Anh Chiến, 41 tuổi, bất ngờ phát hiện khối u tuyến ức lớn khi đi khám sức khỏe, được phẫu thuật ít xâm lấn loại bỏ toàn bộ khối u.

Trước đó, anh Chiến (ngụ Q. Tân Bình TP HCM) không có triệu chứng bất thường, vùng xương ức không đau, không khó thở, không nuốt nghẹn hay ho. Tình cờ đi khám sức khỏe, anh chụp CT ngực thì được chẩn đoán u tuyến ức kích thước 65 x 37 x 63 mm. Khối u nằm ngay trước tim, sát động mạch chủ, nếu bóc tách không khéo sẽ làm tổn thương những cơ quan này, để lại biến chứng nặng nề sau phẫu thuật.

Ngày 17/05/2024, TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Tim mạch – Lồng ngực, Trung tâm Tim mạch BVĐK Tâm Anh cho biết, ở những trường hợp tương tự, bác sĩ thường chọn phương pháp phẫu thuật mở vì kích thước khối u tương đối lớn, vị trí u nằm gần các mạch máu lớn, phẫu thuật mổ mở sẽ đảm bảo khối u được lấy ra trọn vẹn mà không gây tổn thương các cơ quan lân cận. Điều này khiến bệnh nhân phải rạch đường xương ức dài 10-15 cm, tăng nguy cơ nhiễm trùng, mất máu cũng như kéo dài thời gian hồi phục.

Tuy nhiên, anh Chiến và gia đình mong muốn can thiệp ít xâm lấn để giảm rủi ro trong và sau mổ. Nhận thấy khối u còn cách động mạch chủ một khoảng đủ để thao tác mà không làm cần mở đường ngực, ê kíp quyết định mổ ít xâm lấn cho bệnh nhân. Đây là phương pháp nội soi lồng ngực hiện đại có video hỗ trợ với đường mổ nhỏ (khoảng 3 cm ở thành ngực) kết hợp gây tê mặt phẳng cơ dựng sống (ESP). Bệnh nhân ít mất máu, không cần dùng nhiều loại giảm đau sau mổ.

Bác sĩ Dũng cùng ê kíp mở đường mổ nhỏ dưới xương ức để đưa dụng cụ vào tiếp cận khối u. Thông thường, phẫu thuật nội soi được thực hiện với đường tiếp cận trực tiếp qua thành ngực bên phải hoặc trái, tùy theo vị trí khối u nằm về phía bên nào. Với những trường hợp khối u ở giữa, to đều về hai bên như anh Chiến, nếu tiếp cận qua thành ngực thì sẽ phải qua hai bên, phức tạp hơn nhiều.

Đây là lý do đa số các trung tâm hiện tại không mổ nội soi mà mổ mở chẻ dọc xương ức. Ca này được thực hiện mổ nội soi và tiếp cận từ dưới mũi kiếm xương ức, nhờ đó phẫu tích được cả hai bên dễ dàng. Trong vòng 3 giờ, bác sĩ cẩn thận bóc tách toàn bộ u, tránh gây ảnh hưởng đến tim và các mạch máu lớn. Sau mổ bệnh nhân hồi phục nhanh, xuất viện sau 2 ngày.

Kết quả giải phẫu bệnh sau đó cho kết quả ác tính (ung thư biểu mô tuyến ức). May mắn u chưa xâm lấn xung quanh, khả năng tái phát thấp. Anh Chiến tiếp tục được hóa – xạ trị để giảm nguy cơ tái phát.

ThS.BS.CKI Lê Chí Hiếu, khoa Ngoại Tim mạch – Lồng ngực, Trung tâm Tim mạch BVĐK Tâm Anh TP HCM thông tin, tuyến ức nằm phía sau xương ức, đóng vai trò thiết yếu trong sự phát triển của các tế bào bạch cầu chống lại nhiễm trùng gọi là tế bào lympho T (tế bào T).

Tuyến ức bao gồm hai loại tế bào: tế bào biểu mô và tế bào lympho. U tuyến ức và ung thư biểu mô tuyến ức đều là khối u biểu mô tuyến ức (TET), nhưng u tuyến ức lành tính (phát triển chậm và hiếm khi lan ra ngoài tuyến ức) còn ung thư biểu mô tuyến ức ác tính (phát triển nhanh và có nhiều khả năng di căn sang các bộ phận khác trên cơ thể).

Hầu hết bệnh nhân có u tuyến ức không biểu hiện triệu chứng ở giai đoạn đầu. Triệu chứng thường chỉ xuất hiện khi khối u tác động đến các cơ quan trong lồng ngực (đẩy lệch khí quản gây khó thở, đẩy lệch thực quản gây khó nuốt, tổn thương dây thần kinh quặc ngược gây khàn tiếng, chèn ép tĩnh mạch chủ gây ra hội chứng tĩnh mạch chủ trên…).

Khối u tuyến ức có thể được loại bỏ hoàn toàn bằng phẫu thuật mở hoặc nội soi. Nếu kết quả giải phẫu u ác tính, bệnh nhân tiếp tục được hóa trị, xạ trị, sử dụng liệu pháp miễn dịch hoặc trúng đích để tiêu diệt tế bào ung thư. Trường hợp u lành tính, bệnh nhân không cần điều trị thêm nhưng cần tái khám định kỳ để phát hiện sớm bất thường nếu có.

Ung thư chỉ ở tuyến ức có tỷ lệ sống sót cao hơn ung thư đã lan rộng. Tỷ lệ sống sau 5 năm đối với trường hợp ung thư chỉ ở tuyến ức là 95%, ung thư lây lan đến các cơ quan lân cận là 78%, và chỉ 38% bệnh nhân ung thư tuyến ức sống trên 5 năm nếu tế bào ác tính đã di căn sang các bộ phận khác.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi