Thị lực là gì? Cách đánh giá và ý nghĩa với sức khỏe đôi mắt

Đôi mắt chịu trách nhiệm xử lý tới 80% lượng thông tin mà não bộ tiếp nhận mỗi ngày. Vì vậy bất kỳ sự suy giảm nào về thị lực cũng có thể ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống. Việc đánh giá giữ vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe mắt, giúp theo dõi chức năng thị giác, phát hiện sớm những dấu hiệu suy giảm hoặc các bất thường tiềm ẩn, từ đó có biện pháp can thiệp và điều trị kịp thời.

Thị lực là gì?

Thị lực là khả năng nhìn, cụ thể là nhìn rõ các chi tiết và vật thể mà không cần sử dụng các phương pháp hỗ trợ như đeo kính gọng hoặc kính áp tròng. Về mặt sinh học là kết quả của quá trình hội tụ ánh sáng tại võng mạc, sau đó được dây thần kinh thị giác truyền đến não bộ để xử lý và diễn giải. Đáng lưu ý, tình trạng thường thay đổi một cách âm thầm theo thời gian. Chỉ cần tầm nhìn suy giảm ở mức độ nhẹ cũng có thể khiến mắt xuất hiện các triệu chứng như nhức, mỏi, mờ, nhòe, khó tập trung. (1)

Chính vì vậy, chỉ số được xem là thước đo phản ánh sức khỏe thị giác, cho biết đôi mắt đang hoạt động tốt hay đang gặp vấn đề cần can thiệp. Việc đo thị lực đúng cách sẽ giúp phát hiện sớm các tật khúc xạ như cận, viễn, loạn cùng những bất thường khác của mắt.

Cách đo và đánh giá thị lực

Thị lực được xác định thông qua một bài kiểm tra chuẩn nhằm đánh giá khả năng nhìn rõ các chi tiết và vật thể nhỏ từ một khoảng cách quy định. (2)

• Kiểm tra thị lực nhìn xa thường sử dụng các bảng như: Bảng C, bảng E, bảng Snellen và bảng hình.
• Để đánh giá khả năng nhìn ở cự ly gần, các công cụ thường dùng bao gồm: Bảng Parinaud và các bảng đo dạng thẻ (thường dùng cho trẻ em hoặc người không biết chữ).

Khả năng nhìn bình thường được ghi dưới dạng phân số 10/10, biểu thị khả năng nhìn xa đạt mức chuẩn. Dựa trên kết quả đo, bác sĩ sẽ đánh giá sơ bộ mức độ đang ở mức bình thường, suy giảm nhẹ hay cần kiểm tra thêm tật khúc xạ.

Các con số chỉ mang tính tương đối và không thể hiện chính xác độ cận của mắt. Khám mắt chuyên nghiệp không chỉ dừng lại ở việc đo mà còn bao gồm nhiều kiểm tra bổ sung như đo khúc xạ bằng máy tự động, đo độ tương phản, đo nhãn áp… giúp bác sĩ đánh giá toàn diện khả năng nhìn.

Vì vậy, để biết chính xác nguyên nhân khiến khả năng quan sát giảm, xác định đúng độ cận và xem có cần đeo kính hay không, bạn nên đến bệnh viện hoặc phòng khám để được bác sĩ thăm khám và tư vấn phù hợp.

Các mức thị lực và ý nghĩa

Chỉ số thị lực là thước đo khả năng nhìn rõ các vật thể chi tiết ở một mức độ và khoảng cách cố định, so với mắt chuẩn. Nó được đo dựa trên khả năng đọc các ký tự có kích thước giảm dần.

Mức độ nhìn rõ theo thang đo 10/10:

• Thị lực 10/10: Mắt chuẩn, tốt, rõ nét, không có dấu hiệu tật khúc xạ.
• Thị lực 6-9/10: Gần như bình thường, suy giảm nhẹ nhưng chưa ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
• Thị lực 5/10 trở xuống: Khả năng nhìn suy giảm rõ rệt, dễ mờ khi quan sát các vật thể ở xa.
• Thị lực càng thấp: Mắt càng yếu, phải lại gần hơn mới thấy rõ vật thể.

Chỉ số thị lực chuẩn có thể được ghi là 10/10 (nếu đo ở 10 mét), 6/6 (nếu đo ở 6 mét) hoặc 20/20 (đo ở 20 feet) – cách ghi phổ biến ở Mỹ. Những chỉ số này chỉ khác nhau về đơn vị và phương pháp đo lường, nhưng đều thể hiện cùng một ý nghĩa về độ rõ nét của tầm nhìn.

• 10/10: Chuẩn đo thị giác phổ biến nhất tại Việt Nam, ứng với mức tốt nhất của đa số người bình thường
• 6/6: Đứng ở khoảng cách 6m và nhìn rõ bằng người có tầm nhìn chuẩn đứng ở 6 m.
• 20/20: Có thể nhìn rõ ở khoảng cách 20 feet (khoảng 6 mét) đúng như một người có mắt nhìn khỏe mạnh.

>>> Xem thêm: Diop (Đi ốp) là gì? Ý nghĩa và cách đo thị lực bằng Diop

Nguyên nhân khiến thị lực giảm

Thị lực có thể bị ảnh hưởng bởi di truyền hoặc bị tác động bởi rất nhiều yếu tố bên ngoài. Khi bị suy giảm có thể tạo ra sự thay đổi trong cách nhìn màu sắc, khả năng tập trung hoặc độ sắc nét của hình ảnh.

Một số nguyên nhân phổ biến nhất thường liên quan đến các vấn đề sức khỏe, bao gồm:

• Tật khúc xạ: Cận thị, viễn thị, loạn thị khiến mắt không hội tụ ánh sáng đúng điểm.
• Lão hoá: Suy giảm do thoái hóa điểm vàng, đục thủy tinh thể và bệnh tăng nhãn áp.
• Tia UV: Mắt tiếp xúc trực tiếp và quá nhiều với ánh nắng mặt trời mà không được bảo vệ.
• Các bệnh về mắt: Đục thuỷ tinh thể, bệnh võng mạc, nhược thị,…
• Ảnh hưởng: từ bệnh tiểu đường, huyết áp cao, rối loạn thần kinh,…
• Khác: Các chấn thương vùng mắt, chấn thương não, tác dụng do thuốc hoặc thiếu vitamin…

Ngoài ra, thói quen sinh hoạt cũng là những yếu tố gây trầm trọng tình trạng thị lực:

• Dành thời gian dài nhìn vào máy tính, điện thoại trong điều kiện ánh sáng yếu hoặc liên tục, dẫn đến khô mắt, mờ mắt, giảm độ rõ nét của thị lực.
• Đeo kính áp tròng trong thời gian liên tục hoặc vệ sinh không đúng cách dễ gây nhiễm trùng và tổn thương mắt.
• Dụi mắt thường xuyên có thể khiến tật loạn thị hoặc các bệnh lý khác ở mắt trở nên nặng hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực.
• Lạm dụng thuốc nhỏ mắt gây tổn thương cho mắt.
• Sử dụng thuốc lá, rượu bia gây ra các vấn đề sức khỏe, bao gồm các bệnh về mắt.
• Bỏ qua các buổi kiểm tra mắt định kỳ.

Cách cải thiện và bảo vệ thị lực

Mất hoặc suy giảm tầm nhìn có thể ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống. Vì vậy, để cải thiện và duy trì sức khỏe cho mắt, cần kết hợp giữa chăm sóc y tế định kỳ, dinh dưỡng hợp lý và biện pháp bảo vệ mắt trong sinh hoạt hằng ngày.

• Khám mắt toàn diện thường xuyên, không chỉ để kiểm tra mà còn để phát hiện sớm các rủi ro sức khỏe tiềm ẩn.
• Kiểm soát các bệnh mạn tính để ngăn ngừa các biến chứng gây hại cho mắt.
• Tuân thủ hướng dẫn khi dùng kính áp tròng và không bỏ qua bất kỳ thay đổi hay triệu chứng mắt nào, nhất là khi xảy ra đột ngột.
• Cho mắt nghỉ ngơi hợp lý nếu phải làm việc nhiều với máy tính, điện thoại.
• Đảm bảo cung cấp đủ vitamin và khoáng chất có lợi cho sức khỏe mắt.
• Sử dụng kính bảo hộ trong các hoạt động có nguy cơ gây hại cho mắt (làm vườn, sửa chữa, chơi thể thao).

Nhiều bệnh về mắt tiến triển âm thầm, khó nhận biết nếu chỉ dựa vào cảm giác thông thường, do đó, khám mắt toàn diện là bước thiết yếu để bảo vệ thị giác và sức khỏe. Để đảm bảo kết quả chính xác, bạn có thể thăm khám tại Trung tâm Mắt công nghệ cao tại BVĐK Tâm Anh, nơi ứng dụng thiết bị hiện đại để chẩn đoán và theo dõi các bệnh về mắt. Trung tâm cung cấp dịch vụ chăm sóc toàn diện sức khỏe nhãn khoa, từ chẩn đoán đến điều trị, đồng thời mang đến giải pháp bảo vệ lâu dài.

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị các vấn đề về mắt tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Các vấn đề về rối loạn thị lực có thể được điều trị hoặc kiểm soát hiệu quả nếu phát hiện sớm. Ngược lại, một khi khả năng nhìn đã suy giảm nặng, khả năng phục hồi thường rất hạn chế. Vì vậy, quan tâm đến khả năng quan sát, chăm sóc sức khỏe đôi mắt hoặc áp dụng các biện pháp phòng ngừa hợp lý sẽ giúp đôi mắt luôn khỏe mạnh, duy trì ổn định và hạn chế các rủi ro về mắt trong tương lai.