Bà P. luôn nghe âm thanh phát bên trong tai do biểu mô vảy sừng hóa Cholesteatoma ở tai giữa lan rộng và chảy mủ tai. Nếu không điều trị kịp, cấu trúc tai bị phá vỡ. Các bác sĩ nội soi kết hợp dùng kính vi phẫu phóng đại lên đến 39 lần để phẫu thuật cho bà P.

Tai trái bà N.T.P. (58 tuổi) bị viêm tai giữa suốt 10 năm. Gần 2 năm nay, mỗi lần bệnh tái phát, tai trái bà P. chảy dịch, ù tai, nhức tai, nghe kém. Bà thấy rõ cơn đau lan từ tai lên đỉnh đầu, xuống vai gáy, kèm chóng mặt. “Mỗi khi trời mưa, nghe lùng bùng như ai đó ném đất trong tai, không nghe được âm thanh bên ngoài”, bà P. nói.

Cách đây một tháng, bệnh tái phát, các triệu chứng này nặng hơn nên bà đến Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám. Kết quả nội soi tại đây ghi nhận bà P. màng nhĩ trái thủng rộng, hòm nhĩ đọng mủ. Bà P. nghe kém hỗn hợp độ 2, theo kết quả đo thính lực. Ảnh chụp cắt lớp vi tính (chụp CT-scan) xương thái dương cho thấy các khí bào chũm mờ đặc, hủy toàn bộ các xương con, hủy bờ ngoài của ống bán khuyên gây hở ống bán khuyên ngang và xơ dày thành xương chũm.

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Cố vấn Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết bà P. viêm tai xương chũm nghi Cholesteatoma, thủng nhĩ trái, chỉ định phẫu thuật.

Cholesteatoma là những tổn thương của các biểu mô vảy sừng hóa, có thể lan rộng và phá hủy các cấu trúc trong tai và lan ra xung quanh, Viêm tai có Cholesteatoma ít gặp, với tỷ lệ mắc bệnh từ 6-9 trên 100.000 người ở các nước phát triển, theo Thư viện Y khoa Mỹ.

Viêm tai xương chũm có Cholesteatoma nếu không được điều trị kịp thời có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như mất thính lực hoàn toàn; nhiễm trùng lan vào vùng lân cận phá vỡ cấu trúc bên trong tai, đặc biệt các xương và ống bán khuyên (bộ phận quan trọng của hệ thống tiền đình giúp giữ thăng bằng) gây chóng mặt; lan vào não gây viêm màng não; liệt mặt do tổn thương dây thần kinh mặt (dây thần kinh số 7).

Bà P. đã có một số biến chứng như suy giảm thính lực; chóng mặt vì tổn thương lan sâu bên trong, hủy bờ ngoài của ống bán khuyên; điều trị nội khoa không giải quyết được nên cần phẫu thuật để loại bỏ ổ viêm và mô Cholesteatoma.

Theo GS Chung Thủy, phẫu thuật tiệt căn xương chũm do cấu trúc phức tạp của tai giữa và tai trong. Quá trình mổ có những vị trí mở rất bé; nếu chạm vào dây thần kinh có thể làm người bệnh liệt mặt. Do đó, ca phẫu thuật cho bà P., không chỉ áp dụng song song kỹ thuật nội soi và ứng dụng kính vi phẫu hiện đại mà đòi hỏi bác sĩ có chuyên môn cao, thành thạo kỹ thuật để đảm bảo độ chính xác và an toàn.

Ekip bác sĩ Tai Mũi Họng phẫu thuật tiệt căn xương chũm cho bà P. gồm GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Cố vấn Trung tâm Tai Mũi Họng – trưởng ekip phẫu thuật, ThS.BS.CKII Trần Thị Thúy Hằng – Trưởng khoa Tai Mũi Họng, ThS.BS.CKI Diệp Phúc Anh – bác sĩ Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

Đầu tiên, kíp mổ rạch phía sau tai. Sau đó quan sát qua kính vi phẫu, với mức phóng đại gấp 39 lần cùng ánh sáng huỳnh quang 3D thế hệ mới cho hình ảnh sắc nét có độ phân giải cao, bác sĩ khoan mở sào bào thượng nhĩ, đi sâu vào bên trong phẫu trường (vùng phẫu thuật) để thấy rõ tổn thương.

Kính có thể phóng to thu nhỏ, lấy nét nhanh, chính xác và tự động, giúp bác sĩ quan sát trong các góc sâu của hốc mổ, đánh giá giới hạn tổn thương, thao tác tỉ mỉ và chính xác, chỉ can thiệp vào mô bệnh, đảm bảo các mô lành xung quanh. Điều này cực kỳ quan trọng vì khu vực này gần cấu trúc sọ não, dây thần kinh mặt (số 7) và hệ thống tiền đình.

Ưu điểm khi phẫu thuật qua kính vi phẫu là bác sĩ có thể mổ bằng hai tay, thay vì nội soi, bác sĩ mổ một tay, quan sát hình ảnh 3D rõ nét, nhìn trực tiếp vào hốc mổ. Bác sĩ cũng có thể phóng to thu nhỏ bằng một nút bấm trên kính để di chuyển góc nhìn mong muốn trong khi phẫu thuật.

Kính vi phẫu hiện đại nhất hiện nay tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tự động điều chỉnh ánh sáng và độ phóng đại linh hoạt để phù hợp với từng giai đoạn phẫu thuật. Nhờ đó giảm thiểu thao tác điều chỉnh thủ công, giúp bác sĩ tập trung suốt quá trình phẫu thuật; đồng thời giảm thiểu sai sót, tối ưu hóa quy trình.

Hệ thống kính vi phẫu này còn có hai ống nhòm khác để phẫu thuật viên khác cùng theo dõi trực tiếp các thao tác của phẫu thuật viên chính. Từ đó có sự phối hợp nhịp nhàng, điều chỉnh kịp thời khi cần thiết.

Kính vi phẫu là tiến bộ trong thực hành phẫu thuật, được ví như ‘đôi mắt vạn dặm’ của bác sĩ Tai Mũi Họng để thao tác chính xác, tinh vi, hạn chế di chứng trong những ca phẫu thuật yêu cầu cao, chuyên sâu, liên quan đến tai giữa, xương chũm, cấy ghép ốc tai điện tử.

Hình ảnh phẫu trường và quá trình phẫu thuật còn được ghi hình và truyền chi tiết, rõ nét trên màn hình lớn bên ngoài nhờ công nghệ camera 4K tích hợp, giúp ekip quan sát, theo dõi và phân tích. Trước đây, với công nghệ cũ, chỉ có phẫu thuật viên chính mới có thể theo dõi tiến trình phẫu thuật này.

Kính vi phẫu hiện đại này còn được số hoá dữ liệu, có tính năng lưu trữ, chuyển đổi dữ liệu không dây và trình chiếu trực tiếp ca mổ với hình ảnh chất lượng cao lên màn hình lớn và các thiết bị cầm tay như Ipad, Iphone… Các bác sĩ có thể xem lại hình ảnh, video, quá trình thao tác, giúp việc đánh giá, trao đổi chuyên môn sau phẫu thuật dễ dàng hơn. Điều này có giá trị lớn trong đào tạo. Nhờ công nghệ hiện đại, việc đào tạo không chỉ còn dựa trên kinh nghiệm cá nhân mà còn dựa trên y học bằng chứng.

Kết hợp kính hiển vi và nội soi

Sau khi phẫu thuật qua kính vi phẫu, phẫu thuật viên tiếp tục dùng nội soi để kiểm tra những tổn thương ở các góc khuất, đảm bảo tổn thương đã được lấy sạch. Hoàn thành phẫu thuật, mảng da được đóng kín bằng kỹ thuật phẫu thuật chính xác để đảm bảo vùng xương chũm được bảo vệ và phục hồi tốt nhất.

Bác sĩ Thúy Hằng cho biết, nếu kính hiển vi giúp bác sĩ quan sát chi tiết cấu trúc xương chũm và tai giữa với chế độ phóng đại, thì với nội soi, phẫu thuật viên linh hoạt luồn lách vào các góc khuất của xương chũm, kiểm tra toàn diện, đảm bảo các ổ viêm đã được loại bỏ hết, giảm nguy cơ tái phát.

Sự kết hợp của kính vi phẫu và nội soi tạo ra tầm nhìn bao quát và sâu, rộng hơn cho bác sĩ phẫu thuật, mang lại hiệu quả cao vì sự hỗ trợ cho nhau của hai kỹ thuật này, đảm bảo những tổn thương được loại bỏ, giải quyết triệt để bệnh tích cũng như bảo tồn được mô lành xung quanh.

Sau ca mổ khoảng 3 tiếng, bà P. tỉnh táo, không yếu, không liệt mặt, xuất viện sau 4 ngày. Bà P. được bác sĩ hướng dẫn để tai khô ráo, tránh thay đổi các tư thế đầu đột ngột. “Thành công rồi” là câu nói của GS Chung Thủy nói với bà P. khi đến thăm tại giường bệnh sau phẫu thuật khiến bà xúc động, vui mừng.

Tái khám sau 10 ngày, bà P. không còn đau đầu, đau tai. GS Chung Thủy cho biết, kết quả giải phẫu bệnh khẳng định nghi ngờ ban đầu của bác sĩ là chính xác, bà P. bị viêm tai xương chũm có Cholesteatoma.

GS. Trần Phan Chung Thủy khuyến cáo viêm tai có Cholesteatoma thường có triệu chứng điển hình là chảy dịch tai không đau, dai dẳng hoặc tái phát, ù tai, nghe thấy âm thanh phát từ bên trong tai, thay vì từ bên ngoài. Khi bị viêm tai xương chũm hay viêm tai giữa, có triệu chứng đau tai, chảy mủ tai, đau đầu, người bệnh không nên tự mua thuốc điều trị mà cần đến ngay cơ sở y tế để tránh biến chứng nặng.