NGND.GS.TS.BS Trần Quán Anh – người đầu tiên đặt nền móng cho ngành Nam học Việt Nam, cũng là người đã tham gia đặt những viên gạch đầu tiên xây dựng Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh lớn mạnh từ phòng khám nam học Tâm Anh. Ông còn là cha đẻ của tên gọi “Bệnh viện Tâm Anh”.
Thưa Giáo sư, từ một phòng khám Nam khoa ở phố Lý Nam Đế, cảm xúc của Giáo sư như thế nào khi chứng kiến Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh lớn mạnh như hiện nay?
NGND.GS.TS.BS Trần Quán Anh: Từ phòng khám Nam khoa đầu tiên ở 30A Lý Nam Đế (Hà Nội) là một căn nhà 3 tầng chật hẹp với nhân lực ít ỏi, đến nay Tâm Anh đã trở thành Hệ thống Bệnh viện lớn có mặt ở cả 2 miền, đó là kỳ tích, tôi thấy vô cùng tự hào vì mình đã góp một phần công sức trong đó.
Tôi vẫn nhớ như in cuộc gặp gỡ giữa tôi, anh Ngô Chí Dũng và anh Nguyễn Quang tại phòng của tôi ở Khoa Tiết niệu Bệnh viện Việt Đức cách đây 16 năm. Chúng tôi đã quyết định cộng tác và bàn về phương hướng phát triển một bệnh viện tư nhân. Linh cảm của tôi khi nhìn đôi mắt nheo cười của anh Dũng và qua tiếp xúc tôi tin anh là một người đôn hậu và giữ chữ tín. Quả nhiên, 16 năm qua, linh cảm của tôi không hề sai.
Anh Dũng có đề nghị tôi đặt tên cho bệnh viện, tôi suy nghĩ và cũng thành thật nói lên tâm nguyện rằng, cả cuộc đời mình đã công tác tại một bệnh viện uy tín về khoa học, nay cũng chỉ mong có một bệnh viện tiếp theo thực hiện ước mong đó. Tôi đề nghị đặt tên là Phòng khám rồi tiến tới là Bệnh viện Tâm Anh. Lúc đầu quân số tất cả chỉ có 15 người; lãnh đạo có anh Dũng, tôi và Thạc sĩ Ngô Thị Ngọc Hoa; bác sĩ chính thức chỉ có 2 người, y tá cũng chỉ có 4 người.
Đến bây giờ, Bệnh viện Tâm Anh đã rất nổi tiếng nhưng nhiều người vẫn chưa hiểu ý nghĩa thực sự của tên gọi “Tâm Anh”…
NGND.GS.TS.BS Trần Quán Anh: Trước hết, tôi đặt cái tên đó để nói lên tâm nguyện của mình với ngành Nam học Việt Nam, từ sơ khởi đi đến chỗ được thừa nhận và phát triển để mọi người bệnh đều được thụ hưởng những thành quả của y học trong chăm sóc sức khỏe.
Ban đầu chẳng ai quan tâm đến Nam học vì xét cho cùng nó không phải là căn bệnh chết người ngay lập tức, nhưng sự “phá hủy” của nó là âm thầm và tàn khốc. Vì vậy, định hướng của tôi là phát triển bệnh viện từ việc khám chữa bệnh khó nói như Nam học và hiếm muộn. Thực tế, bấy nhiêu năm công tác tôi nhận thấy nhu cầu của người bệnh là rất lớn nhưng vẫn còn vướng quá nhiều rào cản.
Rộng hơn, nhiều người cũng hiểu, “Tâm” chính là yếu tố quan trọng của ngành Y hay bất cứ ngành nghề nào trong đời sống, còn “Anh” là sự trong sáng, tinh anh, và có thể có một chút nào đó riêng tư, khi trùng với tên của tôi.
Phòng khám nam khoa Tâm Anh mở ra khi phần lớn người dân chưa biết trong ngành y có chuyên ngành “nam khoa”, ban đầu chỉ có 1-2 bệnh nhân, sau vài tháng số bệnh nhân đã lên đến hàng trăm và phải xếp lịch khám sang những ngày sau, điều gì đã làm nên sự đột phá này?
NGND.GS.TS.BS Trần Quán Anh: Có 2 phương hướng chiến lược được quyết định đúng đắn cho nên Phòng khám Tâm Anh càng ngày càng phát triển.
Thứ nhất, chuyên khoa mũi nhọn là bệnh khó nói của nam giới, hiếm muộn nam giới, các bệnh về giới tính và tiết niệu đã đáp ứng được đúng yêu cầu rất lớn của người bệnh. Tuy nhiên, không phải mọi thứ đều là hoa hồng. Thực tế khi đi vào mũi nhọn này cũng như “húc đầu vào đá” vì chuyên ngành này thế giới có đề cập tới, nhưng Việt Nam vẫn bị lãng quên, chưa được quan tâm đúng mức.
Khi đó, ở trong nước, các trường đại học y đều không có giảng dạy, không có cơ sở bệnh viện nào có khoa điều trị, không có tài liệu nào được công bố về các bệnh này. Thực tế, không có một loại thuốc điều trị Nam khoa có mặt tại Việt Nam. Bệnh nhân nhiều nhưng bị “kì thị” vì định kiến, phải giấu kín để rồi âm thầm chịu đựng, dẫn tới bao nhiêu bi kịch trong cuộc sống gia đình.
Để khắc phục điều này, tôi và Anh Ngô Chí Dũng hết sức tâm đắc về phương hướng chiến lược thứ 2: Đó là phải ra sức tuyên truyền thuyết phục lãnh đạo và dư luận cộng đồng.
Tôi đã gặp Bộ trưởng Bộ Y tế Trần Thị Trung Chiến trình bày về quan niệm mới của thế giới hiện nay về vấn đề sức khỏe sinh sản. Song song với việc kế hoạch hóa gia đình thì phải quan tâm tới việc chăm sóc sức khỏe sinh sản. Sản khoa đã có hàng nghìn năm nay, nhưng với Nam khoa hầu như bị lãng quên.
Bộ trưởng Bộ Y tế Trần Thị Trung Chiến là người rất nhạy cảm với những cái mới nên nhân một kỳ họp quốc hội, Bộ trưởng có đề nghị tôi trình bày với quốc hội về một số bệnh khó nói của nam giới. Tôi đã trình bày 2 bệnh mãn dục nam giới và rối loạn cương dương trong đó nêu lên số lượng bệnh nhân rất nhiều nhưng vẫn phải giấu bệnh vì quan niệm khắt khe.
Tôi đã nói rằng: “Bệnh tật cũng phải có được sự bình đẳng chứ. Tại sao một người mắc bệnh dạ dày hay tim mạch thì được tận tình chăm sóc điều trị, còn những người mắc các căn bệnh khó nói gây ra bao nhiêu bi kịch gia đình thì lại phải giấu nhẹm, bị chỉ trích không nơi điều trị để rồi phải lặng lẽ chịu đựng bao nhiêu bất hạnh của cuộc đời”. Các đại biểu quốc hội thấy hợp lý và đồng tình với vấn đề này. Thú vị là sau đó nhiều đại biểu đã tới tìm gặp riêng tôi.
Bệnh viện Việt Đức Hà Nội thành lập Trung tâm Nam học và Bệnh viện Bình Dân TP.HCM thành lập Khoa Nam học để tiếp nhận các bệnh nhân. Các bệnh viện lớn trong toàn quốc lần lượt cũng mở chuyên khoa tương tự. Các phòng khám tư nhân muốn có nhiều bệnh nhân thì phải phát triển chuyên khoa này.
Để có tài liệu hướng dẫn tôi phải viết ngay “Bệnh học giới tính nam”. Đây cũng là quyển sách đầu tiên của chuyên khoa Nam học tại Việt Nam để làm sách vỡ lòng cho các đồng nghiệp muốn đi tiếp trên con đường này.
Để có thuốc điều trị, tôi phải xin làm 5 công trình cấp Bộ về các thuốc điều trị vô sinh nam giới và rối loạn tình dục cho nam giới. Các loại thuốc đó đã được Bộ Y tế cho nhập vào Việt Nam ngay sau khi công trình được nghiệm thu cấp Bộ.
Anh Ngô Chí Dũng đã xúc tiến và đầu tư để tổ chức ngay 2 cuộc hội thảo khoa học ở Hà Nội, 2 cuộc hội thảo ở TP.HCM, 1 cuộc hội thảo ở Huế để phổ biến rộng rãi trong toàn quốc về các vấn đề nội tiết và sinh lý. Anh Ngô Chí Dũng cũng đầu tư đẩy mạnh thông tin tuyên truyền như viết các sách, báo, tạp chí, tổ chức nhiều buổi tư vấn trên truyền hình trong toàn quốc để phổ cập cho cộng đồng những vấn đề khó nói cần được điều trị.
Cả một chiến dịch tuyên truyền rộng rãi này đã được Lãnh đạo Bộ Y tế và cộng đồng hưởng ứng và chấp nhận. Phòng khám Tâm Anh từ ảnh hưởng này từng bước phát triển. Từ số lượng hàng ngày chỉ có 1, 2 bệnh nhân, rồi tăng lên ngày có 100 đến 200 bệnh nhân đăng ký khám, có hôm phải hẹn bệnh nhân đến khám vào ngày hôm sau.
Toàn bộ cán bộ nhân viên Tâm Anh ngày đó đều đồng lòng tự nguyện với đồng lương chưa cao, không có ngày nghỉ phép, thường xuyên phải làm quá giờ…, miễn sao đảm bảo an toàn trong điều trị và sự hài lòng khi được đón tiếp khám bệnh.
Bệnh nhân đông dần và Tâm Anh bắt đầu có thương hiệu. Nam giới đến khám bệnh rồi đưa vợ đến khám sản, cha mẹ đến khám sức khỏe… Có bệnh nhân vô sinh nam giới, hiếm muộn (đã có lần định ra cầu Long Biên nhảy xuống sông tự tử), đã đi bộ suốt dọc phố Lý Nam Đế hỏi từng số nhà để tìm phòng khám Tâm Anh khi chưa biết địa chỉ cụ thể. Bệnh nhân này sau khi điều trị, vợ đã đẻ sinh đôi 1 trai 1 gái, bệnh nhân đã đặt tên 2 đứa là Lập và Công.
Uy tín của thương hiệu Tâm Anh ngày một tăng cao. Ngày hội gặp gỡ của các cháu được sinh ra sau khi điều trị tại Tâm Anh rất đông đúc và cảm động. Nhiều gia đình hòa thuận do Tâm Anh mang lại. Các ông chồng đã trở lại sức sống tràn trề, rất phấn khởi và hết bi quan chán nản.
Hiện tại Tâm Anh đã là hệ thống bệnh viện đa khoa tư nhân với cơ sở vật chất hiện đại, đội ngũ chuyên gia bác sĩ đông đảo, thực hiện rất nhiều kỹ thuật phức tạp, hiện đại, điều trị thành công nhiều ca bệnh khó tạo tiếng vang trong và ngoài nước. Giáo sư có cảm nghĩ như thế nào về sự phát triển này?
NGND.GS.TS.BS Trần Quán Anh: Khi Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội xây dựng xong, toàn bộ khu Phòng khám ở Lý Nam Đế chuyển sang làm việc tại 108 Hoàng Như Tiếp, Long Biên, Hà Nội. Tôi đã nói với Anh Dũng: “Phòng khám Tâm Anh được xây dựng, tồn tại, và phát triển đã được 9 năm, bằng thời gian của cuộc kháng chiến 9 năm chống Pháp.
Ví von như vậy tôi càng muốn nói lên rằng: “Tâm Anh non trẻ khởi đầu từ con số 0, dần dần trưởng thành, phát triển vượt bậc cho đến hôm nay… giống như chiến thắng của những ngày đầu kháng chiến với gậy tầm vông, giáo mác đến thắng lợi Điện Biên Phủ, lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.
Với cơ sở và trang bị rất hiện đại ở cả Hà Nội và TP.HCM, với tầm cỡ khoa học tiền tuyến ngang tầm các bệnh viện khu vực và quốc tế, tôi rất mong các thế hệ tiếp theo viết thêm nhiều nét vàng son cho lịch sử phát triển của Hệ thống Bệnh viện Tâm Anh ngày càng rạng rỡ, trong đó đặc biệt tập trung vào phát triển chuyên môn khám chữa bệnh và đặt tâm huyết, tấm lòng vào việc khám chữa bệnh.
Có người gọi Giáo sư là chuyên gia giải cứu những cuộc đời đàn ông bi kịch. Cả đời đau đáu với Nam học, câu chuyện nào ông có thể kể trong quá trình khám, chữa cho bệnh nhân của mình tại Tâm Anh những ngày đầu?
NGND.GS.TS.BS Trần Quán Anh: 16 năm qua rồi mà tôi vẫn còn nhớ mãi 1 bệnh nhân nam giới 35 tuổi đến Phòng khám Tâm Anh. Anh bị rối loạn cương dương đã lâu, gia đình sinh lục đục. Sau khi làm các xét nghiệm cần thiết tôi kê cho 1 đơn thuốc có Viagra 100mg và Alipas. Khám từ buổi sáng đến 18h nhận được cuộc điện thoại của vợ báo tin bệnh nhân rất đau ở 2 bắp chân.
Tôi hoảng quá vì ngày đó là những ngày đầu có thuốc điều trị, Viagra có khuyến cáo có thể có tác dụng phụ gây trụy tim mạch, vậy đau nhức 2 bắp chân liệu có phải tai biến thiếu máu ngoại vi không? Ngay buổi tối tôi phải huy động ngay bộ dụng cụ cấp cứu đầy đủ tìm đến ngay nhà bệnh nhân. Gia đình bệnh nhân nói là bệnh nhân đi vắng từ 15h chưa về. Tôi càng hoảng hay là bệnh nhân nằm cấp cứu tại đâu. Tôi nói người nhà gọi điện ngay thì được biết bệnh nhân đang ngồi tại một quán nhậu ở phố. Tôi lấy điện thoại và nói rằng muốn gặp ngay bệnh nhân thì nghe thấy tiếng reo ầm lên ở phía bên kia: “Mời Giáo sư đến đây ngay, chúng em chờ”.
Lúc ấy đã 21h đêm, bệnh nhân cùng 8 chiến hữu đang ngồi uống bia chém gió. Tôi nắn vội 2 bắp chân thì thấy bình thường. Khi hỏi cặn kẽ thì hóa ra bệnh nhân khám buổi sáng, mua thuốc xong về buổi trưa uống ngay, không ngờ thuốc đáp ứng tốt, 2 vợ chồng sau bao tháng ăn chay nằm mộng tiến hành ân ái 2 hiệp liền. Ngủ một giấc đến chiều anh chồng đi đá bóng và bây giờ đang cùng các chiến hữu ăn khao chém gió.
Tôi thở phào nhẹ nhõm miệng lẩm bẩm: “Ông làm tôi sợ thót tim. Uống thuốc làm “2 hiệp” buổi trưa rồi đi đá bóng… Không đau liệt toàn thân thì chớ nữa là chỉ đau mỗi 2 bắp chân”. Các chiến hữu của anh ấy và tất nhiên sau này họ cũng là 8 bệnh nhân của Tâm Anh.
Đến bây giờ tuổi đã gần 90, chạm tay vào những danh hiệu, học hàm, học vị cao nhất. Nếu nhìn lại, ông có điều gì tự hào hay nuối tiếc?
NGND.GS.TS.BS Trần Quán Anh: Tôi cũng không có gì nuối tiếc vì đã sống đúng như những gì mình nghĩ. Trong từng giai đoạn tuổi tác tôi đã làm đúng những việc cần thiết phải làm. Khi còn trẻ thì cống hiến, giảng dạy và đào tạo, tôi lăn lê chiến trường phục vụ mà nhiều lúc vẫn nghĩ không hiểu sao ngày đó không chết. Đến giờ tôi vẫn tiếp tục được làm việc và cống hiến, vẫn có ích với ai đó.
Giáo sư gần 90 tuổi vẫn khỏe mạnh, minh mẫn và vẫn cống hiến, vẫn khám chữa bệnh cho người dân. Bí quyết hoặc động lực nào khiến Giáo sư có được năng lượng và sự dẻo dai như thế?
NGND.GS.TS.BS Trần Quán Anh: Hạnh phúc nhất với tôi chính là cuộc sống của các gia đình bệnh nhân đầy ắp nụ cười, tiếng bi bô của con trẻ. Những ngày Tết, họ tìm đến tôi để “báo cáo” thành quả, tôi chợt quên những khó khăn vất vả, chỉ còn hạnh phúc ở lại. Một bệnh nhân tuổi đời còn trẻ nhưng “bất lực” đã từng nhảy cầu tự tử đã tìm lại được sự mạnh mẽ của mình. Một người đàn ông dị tật cơ quan sinh dục từng lẩn trốn vì không thể lấy vợ sinh con giờ đã có gia đình, có tiếng trẻ thơ trong nhà. Đó là động lực khiến tôi chưa từng nghĩ đến nghỉ hưu.
Đến giờ tôi không dám nói mình còn minh mẫn, nhưng vẫn còn đủ tỉnh táo để làm việc và giúp đỡ anh em về chuyên môn, tôi vẫn gợi ý đề tài cho 2 nghiên cứu sinh, 2 tiến sĩ tương lai của Tâm Anh, tôi vẫn hội ý về bệnh với đồng nghiệp. Cái gì tôi không làm thì thôi, đã làm là hết mình. Hiện tại dù đã thôi hết mọi danh vị và chức tước xã hội, nhưng tôi vẫn tâm huyết với việc là cố vấn chuyên môn vì mục tiêu đưa Tâm Anh vươn xa hơn nữa. Chỉ cần còn đi lại được tôi vẫn sẽ làm việc.
Cuối cùng, nếu có một lời muốn nhắn nhủ đến thế hệ bác sĩ trẻ và đến Bệnh viện Tâm Anh nhân dịp sinh nhật 7 tuổi, giáo sư nói gì?
NGND.GS.TS.BS Trần Quán Anh: Là bác sĩ, là thầy thuốc hãy làm hết mình trong công tác chuyên môn và khoa học, sống phải trung thực. Với Tâm Anh, với cơ sở trang bị hiện đại, tầm cỡ tiên tiến ngang tầm khu vực như hiện tại, tôi khẳng định bệnh viện đã đi đúng hướng.
Tôi vẫn nói với anh Dũng một bệnh viện hiện đại không được tiểu xảo, cần chú ý 3 vấn đề của khoa học hiện đại là nội soi, ghép các phủ tạng (chủ yếu là ghép thận) và tái tạo phục hồi các tổ chức. Tâm Anh phải tồn tại, đứng vững và đạt tới đỉnh cao khoa học, trở thành bệnh viện tiên tiến với chất lượng dịch vụ hoàn hảo.
Xin cảm ơn cuộc nói chuyện thú vị này. Xin kính chúc Giáo sư sức khỏe để sát cánh cùng Tâm Anh!
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
