Hà Nội – Chị Nhung, 29 tuổi, mắc basedow gây vô sinh thứ phát 4 năm đã được điều trị nội tiết kết hợp thụ tinh ống nghiệm để sinh con.

Chị Nhung từng một lần hút thai, 3 năm sau có lại tin vui nhưng thai ngoài tử cung, phải cắt bỏ vòi trứng trái. Suốt 4 năm tiếp theo, vợ chồng không có tin vui trở lại. Tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (IVF Tâm Anh Hà Nội), kết quả thăm khám xác định chị bị tắc vòi trứng phải, các xét nghiệm cho thấy nồng độ hormone tuyến giáp T3, T4 tăng, trong khi nồng độ hormone tuyến yên TSH giảm, siêu âm tuyến giáp kích thước phì đại.

Chị Nhung được chẩn đoán mắc bệnh Basedow (cường giáp tự miễn), một rối loạn hệ miễn dịch có liên quan đến sự hoạt động quá mức của tuyến giáp có thể gây ảnh hưởng xấu đến khả năng sinh sản.

Bệnh basedow không trực tiếp gây vô sinh nhưng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản của phụ nữ thông qua rối loạn nội tiết toàn thân. Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Lệ Thủy, Trung tâm IVF Tâm Anh phân tích, khi hormone tuyến giáp tăng cao kéo dài, trục hạ đồi – tuyến yên – buồng trứng bị xáo trộn, làm rối loạn phóng noãn, kinh nguyệt không đều hoặc vô kinh.

Đồng thời, tình trạng cường giáp còn làm tăng chuyển hóa, giảm dự trữ năng lượng và ảnh hưởng đến chất lượng trứng, khiến quá trình thụ tinh tự nhiên hoặc hỗ trợ sinh sản kém hiệu quả, dẫn đến vô sinh.

Bác sĩ chỉ định chị Nhung điều trị và theo dõi để đưa hormone tuyến giáp về ngưỡng ổn định trước khi tiến hành làm IVF để đảm bảo an toàn cho người mẹ, nâng cao cơ hội có thai, sinh con khỏe mạnh. Bác sĩ liên chuyên khoa Nội tiết – Dinh dưỡng – phối hợp thăm khám và xây dựng phác đồ phù hợp, giúp cơ thể sẵn sàng bước vào điều trị IVF.

Sau khi sức khỏe ổn định, chị Nhung được dùng thuốc kích thích buồng trứng với liều nhẹ, giảm số mũi tiêm so với thông thường. Bác sĩ chọc hút thu được 20 nang noãn, mang thụ tinh với tinh trùng người chồng bằng phương pháp tiêm vào bào tương noãn (ICSI) tạo phôi. Những phôi thai tiếp tục được nuôi cấy trong tủ động học timelapse tích hợp trí tuệ nhân tạo, giúp vợ chồng có được 7 phôi ngày 5.

Sau 1 tháng, chị được dùng thuốc chuẩn bị niêm mạc theo phác đồ cá thể hóa. Khi đạt đủ điều kiện, bác sĩ chuyển 1 phôi ngày 5 vào buồng tử cung, giúp chị có thai ngay. Chị được bác sĩ chuyên khoa Sản – Nội tiết – theo dõi sát trong suốt thai kỳ, định kỳ đánh giá chức năng tuyến giáp, điều chỉnh thuốc kịp thời nhằm duy trì hormone tuyến giáp ở ngưỡng an toàn cho mẹ và thai nhi. Đồng thời, bác sĩ chuyên khoa Dinh dưỡng tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp để hỗ trợ sự phát triển của thai. Tháng 9 vừa qua, chị Nhung sinh mổ 1 bé trai khỏe mạnh, nặng 4,3 kg.

Basedow phổ biến ở phụ nữ hơn so với nam giới, thường khởi phát trước 40 tuổi. Nguyên nhân gây bệnh chưa được lý giải rõ ràng. Các nghiên cứu cho thấy tình trạng xảy ra khi những rối loạn trong hệ thống miễn dịch chống lại các mô tự thân của tuyến giáp. Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh như tiền căn gia đình có người thân bị rối loạn tuyến giáp, người có các rối loạn miễn dịch như bệnh tiểu đường type 1, viêm khớp dạng thấp, thường xuyên căng thẳng cảm xúc hoặc thể chất, phụ nữ mang thai hoặc mới sinh con, hút thuốc lá.

Khi mắc bệnh, nữ giới thường có biểu hiện lo lắng, dễ cáu kỉnh, run rẩy bàn tay hoặc đầu ngón tay, nhạy cảm với nhiệt độ cao, tăng tiết mồ hôi, giảm cân, xuất hiện bướu cổ, thay đổi chu kỳ kinh, tăng nhu động ruột, mắt lồi, nhịp tim không đều.

Đối với phụ nữ thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), Basedow chưa được kiểm soát ổn định có thể làm giảm tỷ lệ thành công. Nồng độ hormone tuyến giáp cao gây mất cân bằng nội tiết trong giai đoạn kích thích buồng trứng, ảnh hưởng đến sự phát triển nang noãn và chất lượng phôi. Bên cạnh đó, tình trạng tự miễn đặc trưng của Basedow còn có thể tác động bất lợi lên nội mạc tử cung, làm giảm khả năng phôi làm tổ hoặc tăng nguy cơ sảy thai sớm sau chuyển phôi.

Ngoài ra, Basedow chưa điều trị ổn định cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho thai kỳ nếu phụ nữ mang thai. Tình trạng làm tăng nguy cơ tiền sản giật, sinh non, thai chậm phát triển trong tử cung, rối loạn chức năng tuyến giáp ở thai nhi, trẻ sinh ra có thể gặp bất thường nghiêm trọng về nhận thức và sự phát triển của hệ thần kinh.

Bác sĩ Thủy cho biết, nhiều bệnh lý nội khoa có thể ảnh hưởng âm thầm đến chức năng sinh sản. Các rối loạn nội tiết như đái tháo đường, rối loạn tuyến giáp, hội chứng buồng trứng đa nang; bệnh tự miễn; thiếu vi chất kéo dài; bệnh lý gan, thận mạn tính đều có thể làm rối loạn quá trình rụng trứng, suy giảm chất lượng trứng, tinh trùng, giảm khả năng thụ thai. Tuy vậy, nhiều bệnh trong số này không có biểu hiện triệu chứng rõ ràng, dễ gây nhầm lẫn hoặc bị bỏ qua.

Bác sĩ khuyến cáo, nam nữ kết hôn sau 1 năm (với trường hợp người vợ trên 35 tuổi là 6 tháng) mà chưa có con dù không dùng bất kỳ biện pháp tránh thai nào nên chủ động thăm khám tiền mang thai và tầm soát sức khỏe toàn diện. Việc phát hiện sớm, kiểm soát tốt các bệnh lý tiềm ẩn không chỉ giúp cải thiện khả năng có thai mà còn góp phần giảm nguy cơ biến chứng thai kỳ, trẻ sinh ra khỏe mạnh.