TP.HCM – Từng mang thai tự nhiên nhưng hiếm muộn suốt 5 năm, chị Hạnh, 39 tuổi, được bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM phát hiện buồng trứng đa nang, lạc nội mạc tử cung, trong khi chồng có tinh trùng yếu.

Khi con gái đầu lòng được 8 tuổi, vợ chồng chị Hạnh bắt đầu kế hoạch sinh con thứ hai. Từng mang thai và sinh con tự nhiên, chị nghĩ khả năng sinh sản của hai vợ chồng vẫn bình thường, không ngờ hành trình tìm con lại kéo dài tới 5 năm. Dù đã kiên trì thử đủ cách từ thuốc nam, thuốc bắc, đến bệnh viện canh trứng, chị vẫn chưa thể mang thai.

Năm ngoái, vợ chồng chị Hạnh quyết định đến Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (IVF Tâm Anh TP.HCM) thăm khám để làm thụ tinh ống nghiệm (IVF). Kết quả, chị Hạnh bị buồng trứng đa nang, trong khi tinh trùng chồng yếu nhẹ.

Bác sĩ Lê Xuân Nguyên, IVF Tâm Anh TP.HCM, cho biết trường hợp của chị Hạnh thuộc nhóm hiếm muộn thứ phát, tức từng mang thai hoặc sinh con nhưng sau đó không thể có thai trở lại dù quan hệ đều đặn và không sử dụng biện pháp tránh thai.

Điểm đáng lưu ý ở trường hợp này là nguyên nhân không nằm ở riêng vợ hoặc chồng. Rối loạn phóng noãn khiến trứng không rụng đều, làm giảm cơ hội thụ thai tự nhiên; trong khi chất lượng tinh trùng của người chồng cũng suy giảm. Tuổi 39 của người vợ tiếp tục là yếu tố cần tính đến khi lựa chọn phương pháp điều trị.

“Việc từng có con tự nhiên dễ khiến một số cặp vợ chồng nghĩ khả năng sinh sản của mình vẫn như trước. Thực tế, sức khỏe sinh sản của cả nam và nữ đều có thể thay đổi theo thời gian”, bác sĩ Nguyên cho biết.

Sau khi đánh giá các yếu tố của cả hai vợ chồng, bác sĩ Nguyên tư vấn anh chị thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).

Chị Hạnh được kích thích buồng trứng, bác sĩ thu được 10 noãn. Tinh trùng của người chồng được xử lý, lọc rửa để thực hiện thụ tinh. Anh chị có được 7 phôi, các phôi tiếp tục được nuôi cấy trong hệ thống Time-lapse, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) giúp theo dõi liên tục, hỗ trợ lựa chọn phôi có tiềm năng làm tổ cao. Kết quả anh chị được 6 phôi ngày 5 chất lượng và 1 phôi ngày 6.

 

Trước khi chuyển phôi, bác sĩ Nguyên siêu âm, khảo sát buồng tử cung, ghi nhận chị Hạnh có lạc nội mạc tử cung. Đây là tình trạng mô tương tự nội mạc tử cung phát triển bên ngoài buồng tử cung, thường ở trong cơ tử cung hoặc buồng trứng, và phúc mạc vùng chậu. Các tổn thương chịu tác động của nội tiết theo chu kỳ kinh nguyệt, gây viêm, chảy máu tại chỗ, hình thành mô sẹo và dính. Tình trạng viêm và dính có thể cản trở trứng gặp tinh trùng, đồng thời ảnh hưởng môi trường nội mạc tử cung, làm giảm khả năng phôi làm tổ.

Thay vì chuyển phôi ngay, bác sĩ Nguyên xây dựng kế hoạch chuẩn bị buồng tử cung phù hợp với tình trạng của chị. Chị Hạnh được điều trị ức chế lạc nội mạc tử cung trong 3 tuần. Bác sĩ Nguyên theo dõi chặt chẽ sự phát triển của nội mạc tử cung để lựa chọn thời điểm chuyển phôi. Khi nội mạc tử cung đủ điều kiện, bác sĩ Nguyên quyết định chuyển một phôi ngày 5 chất lượng tốt, chị Hạnh đậu thai ngay lần chuyển đầu tiên.

Thai kỳ diễn tiến thuận lợi. Đến tuần thai 38, vợ chồng chị Hạnh đón con trai chào đời nặng 2,9 kg. Anh chị vẫn còn trữ lại 5 phôi tốt, dự phòng sinh con trong tương lai.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cứ 6 người trong độ tuổi sinh sản có một người gặp tình trạng hiếm muộn. Riêng tại Việt Nam, hiếm muộn thứ phát chiếm hơn 50% số ca vô sinh.

Theo bác sĩ Nguyên, vợ chồng từng sinh con thuận lợi không đồng nghĩa chức năng sinh sản được bảo toàn theo thời gian. Ở phụ nữ sau 35 tuổi, số lượng và chất lượng noãn suy giảm nhanh, làm tăng nguy cơ phôi bất thường nhiễm sắc thể và sảy thai. Ở nam giới, số lượng và chất lượng tinh trùng cũng có thể giảm theo tuổi, bệnh lý, lối sống và môi trường làm việc.

Bên cạnh suy giảm chất lượng trứng do tuổi tác, phụ nữ có thể gặp rối loạn phóng noãn, suy giảm dự trữ buồng trứng, lạc nội mạc tử cung, u xơ hoặc dính buồng tử cung. Các tổn thương sau sinh hoặc can thiệp sản khoa như sẹo mổ lấy thai, nạo hút thai, viêm nhiễm vùng chậu cũng có thể gây dính, tắc hoặc ứ dịch vòi trứng, cản trở trứng gặp tinh trùng hoặc ảnh hưởng quá trình phôi làm tổ.

Do đó, tại IVF Tâm Anh TP.HCM, các trường hợp hiếm muộn thứ phát được đánh giá đồng thời sức khỏe sinh sản của cả vợ và chồng, thay vì mặc định nguyên nhân nằm ở một phía. Tùy kết quả, bác sĩ phối hợp với chuyên viên phôi học và các chuyên khoa liên quan để xây dựng kế hoạch từ điều trị bệnh nền, tạo phôi đến chuẩn bị điều kiện trước chuyển phôi.

Bác sĩ Nguyên khuyến nghị, các cặp vợ chồng mong con nên chủ động thăm khám nếu chưa có thai sau 12 tháng quan hệ đều đặn không tránh thai; với phụ nữ từ 35 tuổi, nên khám sau 6 tháng. “Không nên chờ nhiều năm chỉ vì từng mang thai tự nhiên. Khi tuổi người vợ tăng, quá trình điều trị phức tạp, kéo dài và tốn kém hơn”, bác sĩ Nguyên nói, thêm rằng người có tiền sử bệnh phụ khoa, phẫu thuật vùng chậu hoặc các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng khả năng sinh sản nên đi khám sớm hơn.

Với những người chưa có kế hoạch sinh con ngay, có thể cân nhắc trữ trứng hoặc tinh trùng để bảo tồn khả năng sinh sản. Kỹ thuật thủy tinh hóa giúp bảo quản noãn và tinh trùng, tạo thêm lựa chọn sinh con trong tương lai khi nhu cầu thay đổi.

* Tên nhân vật đã được thay đổi