Danh mục 35 bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội ở Việt Nam

Người làm các công việc phải tiếp xúc với chất độc hại, môi trường làm việc không đảm bảo thường phải đối mặt với nguy cơ mắc những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Từ ngày 15/02/2026, Thông tư 60/2025/TT-BYT của Bộ Y tế chính thức có hiệu lực, quy định chi tiết về các bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội và hướng dẫn chẩn đoán, giám định mức suy giảm khả năng lao động của người bệnh.

Nguyên tắc chẩn đoán, điều trị và dự phòng cho người lao động mắc bệnh nghề nghiệp

Quy trình chẩn đoán, điều trị bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội cần tuân thủ các nguyên tắc tại Điều 4, Thông tư 60/2025/TT-BYT. Những quy định này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn là cơ sở pháp lý để người lao động nhận quyền lợi kịp thời.

Thứ nhất, ngay khi có kết quả chẩn đoán xác định mắc bệnh nghề nghiệp, người lao động cần:

• Hạn chế tiếp xúc nguồn gây bệnh: Chủ động tránh xa hoặc giảm thiểu tối đa việc tiếp xúc với các yếu tố có hại, nguyên nhân gây bệnh.
• Tuân thủ phác đồ điều trị: Thực hiện điều trị theo Hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế. Đặc biệt, với các trường hợp nhiễm độc nghề nghiệp, người bệnh phải được tiến hành thải độc và giải độc kịp thời.
• Giám định y khoa để hưởng bảo hiểm xã hội: Người sử dụng lao động có trách nhiệm giới thiệu người lao động đi khám giám định y khoa. Đây là bước bắt buộc để xác định mức độ suy giảm khả năng lao động, làm căn cứ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội, điều dưỡng và phục hồi chức năng theo quy định.

Thứ hai, Thông tư cũng quy định các trường hợp bệnh nghề nghiệp đặc thù được quy định tại khoản 1, 2, 4, 5, 11, 18, 20, 21 và 34 Điều 3 của Thông tư, nếu được xác định không có khả năng điều trị ổn định, phải được chuyển đi khám giám định ngay. Các bệnh được quy định gồm: bụi phổi (silic, amiăng, bông, talc, than), nhiễm độc mangan, điếc nghề nghiệp, bệnh do rung động và ung thư trung biểu mô do nghề nghiệp.

Thứ ba, về nguyên tắc chẩn đoán và giám định, với các trường hợp nhiễm độc nghề nghiệp trong thời gian bảo đảm, các nguồn tài liệu nêu rõ không nhất thiết phải có xét nghiệm độc chất trong cơ thể nếu đã đáp ứng đủ các tiêu chí về giới hạn tiếp xúc tối thiểu.

Theo giải thích từ ngữ tại Thông tư, “thời gian bảo đảm” là khoảng thời gian kể từ khi người lao động đã thôi tiếp xúc với yếu tố có hại (nghỉ việc, chuyển bộ phận) cho đến thời điểm bệnh vẫn còn khả năng phát tác. “Giới hạn tiếp xúc tối thiểu” là mức tiếp xúc ngắn nhất với yếu tố có hại trong quá trình lao động để có thể gây bệnh nghề nghiệp.

Thông thường, để chẩn đoán nhiễm độc, bác sĩ cần tìm thấy hóa chất đó trong máu, nước tiểu, phổi… Tuy nhiên, theo quy định này, không bắt buộc phải tìm thấy độc chất trong cơ thể tại thời điểm khám để kết luận bệnh nghề nghiệp. Điều này rất quan trọng, vì nhiều loại hóa chất có thể đã bị đào thải hoặc chuyển hóa hết, nhưng hậu quả (bệnh) để lại trên cơ thể vẫn còn.

Ví dụ, thay vì bắt buộc xét nghiệm tìm chất độc trong cơ thể, bác sĩ sẽ căn cứ vào hồ sơ lao động của người bệnh. Nếu hồ sơ chứng minh được người bệnh đã làm việc trong môi trường có nồng độ chất độc vượt mức cho phép trong một khoảng thời gian nhất định, có thể lấy đó làm căn cứ để chẩn đoán xác định bệnh nghề nghiệp. Các phụ lục kèm theo Thông tư 60/2025/TT-BYT sẽ hướng dẫn chi tiết các phương pháp chẩn đoán, giám định theo từng loại bệnh cụ thể, ví dụ: định nghĩa bệnh, yếu tố gây bệnh, thời gian tiếp xúc, chẩn đoán lâm sàng, cận lâm sàng…

Danh mục các bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội hiện hành

Dưới đây là danh mục 35 bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội theo Thông tư 60/2025/TT-BYT: (1)

Người bệnh khi có triệu chứng hoặc nghi ngờ mình mắc bệnh nghề nghiệp trong nhóm nêu trên, nên đến khám tại các bệnh viện uy tín để được chẩn đoán xác định bệnh nghề nghiệp, hưởng quyền lợi bảo hiểm xã hội được quy định.

Trên đây là danh sách nhóm 35 bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội theo Thông tư 60/2025/TT-BYT của Bộ Y tế, hiệu lực từ ngày 15/02/2026. Thông tư mới không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính thông qua chế độ bảo hiểm xã hội, còn góp phần xây dựng môi trường lao động an toàn, bền vững. Người lao động khi có dấu hiệu mắc bệnh cần chủ động yêu cầu đơn vị sử dụng lao động tổ chức khám, chẩn đoán bệnh nghề nghiệp để đảm bảo quyền lợi của mình kịp thời và đúng pháp luật.