nặng: Sốt >39°C, không hạ dù đã dùng thuốc, trẻ li bì, quấy khóc không dứt, ho kèm đờm đặc, thở khò khè – đây có thể là dấu hiệu viêm phổi hoặc nhiễm khuẩn huyết, cần can thiệp y tế sớm.
• Dấu hiệu tổn thương thần kinh: Co giật, lơ mơ, mắt trợn ngược, cơ thể cứng đờ, phản xạ kém, quấy khóc không thể dỗ – biểu hiện biến chứng thần kinh do thiếu oxy não hoặc nhiễm trùng nặng, cần cấp cứu khẩn cấp.
• Trẻ dưới 6 tháng tuổi mắc ho gà: Dù triệu chứng chưa rõ ràng, nhóm tuổi này có nguy cơ biến chứng nặng rất cao. Tất cả trẻ dưới 6 tháng mắc ho gà đều nên được nhập viện theo dõi.

Bên trên là những thông tin giải đáp cho thắc mắc trẻ bị ho gà có nguy hiểm không? Qua đây có thể thấy, trẻ bị ho gà có thể gặp nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Đặc biệt, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có nguy cơ cao bị suy hô hấp, viêm phổi, thậm chí ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Vì vậy, cha mẹ cần theo dõi sát sao các dấu hiệu của bệnh, đưa trẻ đến bệnh viện thăm khám sớm và thực hiện các biện pháp phòng ngừa như tiêm vắc-xin đầy đủ.