Chị Hồng (43 tuổi, TP.HCM) nổi ban đỏ, ho khan và khó thở hơn nửa năm, phát hiện mắc bệnh sarcoidosis gây nhiều u hạt viêm trong phổi.

Những nốt hồng ban nổi khắp cơ thể, có loét da. Chị đi khám da liễu  nhiều nơi, được chẩn đoán viêm da dị ứng nhưng điều trị không cải thiện. Cùng thời gian đó, tình trạng ho khan xuất hiện thường xuyên hơn, cảm giác khó thở nhiều.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7 cũ), chị được tiến hành sinh thiết tổn thương da. Kết quả xác định chị mắc sarcoidosis. Đây là bệnh viêm mạn tính liên quan đến rối loạn đáp ứng miễn dịch của cơ thể.

Người bệnh được chỉ định thêm các thăm dò để đánh giá mức độ ảnh hưởng toàn thân, đa cơ quan tim, não. Đặc biệt, bác sĩ chỉ định chụp X-quang hoặc CT ngực để khảo sát phổi và hệ hạch trung thất – cơ quan thường bị tấn công nặng nhất của bệnh sarcoidosis. Đồng thời người bệnh được thăm dò chức năng hô hấp giúp đánh giá khả năng thông khí và mức độ ảnh hưởng của bệnh đến hoạt động của phổi, ngay cả khi triệu chứng chưa rõ ràng.

Bác sĩ Hạnh kê thuốc ức chế miễn dịch, kháng viêm điều trị theo dõi trong 1-2 năm cho chị Hồng. Trong thời gian đó, bác sĩ sẽ đánh giá khả năng đáp ứng thuốc của người bệnh và theo dõi tác dụng phụ của thuốc để điều chỉnh kịp thời. “Nếu đáp ứng thuốc tốt có thể giảm bớt triệu chứng ở da và phổi, song trường hợp xấu nhất thì phải điều trị suốt đời”, bác sĩ Hạnh nói.

ThS.BS.CKII Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, đơn vị Hô hấp, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7 cũ), cho biết bình thường, hệ miễn dịch giúp cơ thể chống lại tác nhân lạ như vi khuẩn, virus. Tuy nhiên, khi người bệnh mắc sarcoidosis, phản ứng miễn dịch trở nên quá mức và kéo dài. Các tế bào viêm tập trung lại tại mô, hình thành những cấu trúc nhỏ gọi là u hạt. Các u hạt này có thể xuất hiện tại nhiều cơ quan và làm rối loạn chức năng của các cơ quan đó.

Điểm đặc trưng của u hạt trong sarcoidosis là không hoại tử, nghĩa là không có vùng mô chết ở trung tâm. Sarcoidosis là bệnh khó chẩn đoán vì biểu hiện rất đa dạng, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác.

Khi hình thành tại da, người bệnh có thể thấy hồng ban, sẩn gờ hoặc mảng da đổi màu. Khi xuất hiện ở hạch bạch huyết, bệnh thường được phát hiện tình cờ qua phim chụp ngực. Khi ảnh hưởng đến mắt, người bệnh có thể bị khô mắt, nhìn mờ. Trong một số trường hợp hiếm hơn, tim hoặc gan cũng có thể bị tác động, gây ra biến chứng nghiêm trọng, thậm chí là đột tử.

Phổi là cơ quan bị ảnh hưởng phổ biến nhất. Khi u hạt hình thành trong mô phổi, chúng có thể làm thay đổi cấu trúc các vách phế nang – nơi diễn ra trao đổi oxy. Quá trình viêm kéo dài khiến mô phổi dày lên, kém đàn hồi hơn. Người bệnh vì vậy có thể xuất hiện ho khan, cảm giác hụt hơi hoặc khó thở khi gắng sức. Các triệu chứng này thường tiến triển chậm nên dễ bị bỏ qua.

Theo một nghiên cứu đăng tải trên Thư viện Y khoa Mỹ, sarcoidosis được xem là bệnh lý tương đối hiếm với tỷ lệ mắc mới hàng năm dao động khoảng 1-15 trường hợp trên 100.000 dân. Ngoài ra, bệnh không phổ biến so với nhiều bệnh hô hấp khác, đồng thời dễ bị bỏ sót do triệu chứng ban đầu thường không đặc hiệu.

Tuy vậy, bác sĩ Hạnh nhấn mạnh không phải mọi trường hợp mắc sarcoidosis đều cần điều trị tích cực. Ở một số người, bệnh có thể ổn định hoặc tự thoái lui. Việc theo dõi định kỳ đóng vai trò quan trọng để đánh giá diễn tiến bệnh theo thời gian.

Bác sĩ Hạnh khuyến cáo người dân không nên xem nhẹ những thay đổi kéo dài của cơ thể, dù biểu hiện ban đầu có vẻ đơn giản. Tổn thương da dai dẳng, ho khan kéo dài hoặc khó thở tăng dần là những dấu hiệu bất thường cần được thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín, đa chuyên khoa. Việc phát hiện bệnh sớm không chỉ giúp kiểm soát triệu chứng mà còn hạn chế nguy cơ tổn thương cơ quan về lâu dài, đồng thời cải thiện chất lượng cuộc sống, giúp điều trị tốt hơn, hạn chế biến chứng và các tác dụng phụ khi dùng thuốc.

*Tên người bệnh đã được thay đổi