Hai năm sau cơn nhồi máu cơ tim cấp, anh Khánh, 29 tuổi, tự tin sức khỏe hồi phục hoàn toàn nhưng cơn đau ngực ập đến nửa đêm khiến anh một lần nữa đối mặt với ranh giới sinh tử.

Khoảng một giờ sáng 21/10, cơn đau ngực âm ỉ kéo dài nửa tiếng không dứt lan dần ra sau lưng và hai cánh tay, lần thứ hai người nhà phải đưa anh vào Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cấp cứu.

Hai năm trước, anh từng bị hoa mắt, mất ý thức thoáng qua sau khi tắm khuya, vào phòng lạnh. Bác sĩ chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp do tắc động mạch liên thất trước, can thiệp đặt stent. Lần này, các bác sĩ xác định anh bị tái hẹp trong stent, phải can thiệp khẩn cấp để tái thông dòng máu nuôi tim. “Không thể tin mình bị nhồi máu cơ tim hai lần khi còn quá trẻ”, anh Khánh nói sau khi qua cơn nguy kịch.

Trước lần nhập viện đầu tiên, anh không có bệnh nền, sức khỏe bình thường. Làm thiết kế đồ họa, anh thường xuyên “chạy 3 job” một ngày, 8 tiếng làm ở công ty, tối học thêm, đêm nhận dự án ngoài. “Có những giai đoạn chỉ ngủ một đến hai tiếng mỗi ngày để kịp tiến độ”, anh nói, gần như đêm nào cũng uống nước tăng lực hoặc hai ly cà phê để giữ tỉnh táo. Cà phê, nước tăng lực trở thành thói quen, bữa ăn thường xuyên là đồ ăn nhanh. Tập thể dục vắng bóng trong lịch sinh hoạt. Thậm chí có lần mệt quá, anh tự uống thuốc panadol và thấy khỏe lại nên đôi lúc lạm dụng cách này. “Tôi nghĩ còn trẻ thì chịu cực một chút cũng không sao”, anh chia sẻ.

Sau cơn nhồi máu cơ tim đầu tiên, anh Khánh mới thay đổi lối sống, giảm cường độ làm việc, ăn uống lành mạnh và bắt đầu đi bộ, tập gym nhẹ. Nhưng khi sức khỏe cải thiện, guồng công việc cuốn anh trở lại nhịp cũ. Việc tái khám bị bỏ quên, thuốc uống “bữa nhớ bữa quên”, cho đến khi cơn đau ngực thứ hai xuất hiện.

Theo BS.CKI Dương Tỏa Ngọc Trâm, Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, người bệnh bị tái hẹp trong stent, nguyên nhân có thể liên quan đến việc không tuân thủ điều trị. Ngoài ra, một số bệnh nhân có yếu tố nguy cơ tiềm ẩn như bất thường di truyền liên quan đến chuyển hóa, hoặc tăng đông dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp. Lối sống không lành mạnh và căng thẳng quá mức cũng là yếu tố âm thầm thúc đẩy bệnh tiến triển. Anh Khánh là bệnh nhân trẻ tuổi nhất bị tái nhồi máu cơ tim cấp mà bệnh viện tiếp nhận. Sau khi các bác sĩ can thiệp đặt một stent ngay tại vị trí stent cũ, anh qua cơn nguy kịch.

Không chỉ là câu chuyện cá biệt, nhồi máu cơ tim ở người trẻ đang trở thành vấn đề y tế đáng lo ngại. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính 17,9 triệu người tử vong mỗi năm do bệnh tim mạch, trong đó 85% trường hợp do nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Theo Hội Tim mạch học Mỹ (ACC), tỷ lệ mắc nhồi máu cơ tim cấp ở người trẻ dưới 40 tuổi tăng 2% trong thập kỷ qua. Tại Việt Nam, thống kê của Bộ Y tế ghi nhận mỗi năm khoảng 200.000 người chết vì bệnh tim mạch, chiếm 25% tổng số ca tử vong.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Chủ tịch Hội Tim mạch Can thiệp TP.HCM, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, nhận định trước đây nhồi máu cơ tim cấp chủ yếu gặp ở người lớn tuổi do quá trình tiến triển âm thầm của mảng xơ vữa động mạch theo tuổi tác. Hiện, bệnh xuất hiện nhiều ở người trẻ, làm gia tăng gánh nặng điều trị, nguy cơ tử vong sớm.

 

Các nghiên cứu cho thấy những yếu tố nguy cơ phổ biến nhất gây nhồi máu cơ tim ở nhóm 17-45 tuổi là hút thuốc lá (khoảng 57%), rối loạn lipid máu (khoảng 52%) và tăng huyết áp (50%). Bên cạnh đó là căng thẳng kéo dài, làm việc quá sức, thiếu ngủ, thói quen ăn uống không lành mạnh, lười vận động, thừa cân – béo phì, lạm dụng chất kích thích, rượu bia, ô nhiễm môi trường hoặc yếu tố di truyền…

Áp lực công việc và cuộc sống quá mức ở người trẻ có thể làm tăng tiết một số hormone gây co mạch, làm tăng nhịp tim và huyết áp. Thiếu ngủ kéo dài khiến cơ thể khó kiểm soát glucose, tăng nguy cơ huyết áp cao. Tiêu thụ quá nhiều đồ ăn nhanh, nước ngọt… làm tăng nồng độ cholesterol xấu như LDL-cholesterol, thúc đẩy quá trình hình thành mảng xơ vữa trong lòng mạch.

“Nhiều người trẻ nghĩ mình khỏe mạnh, không nhận ra tổn thương mạch máu đang tích lũy từng ngày”, Giáo sư Nhân nói, thêm rằng khi cơn đau ngực dữ dội xảy ra thì bệnh đã ở giai đoạn nguy hiểm.

Trường hợp của Vũ, 31 tuổi, là một ví dụ điển hình. Anh từng được cảnh báo tăng huyết áp nhưng không điều trị. Áp lực công việc khiến anh hút thuốc lá nhiều năm liền. Khi nhập viện vì cơn đau ngực dữ dội, bác sĩ xác định anh bị nhồi máu cơ tim cấp do động mạch vành phải tắc hoàn toàn, kèm nhiều huyết khối. Sau can thiệp hút huyết khối, đặt stent động mạch vành phải, anh xuất viện với lời hứa bỏ thuốc lá, thay đổi lối sống và tuân thủ điều trị lâu dài.

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM ghi nhận gần 7.000 ca nhồi máu cơ tim cấp trong năm 2025, tăng gần 50% so với năm trước. Trong đó, tỷ lệ người trẻ dưới 45 tuổi chiếm gần 8%, tăng hơn 45% so với năm 2024.

BS.CKI Huỳnh Văn Mười Một, Phó khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết tình trạng nhồi máu cơ tim cấp ở người trẻ dưới 45 tuổi gia tăng liên quan lối sống thiếu cân bằng kéo dài. Trở ngại lớn nhất trong điều trị nhồi máu cơ tim ở người trẻ là bệnh nhân đánh giá thấp nguy cơ tim mạch của họ, thường chủ quan cho rằng triệu chứng đau ngực liên quan đến tiêu hóa, hô hấp hoặc căng thẳng… mà không phải do tim, làm chậm trễ thời gian cấp cứu kịp thời. Do đó, bệnh nhân trẻ dù có tỷ lệ tử vong thấp hơn so với người lớn tuổi, nhưng phải đối mặt với nguy cơ tái phát, biến chứng nặng nề và lâu dài hơn.

Theo các bác sĩ, việc phòng ngừa cần bắt đầu sớm, từ ngủ đủ giấc, ăn uống và sinh hoạt khoa học, tránh lạm dụng rượu bia, chất kích thích, ngừng hút thuốc lá, duy trì cân nặng phù hợp, tập thể dục 30 phút mỗi ngày hoặc tối thiểu 150 phút mỗi tuần và kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường.

“Người trẻ không nên chủ quan với những cơn đau ngực, mệt mỏi bất thường. Phát hiện sớm và điều chỉnh lối sống có thể cứu trái tim trước khi quá muộn”, Giáo sư Nhân nhấn mạnh.

* Tên người bệnh đã được thay đổi