Sau một năm kiên trì ăn low carb với hy vọng giảm cân, ổn định đường huyết, anh Toàn (25 tuổi, TP.HCM) đã tăng hơn 20kg, béo phì mức độ cao nhất, kèm theo mỡ nội tạng cao gấp 2,5 lần ngưỡng an toàn, gan nhiễm mỡ độ 3.

Anh Toàn cho biết, anh có thói quen cùng bạn bè đi câu cá, thư giãn cuối tuần nên ăn uống thoải mái theo sở thích. Cân nặng vì thế tăng đều theo từng tháng, đến khi cân nặng hơn 100 kg, cơ thể nặng nề, nhanh mệt, đuối sức, anh tự kiểm tra tại nhà thấy đường huyết khá cao nên quyết định ăn kiêng để vừa giảm cân vừa giảm đường huyết.

Sau khi tìm hiểu trên mạng, anh Toàn chọn chế độ ăn low carb vì chỉ cần hạn chế tinh bột, không phải nhịn đói, không cần kiêng chất đạm, chất béo, rất phù hợp với thói quen ăn uống của anh. Anh gần như loại bỏ hết tinh bột ra khỏi khẩu phần ăn hàng ngày, thỉnh thoảng chỉ ăn một lát bánh mì nhỏ, nhưng không hạn chế các loại thịt cá, trứng sữa…

Sau vài tháng đầu, kiểm tra thấy chỉ số đường huyết thấp hơn, giảm 3 kg, anh tiếp tục duy trì chế độ ăn này. Tuy nhiên khi đi khám sức khỏe, anh bất ngờ thấy mình tăng lên 122 kg nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa, quận Tân Bình cũ) giảm cân.

TS.BS Trần Hữu Thanh Tùng, khoa Nội tiết – Đái tháo đường cho biết kết quả thăm khám ghi nhận, anh Toàn béo phì mức độ cao nhất, chỉ số BMI 39.6, mỡ nội tạng ở mức 250cm2, cao gấp 2,5 lần ngưỡng an toàn, gan nhiễm mỡ độ 3. Anh mắc tiểu đường không phụ thuộc insulin (tiểu đường type 2), men gan cao, tăng axit uric, tăng lipid máu hỗn hợp.

“Các dấu hiệu sớm của tiền tiểu đường như khát nước, tiểu nhiều, tê bì tay chân đã xuất hiện nhưng do người bệnh không đi khám, không điều trị, chỉ thay đổi chế độ ăn đã khiến bệnh tiến triển thành tiểu đường”, bác sĩ Tùng nói.

Giải thích vì sao anh Toàn ăn low carb thời gian dài mà không giảm cân, không giảm đường huyết, bác sĩ Tùng cho biết, rất nhiều người cho rằng, đây là chế độ ăn kiêng khá thoải mái vì có thể ăn không giới hạn chất đạm (protein) và chất béo có trong các loại thực phẩm như thịt, cá, trứng sữa,… Tuy nhiên, cơ thể sử dụng tinh bột làm nguồn năng lượng chính, chế độ ăn ít carb nhằm khiến cơ thể đốt cháy chất béo dự trữ để lấy năng lượng, dẫn đến giảm cân. Nhưng phần lớn, chế độ này chỉ có thể giúp giảm cân trong thời gian ngắn và hết dần tác dụng sau đó.

Anh Toàn loại bỏ gần như hoàn toàn tinh bột (no carb) trong chế độ ăn khiến cơ thể không có đủ đường để chuyển hóa, gan buộc phải thu thập mỡ dùng thay thế. Khi đó, mỡ được dồn về gan quá nhiều, tích tụ lại trong tế bào gan và gây ra chứng gan nhiễm mỡ. Bên cạnh đó, người bệnh không kiểm soát lượng protein và chất béo  ăn vào khiến lượng calo nạp vào vượt mức gây tăng cân.

Bác sĩ Tùng đã lên liệu trình điều trị cho người bệnh bằng thuốc nội tiết thế hệ mới, kết hợp tư vấn chế độ ăn hợp lý, không kiêng khem quá mức để vừa kiểm soát đường huyết vừa giảm cân. Anh Toàn bắt đầu thay đổi chế độ ăn và sinh hoạt của mình theo đúng tư vấn của chuyên gia dinh dưỡng. Cuối tuần khi gặp bạn bè, anh tranh thủ đạp xe, chạy bộ để đốt mỡ. 

Sau 2 tuần anh đã giảm được 2kg, 3 tháng sau, anh giảm được 10kg. “Tôi sẽ kiên trì để giảm xuống còn 80kg”, anh Toàn nói.

Bác sĩ Tùng cho biết, nhiều người thường hiểu sai về các chế độ ăn kiêng giảm cân như cắt giảm calo quá mức (gây chậm trao đổi chất, mất cơ), nhịn ăn (kích thích thèm ăn, ăn bù), không đủ protein, uống thiếu nước, ăn thực phẩm “zero calo” có đường ẩn, hoặc áp dụng chế độ ăn kiêng khắc nghiệt không bền vững, dẫn đến hiệu ứng giảm cân rồi tăng nhanh lại.

Nếu cắt giảm calo quá sâu và đột ngột, cơ thể coi đây là “sự đói” và giảm tốc độ trao đổi chất để tiết kiệm năng lượng, đồng thời phá vỡ cơ bắp lấy năng lượng, khiến việc đốt cháy calo chậm lại và dễ tăng mỡ.

Theo bác sĩ Tùng, nếu nhịn đói, bỏ bữa sẽ kích thích sản xuất hormone đói (ghrelin), tăng cảm giác thèm ăn và dẫn đến ăn bù ở bữa sau. Bỏ bữa sáng đặc biệt có thể gây rối loạn chuyển hóa. Việc nhịn ăn, ăn kiêng cũng sẽ làm thiếu protein, trong khi protein giúp tăng cường trao đổi chất và cảm giác no. Thiếu protein làm chậm quá trình này, tăng cảm giác thèm ăn.

‘Để đạt hiệu quả giảm cân tốt và không bị ảnh hưởng đến sức khỏe, mỗi người nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi áp dụng bất cứ một phương pháp giảm cân nào”, bác sĩ Tùng khuyến cáo.

* Tên người bệnh đã thay đổi