Lịch tiêm phế cầu 13 được chỉ định cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn nhằm cung cấp khả năng phòng ngừa nguy cơ mắc các bệnh xâm lấn và không xâm lấn do phế cầu khuẩn gây ra như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm tai giữa…
Bài viết được tham vấn Y khoa bởi BS Huỳnh Trần An Khương, Quản lý Y khoa Vùng 2 – Hồ Chí Minh, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC.
BS Huỳnh Trần An Khương, Quản lý Y khoa Vùng 2 – Hồ Chí Minh, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC cho biết, chi phí tiêm vắc xin phế cầu bao giờ cũng thấp hơn rất nhiều lần so với chi phí điều trị. Theo một nghiên cứu năm 2022 tại Canada, chi phí điều trị cho 6,3 triệu ca bệnh nhập viện do phế cầu là 7,9 tỷ USD. Vắc xin phòng các bệnh do phế cầu Prevenar 13 được đánh giá là phương pháp phòng ngừa chủ động, hiệu quả, là khoảng “đầu tư” đáng giá cho sức khỏe trước các bệnh nguy hiểm và biến chứng khó lường gây ra bởi phế cầu. Theo các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn tại Mỹ, vắc xin phế cầu có khả năng giảm đến 97% tỷ lệ nhiễm các tuýp huyết thanh phế cầu có trong vắc xin. (1)
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), phế cầu thường trú vùng mũi họng của 5 đến 90% dân số khỏe mạnh. Khi cơ thể khỏe mạnh vi khuẩn phế cầu không gây bệnh; tuy nhiên, đến khi gặp điều kiện thuận lợi như hệ miễn dịch suy yếu do gặp vấn đề về sức khỏe, vi khuẩn phế cầu sẽ len lỏi và tấn công vào não, phổi máu gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết.
Trong đó, tỷ lệ tử vong chung của viêm màng não do phế cầu là 15%, di chứng chiếm 40-50% trường hợp. Nếu phù não, sốc, xuất huyết não xuất hiện, tỷ lệ tử vong có thể từ 50% đến 80%. Ngoài ra, viêm phổi do phế cầu có tỷ lệ tử vong cao. Ước tính tỷ lệ tử vong do phế cầu khuẩn có thể từ 10% đến 20%, thậm chí lên đến 50% ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Bất cứ ai cũng có thể mắc các bệnh do phế cầu khuẩn, nguy cơ nhiễm phế cầu cũng có thể xảy ra quanh năm do đó việc chủ động phòng bệnh bằng vắc xin được xem là “tấm khiên” chắc chắn cho cả trẻ em và người lớn.
Vắc xin phế cầu 13 tiêm 4 mũi cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến 6 tháng tuổi; 3 mũi cho trẻ từ 7 – 11 tháng tuổi; 2 mũi cho trẻ từ 12 – 23 tháng tuổi và 1 mũi cho trẻ từ 24 tháng tuổi đến người lớn.
Vắc xin phế cầu 13 hay Prevenar 13 (Bỉ) là một trong các loại vắc xin phòng phế cầu được lưu hành tại Việt Nam, cung cấp khả năng phòng ngừa 13 tuýp huyết thanh của phế cầu khuẩn Streptococcus Pneumoniae (bao gồm phế cầu khuẩn tuýp 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F và 23F), gây ra các bệnh do . Vắc xin Prevenar 13 được nghiên cứu và phát triển bởi tập đoàn uy tín thế giới về dược phẩm và chế phẩm sinh học – Pfizer (Mỹ), sản xuất tại Bỉ.
Vắc xin Prevenar 13 (Bỉ) được chỉ định cho trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn với lịch tiêm phế cầu 13 cụ thể như sau:
Từ 6 tuần tuổi đến dưới 7 tháng tuổi: Lịch tiêm gồm 4 mũi:
(Mũi 4 cách mũi 3 tối thiểu 2 tháng, khi trẻ 11-15 tháng tuổi).
Từ 7 tháng đến dưới 12 tháng tuổi (chưa từng được tiêm phòng vắc xin trước đó): Lịch tiêm Prevenar 13 gồm 3 mũi:
(Mũi 3 cách mũi 2 tối thiểu 2 tháng, khi trẻ trên 1 tuổi)
Từ 12 tháng đến dưới 24 tháng tuổi (chưa từng được tiêm phòng vắc xin trước đó): Lịch tiêm vắc xin Prevenar 13 gồm 2 mũi:
Từ 24 tháng đến người lớn (chưa từng được tiêm phòng vắc xin trước đó hoặc chưa từng tiêm vắc xin Pneumo 23): Lịch tiêm 01 mũi.
Tất cả trẻ em từ 6 tuần tuổi và người lớn đều nên tiêm vacxin phế cầu Prevenar 13, tiêm càng sớm càng tốt, tiêm đầy đủ và đúng lịch để đảm bảo vacxin phát huy tối đa hiệu quả bảo vệ. Đặc biệt, người thuộc nhóm nguy cơ cao mắc phế cầu cần được ưu tiên tiêm sớm để hạn chế tối đa nguy cơ mắc bệnh và giảm thiểu tỷ lệ biến chứng, tử vong do bệnh gây ra, bao gồm:
Vắc xin phế cầu 13 chống chỉ định cho phụ nữ tiêm trong thai kỳ và người quá mẫn cảm với các thành phần có trong vắc xin hoặc với độc tố bạch hầu.
Vaccine phế cầu được khuyến cáo tiêm trước và sau thai kỳ, do chưa có nhiều nghiên cứu an toàn và hiệu quả khi chủng ngừa cho nhóm phụ nữ mang thai. Sau khi tiêm vaccine, phụ nữ có thể mang thai không cần kiêng cữ. Tiêm vaccine trước thai kỳ không chỉ bảo vệ bản thân người mẹ trước các bệnh nguy hiểm gây ra bởi phế cầu mà còn có thể truyền kháng thể thụ động cho thai nhi, giúp trẻ phòng bệnh trong thời gian đầu sau sinh, khi trẻ chưa đến độ tuổi chủng ngừa.
Nếu phụ nữ đã tiêm phế cầu 13 và phát hiện bản thân có thai, cũng không nên quá lo lắng. Hiện vẫn chưa ghi nhận bất kỳ báo cáo liên quan biến cố bất lợi hoặc tai biến sản khoa khi tiêm vắc xin phế cầu 13 vào những tháng đầu thai kỳ. Khi gặp tình huống này, mẹ cần thảo luận với bác sĩ chuyên khoa và tiếp tục theo dõi thai kỳ như bình thường.
Trước khi tiêm vắc xin, đối tượng tiêm chủng cần chuẩn bị tâm lý thoải mái, mang theo đầy đủ sổ tiêm chủng, hồ sơ khám bệnh hoặc các loại thuốc đang sử dụng. Khi đến trung tâm tiêm chủng, người được tiêm sẽ khám sàng lọc với bác sĩ trước khi được chỉ định tiêm vắc xin. Khám sàng lọc là bước tiên quyết và quan trọng trong quy trình tiêm chủng an toàn, để bác sĩ có thể dựa vào đó đưa ra chỉ định tiêm chủng phù hợp nhất với sức khỏe và mong muốn của người tiêm.
Trong quá trình khám sàng lọc, người được tiêm cần trao đổi với bác sĩ các thông tin về tình trạng sức khỏe của bản thân, có đang mắc bệnh, hay dùng các loại thuốc/ phương pháp điều trị nào hay không. Lịch sử tiêm vắc xin thế nào, phản ứng của cơ thể với các loại thức ăn, thuốc, hay phản ứng với mũi tiêm trước. Sau khi đã tổng hợp đầy đủ thông tin từ bệnh nhân kết hợp cùng kết quả khám sàng lọc, các bác sĩ sẽ đưa ra chỉ định tiêm chủng phù hợp.
Sau tiêm, người tiêm chủng cần ở lại trung tâm để được theo dõi trong vòng ít nhất 30 phút. Theo dõi sau tiêm nhằm phát hiện và xử trí kịp thời nếu gặp phản ứng bất thường sau tiêm chủng. Tương tự như bất kỳ loại thuốc hay vắc xin nào khác, phế cầu 13 cũng có thể gây ra một số phản ứng sau tiêm nhẹ, thường kéo dài vài ngày và không cần can thiệp y tế như sưng, nóng, đỏ, đau tại chỗ tiêm, hay sốt, đau đầu, buồn ngủ, buồn nôn, nôn mửa…
Tại nhà, người tiêm phòng cần tiếp tục theo dõi sức khỏe trong vòng 24-48 giờ, gồm thân nhiệt, nhịp thở, quan sát da toàn thân và vết tiêm. Nếu có dấu hiệu bất thường cần liên hệ với trung tâm tiêm chủng đồng thời đến cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để kịp thời xử trí.
Tùy thuộc vào độ tuổi người tiêm phòng và loại vắc xin phế cầu hiện có, các bác sĩ khám sàng lọc có chỉ định lịch tiêm nhắc hay không. Thông thường trẻ từ 6 tuần đến dưới 7 tháng tuổi sau khi hoàn thành 3 liều tiêm vắc xin phế cầu 13 sẽ được hẹn tiêm mũi nhắc lại (mũi thứ tư) với khoảng cách tối thiểu 8 tháng từ mũi thứ 3.
Trẻ từ 7 tháng đến dưới 12 tháng tuổi sau khi hoàn thành 2 liều vacxin đầu tiên sẽ được bác sĩ hẹn tiêm mũi nhắc lại (mũi 3) với khoảng cách tối thiểu 6 tháng sau mũi 2. Trẻ từ 12 tháng tuổi sau khi hoàn thành phác đồ cơ bản 2 mũi hoặc trẻ từ 2 tuổi hoàn thành 1 mũi tiêm phế cầu 13 không cần tiêm nhắc lại Phế cầu 13.
Tuỳ loại vắc xin phế cầu hiện có và theo những khuyến cáo tiêm phòng, sau khi hoàn thành phác đồ phế cầu 13, trẻ từ 2 tuổi và người lớn có thể bổ sung tiêm phòng vắc xin phế cầu 23 để bổ sung những chủng phế cầu khác nhằm củng cố và mở rộng khả năng miễn dịch chống lại tác nhân gây bệnh phế cầu xâm lấn.
Theo nguyên tắc tiêm chủng bất kỳ loại vắc xin nào, người tiêm chủng cần đảm bảo đúng lịch để vắc xin phát huy được tối đa hiệu quả bảo vệ. Nếu vì một lý do bất khả kháng nào đó tiêm vắc xin trễ hơn so với lịch hẹn thì nên đến trung tâm tiêm chủng để được tiêm mũi tiếp theo càng sớm càng tốt.
Việc tiêm vacxin trễ hẹn tuy không làm giảm hiệu quả bảo vệ của vacxin, nhưng có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nguy hiểm do phế cầu vì khi đó cơ thể không có đủ kháng thể để chống chọi lại mầm bệnh. Ngoài ra, khi tiêm trễ, người tiêm phòng cũng không cần phải tiêm lại phác đồ từ đầu, thay vào đó chỉ cần tiêm mũi vacxin tiếp theo càng sớm càng tốt theo chỉ định của bác sĩ.
Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC hiện là đơn vị tiêm chủng uy tín, an toàn, chất lượng tại Việt Nam với hàng trăm trung tâm cao cấp, hiện đại có mặt tại hơn 55 tỉnh thành trên toàn quốc.
Với uy tín và kinh nghiệm triển khai tiêm chủng nhiều năm, VNVC là đối tác chiến lược của nhiều hãng vắc xin lớn trên thế giới như Glaxosmithkline – Bỉ (GSK), Sanofi Pasteur (Pháp), Pfizer (Mỹ), Merck Sharp and Dohme (Mỹ), AstraZeneca (Anh), Abbott (Hà Lan), Takeda (Nhật Bản)… do đó VNVC luôn có đầu tiên và đầy đủ vắc xin chính hãng, chất lượng như phế cầu 13 và các loại vắc xin quan trọng khác cho trẻ em và người lớn, kể cả các vắc xin thường xuyên khan hiếm.
VNVC tự hào là đơn vị tiêm chủng sở hữu hệ thống kho lạnh đạt tiêu chuẩn GSP và hệ thống dây chuyền bảo quản lạnh (Cold chain) hệ thống 4 kho lạnh tổng tại TP.HCM, Đà Nẵng và Hà Nội có khả năng lưu trữ và bảo quản đến hơn 400 triệu liều vắc xin ở cùng một thời điểm, đảm bảo nhiệt độ bảo quản từ 2 – 8 độ C theo đúng quy định nghiêm ngặt của nhà sản xuất.
Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC còn có đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng, nhân viên y tế giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm, thường xuyên được đào tạo kỹ năng chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ, thành thạo kỹ năng tiêm nhẹ nhàng, êm ái cùng với sự chu đáo, thấu hiểu tâm lý trẻ nhỏ. 100% bác sĩ, điều dưỡng tại VNVC đều có chứng chỉ tiêm chủng an toàn giúp VNVC trở thành “địa chỉ vàng” cho chích ngừa, được hàng triệu gia đình Việt tin tưởng, lựa chọn.
VNVC cam kết mang đến mức giá hợp lý, luôn bình ổn, không tăng giá kể cả khi thị trường khan hiếm nhiều loại vắc xin quan trọng. Ngoài ra, mọi Khách hàng đến tiêm lẻ hay trọn gói đều được miễn phí 100% dịch vụ cao cấp: khám và tư vấn trước tiêm với bác sĩ, miễn phí sổ tiêm, wifi, miễn phí hoặc hỗ trợ phí gửi xe, bỉm tã cao cấp, nước uống…
VNVC có nhiều chương trình ưu đãi giá, cam kết bình ổn giá vắc xin kể cả thời điểm vắc xin khan hiếm hay có dịch bệnh bùng phát. Chính sách Tiêm trước, trả sau của VNVC giúp khách hàng có thể tiêm ngay các loại vắc xin có trong gói mà không cần thanh toán toàn bộ chi phí trong một lần mà có thể chia ra thanh toán thành nhiều đợt trong vòng 6 đến 12 tháng. Toàn bộ lãi suất sẽ được VNVC chi trả thay cho khách hàng.
VNVC còn hỗ trợ chia nhỏ chi phí mua Gói vắc xin thành nhiều lần thanh toán, mang đến cơ hội tiêm vắc xin chất lượng cao, chủng ngừa đầy đủ, đúng lịch, trải nghiệm dịch vụ thân thiện, tận tâm với chi phí tiết kiệm nhất.
Để được tư vấn các thông tin xoay quanh vắc xin sốt xuất huyết cho trẻ em và người lớn, đặt mua vắc xin, Quý khách vui lòng liên hệ VNVC theo thông tin sau:
Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, Quý khách vui lòng truy cập: https://vax.vnvc.vn/vaccine
Xem thêm những thông tin tiêm chủng hữu ích từ kênh Tiktok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC
Quý Khách hàng có thể tải VNVC Mobile App dễ dàng bằng 2 link sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Số mũi tiêm và lịch tiêm phế cầu 13 sẽ thay đổi tùy thuộc vào độ tuổi bắt đầu tiêm chủng. Chuyên gia khuyến cáo tất cả trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn cần tiêm phòng phế cầu 13 càng sớm càng tốt và tiêm đúng lịch, đủ liều theo lịch hẹn của bác sĩ để đảm bảo vắc xin phát huy được hiệu quả bảo vệ tốt nhất.
