TP HCM – Chị Tình, 34 tuổi, đối mặt nguy hiểm do biến chứng nhau cài răng lược xuyên thủng tử cung, nguy hiểm tính mạng mẹ và bé.

Chị Tình đã hai lần mổ lấy thai tại bệnh viện khác, mang thai lần ba đi khám tại Trung tâm Y học bào thai, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. Khi thai 9 tuần, chị Tình được ThS.BS Hà Tố Nguyên, Giám đốc Trung tâm Y học bào thai, chẩn đoán thai bám vết mổ cũ với nguy cơ nhau cài răng lược về sau và có thể gây xuất huyết nặng, mất tử cung mẹ. Tuy nhiên dù đã được tư vấn kỹ về các nguy cơ về sau, thai phụ vẫn có nguyện vọng tiếp tục thai kỳ.

Đến thời điểm 12 tuần, bác sĩ Nguyên chẩn đoán đây là một trường hợp nhau cài răng lược thể nặng với các hình ảnh nhau xâm lấn vào cơ tử cung. Ngoài ra, siêu âm còn phát hiện thai nhi bị bất sản xương mũi, chị được chỉ định xét nghiệm NIPT tầm soát các bất thường liên quan nhiễm sắc thể. May mắn, kết quả NIPT thuộc nhóm nguy cơ thấp, nên thai được tiếp tục siêu âm theo dõi định kỳ. Đến thời điểm 24 tuần, trên siêu âm đã thấy hình ảnh nhau xâm lấn qua cơ tử cung vào đến lớp thanh mạc bàng quang.

Nhau cài răng lược là một trong các tai biến sản khoa nghiêm trọng nhất. Bệnh thường xảy ra ở các thai phụ có tiền căn mổ lấy thai hoặc mổ bóc u xơ. Số lần mổ lấy thai càng nhiều, nguy cơ nhau cài răng lược càng tăng. Theo các nghiên cứu, tỷ lệ nhau cài răng lược khoảng 11% nếu có một lần sinh mổ, tăng lên 40% ở người hai lần mổ, và khoảng 60% khi đã ba lần sinh mổ.

Tuỳ theo mức độ xâm lấn, nhau cài răng lược được chia làm ba thể loại: accreta (ăn vào lớp màng rụng), increta (ăn vào lớp cơ tử cung), percreta (lan ra khỏi cơ tử cung vào các cấu trúc lân cận ở vùng chậu như bàng quang, cổ tử cung, vách chậu). Thể percreta là thể nặng nhất với nguy cơ xuất huyết nặng, mất tử cung và có thể nguy hiểm đến tính mạng cả mẹ và bé.

BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi, Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho biết, kết quả siêu âm và MRI xác định chị Tình có nhau cài thể percreta là “thể trầm trọng nhất”, nếu vỡ ối, mạch máu vỡ, gây chảy máu không thể cầm kịp thời, tình huống xấu nhất có thể ảnh hưởng tính mạng hai mẹ con.

Ở phụ nữ bình thường, sau sinh con, bánh nhau sẽ bong và sổ ra ngoài. Với sản phụ có tình trạng nhau cài răng lược, bánh nhau không thể bong, gây băng huyết sau sinh. Ngoài nguy cơ chảy máu, thai phụ dễ bị tổn thương bàng quang, niệu quản trong lúc phẫu thuật.

Tiên lượng bé có thể sinh non, Trung tâm Sản Phụ khoa hội chẩn đa chuyên khoa lên kế hoạch điều trị, tiên lượng các tình huống xấu có thể xảy ra và phương án dự phòng nhằm đảm bảo an toàn cho mẹ và thai nhi. Chị Tình được được tiêm thuốc hỗ trợ trưởng thành phổi cho thai nhi, đồng thời phối hợp với êkíp Chẩn đoán hình ảnh và Can thiệp nội mạch, lên phương án kiểm soát chảy máu ồ ạt – biến chứng nguy hiểm nhất của nhau cài răng lược.

BS.CKII Thi Văn Gừng, Phó giám đốc Trung tâm Can thiệp mạch, đánh giá đây là cuộc mổ lớn, rủi ro cao. Nếu phẫu thuật theo cách thông thường, sản phụ mất lượng máu lớn. Êkíp can thiệp nội mạch và Êkíp phẫu thuật thảo luận và thống nhất đặt bóng chèn động mạch chậu trong ngay trước khi mổ lấy thai.

Đây là bệnh nhân đầu tiên thực hiện kỹ thuật này tại bệnh viện Tâm Anh, theo bác sĩ Gừng.

Khi thai gần 35 tuần, ngay trước khi phẫu thuật lấy thai chị Tình được can thiệp đặt bóng chèn động mạch chậu trong hai bên. Dưới sự hỗ trợ của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), bác sĩ luồn ống thông có bóng qua động mạch đùi đưa vào hai bên động mạch chậu trong hai bên, bơm bóng lên để tính thể tích và kiểm tra vị trí bóng, sau đó xẹp bóng, cố định ống thông và chuyển chị Tình sang phòng mổ.

Khi mổ lấy thai, dây rốn được kẹp các bóng này sẽ được bơm căng, tạm thời chặn dòng máu chảy xuống tử cung và xẹp bóng ngay trước khi đóng thành bụng. Bệnh viện chuẩn bị sẵn 3 lít máu, dự phòng trường hợp sản phụ mất máu.

Ca mổ lấy thai chi chị Tình diễn ra suôn sẻ, bé gái chào đời nặng 2,4 kg, khỏe mạnh. Bác sĩ Mỹ Nhi may cơ tử cung, không can thiệp bóc nhau, để tránh mất máu ồ ạt. Bác sĩ Gừng và ê kíp thực hiện bơm bóng chèn, bịt kín lòng mạch, để giảm tưới máu xuống tử cung và bánh nhau.

Kỹ thuật này giúp thai phụ giảm truyền máu, từ đó giảm được nguy cơ đông máu nội mạch rải rác do truyền máu lượng nhiều. Đồng thời, dòng máu xuống tử cung “bị chặn” giúp phẫu trường không túa nhiều máu, bác sĩ dễ quan sát, phẫu thuật, hạn chế biến chứng.

“Nhờ ê kíp can thiệp mạch, bác sĩ Sản có đủ có thời gian từ từ bóc tách, đẩy đoạn dưới bàng quang rời tử cung, nơi nhau bám sâu vào, mà không làm thủng bàng quang”, bác sĩ Mỹ Nhi kể.

Ca mổ khó, thời gian mổ kéo dài gấp ba lần so với cuộc mổ lấy thai bình thường do bác sĩ phải tỉ mỉ, thận trọng bóc tách các múi nhau xâm lấn cơ quan ngoài tử cung. Sau hơn 4 giờ phẫu thuật, sản phụ được cắt tử cung an toàn. “Lượng máu mất lúc mổ chỉ 1,5 lít, nếu không can thiệp, bác sĩ ước lượng nguy cơ mất máu có thể tăng lên 5-6 lít”, bác sĩ Mỹ Nhi nhận định.

Sau mổ, chị Tình được theo dõi chặt chẽ, truyền máu bổ sung, sức khỏe hồi phục và xuất viện một tuần sau đó.

Theo bác sĩ Nhi, nhau cài răng lược là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây băng huyết sau sinh, rối loạn đông máu, có thể dẫn đến tử vong mẹ nếu không được xử trí kịp thời. Biến chứng này thường gặp ở những sản phụ có sẹo mổ lấy thai hoặc từng phẫu thuật tử cung.

Tần suất bệnh lý này đang gian tăng không chỉ tại Việt nam mà trên toàn cầu, đó là hậu quả của tỷ lệ mổ lấy thai tăng. Để phòng bệnh, phụ nữ chỉ nên sinh mổ khi có chỉ định y khoa. Để tầm soát sớm, các thai phụ có tiền căn mổ lấy thai thì lần mang thai tiếp theo cần đi khám thai và siêu âm sớm để phát hiện thai làm tổ ở vị trí bất thường: thai bám sẹo mổ lấy thai, đây được cho là tiền thân của bệnh lý nhau cài răng lược.

*Tên nhân vật đã được thay đổi