Mỗi năm, có hàng trăm ca bị tổn thương, đứt gân các chi do tai nạn, chấn thương. Để khôi phục khả năng vận động, người bệnh có thể thực hiện phẫu thuật ghép gân. Vậy thế nào là ghép gân? Quy trình của phương pháp này được thực hiện ra sao?
Ghép gân (hay còn gọi là ghép mảnh ghép trong thuật ngữ y khoa) là kỹ thuật thay thế gân hoặc dây chằng bị mất chức năng bằng mảnh ghép gân hoặc dây chằng mới. Ghép mảnh ghép chủ yếu áp dụng trong các ca tái tạo dây chằng, sửa chữa gân bị tổn thương, giúp người bệnh phục hồi chức năng vận động.
Phẫu thuật dây chằng nhằm tái tạo đặc điểm giải phẫu của các khớp bị tổn thương thông qua phục hồi chức năng dây chằng. Nhờ đó, người bệnh khôi phục khả năng vận động và sinh hoạt bình thường, thoát khỏi cảm giác đau nhức. Phương pháp này cũng đồng thời ngăn chặn các biến chứng do tổn thương gân gây ra, chẳng hạn như hạn chế vận động, teo cơ, thoái hóa khớp… (1)
Ghép gân gồm có ghép mảnh ghép tự thân và ghép mảnh ghép đồng loại. (2)
Ghép gân tự thân là sử dụng gân lành trong chính cơ thể của người bệnh để thay thế cho dây chằng bị mất chức năng. Các loại mảnh ghép thường được sử dụng là gân chân ngỗng (gân cơ bán gân và gân cơ thon), dây chằng bánh chè, gân cơ tứ đầu đùi, gân mác dài, dải chậu chày…
Ghép gân đồng loại là sử dụng gân của người hiến tặng để thay thế cho gân đã bị mất chức năng của người bệnh. Người hiến tặng gân là người bị tai nạn hoặc người chết não. Các loại gân thường được sử dụng là gân gót, gân chày sau, dây chằng bánh chè…
Ngoài ra, người bệnh còn có thể dùng dây chằng nhân tạo được làm từ vật liệu tổng hợp để thay thế cho dây chằng tự nhiên. Sử dụng kỹ thuật nào sẽ do bác sĩ quyết định sau khi đánh giá mức độ tổn thương dây chằng và thể trạng của người bệnh.
Các loại mảnh ghép được ứng dụng rất nhiều trong các ca tái tạo dây chằng. Đặc biệt là dây chằng ở khớp gối, khiến khớp lỏng lẻo, người bệnh di chuyển khó khăn. Bác sĩ sẽ lấy gân tại các vị trí khác của cơ thể (của người bệnh hoặc người hiến tặng) để làm cầu nối gắn kết dây chằng đã bị rách, đứt. Phương pháp này cho phép bảo tồn mạch máu ở dây chằng đã đứt. Sau phẫu thuật, mảnh ghép sẽ dần “dây chằng hóa”, trở thành một phần của hệ thống dây chằng tự nhiên trong cơ thể.
Gân có thể bị tổn thương do tập luyện quá sức, chấn thương khi chơi thể thao hoặc té ngã… Trước khi điều trị, bác sĩ sẽ thăm khám thật kỹ để xác định người bệnh có cần làm phẫu thuật ghép gân hay không. Nếu gân bị tổn thương nặng, chỉ tập vật lý trị liệu không thể hồi phục thì người bệnh phải ghép mảnh ghép để cải thiện khả năng vận động của các chi. Tương tự với tái tạo dây chằng, sửa chữa gân bị tổn thương có thể dùng gân tự thân hoặc gân đồng loại.
Dây chằng là hệ thống mô sợi collagen. Nhờ dây chằng, các khớp cố định vị trí và ngăn chặn chuyển động bất thường của xương. Có hàng trăm dây chằng phân bổ khắp cơ thể như đầu gối, khớp háng, cổ tay… Khi dây chằng bị tổn thương hoặc thậm chí rách, đứt, chức năng vận động của người bệnh sẽ bị ảnh hưởng một phần hoặc toàn phần. Sử dụng mảnh ghép tái tạo dây chằng giúp người bệnh phục hồi chức năng vận động bình thường, một số còn có thể chơi thể thao trở lại.
Nếu phẫu thuật ghép mảnh ghép không được thực hiện đúng cách hoặc không đảm bảo các yếu tố liên quan, người bệnh có thể bị nhiễm trùng do chính nguồn gân ghép. Tình trạng này xảy ra đối với ghép gân đồng loại. Đã có ghi nhận về trường hợp người bệnh bị nhiễm virus viêm gan C sau khi ghép gân, dù trước đó đã làm xét nghiệm kỹ càng. Một số trường hợp nhiễm trùng nghiêm trọng thậm chí có thể tử vong.
Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) và Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) khuyến nghị bác sĩ giải thích cặn kẽ với người bệnh về những lợi ích, nguy cơ khi ghép mảnh ghép. Ngoài ra, cần phải theo dõi sát sao tình hình người bệnh sau phẫu thuật, bất kỳ biểu hiện bất thường nào cũng phải nhanh chóng can thiệp. (3)
Tuy nhiên, biến chứng và rủi ro chỉ xuất hiện khi thao tác phẫu thuật hoặc khâu chuẩn bị mắc sai sót. Đối với ca phẫu thuật đảm bảo mọi yếu tố, người bệnh sẽ nhanh chóng hồi phục khả năng vận động mà không có ảnh hưởng đáng kể.
Sau ghép mảnh ghép, người bệnh có kế hoạch ăn uống và vận động hợp lý để rút ngắn thời gian bình phục, hạn chế biến chứng.
Ăn uống
Vận động
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Khi bị tổn thương hệ thống dây chằng, người bệnh cần phẫu thuật ghép mảnh ghép trong thời gian sớm nhất để khôi phục tối đa khả năng vận động. Nhưng quan trọng nhất vẫn là quyết định của bác sĩ về việc có nên ghép gân hay không sau khi kiểm tra tổn thương. Để phòng ngừa biến chứng sau phẫu thuật ghép gân, người bệnh cần đến bệnh viện uy tín.
