Thay xương nhân tạo in 3D bảo tồn chi thể cho bệnh nhi ung thư xương

  Liên tiếp các bệnh nhi ung thư xương được ghép xương nhân tạo thành công với vật liệu sinh học in 3D bằng công nghệ định vị Robot tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội

Chỉ trong khoảng 1 tháng, 5 ca mổ thay xương nhân tạo in 3D phức tạp liên tiếp được Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Trung Dũng và các cộng sự thực hiện thành công, bảo toàn chi thể, nâng cao chất lượng cuộc sống, mở ra hy vọng mới cho các bệnh nhi mắc ung thư xương.

Bé Quỳnh Anh 11 tuổi (TP.HCM) là trường hợp thay toàn bộ xương đùi nhân tạo nhỏ tuổi nhất tại Việt Nam từ trước đến nay và là ca bệnh nhỏ tuổi thứ 2 được ghi nhận trong y văn thế giới.

anh phong mo

Giáo sư Trần Trung Dũng và êkip bác sĩ khoa Phẫu thuật Khớp – Y học Thể thao phẫu thuật ghép xương cho bệnh nhi Quỳnh Anh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Phát hiện bệnh từ hơn 1 năm trước, trải qua nhiều đợt hóa trị nhưng cơ thể không đáp ứng thuốc, khối u ác tính phát triển xâm lấn làm gãy đôi xương đùi khiến Quỳnh Anh không thể đi lại và phải chịu đựng những cơn đau dai dẳng.

“Đây là trường hợp vô cùng phức tạp, cắt bỏ toàn bộ xương đùi có khối u là cách duy nhất để cứu bệnh nhi. Bệnh nhân đối diện nguy cơ cắt cụt chân phải cao tới khớp háng, xác định đây là phẫu thuật tàn phá quá nặng nề đối với bệnh nhi, nên sau nhiều cuộc hội chẩn giữa các chuyên khoa, chúng tôi quyết định: thay thế toàn bộ xương đùi nhân tạo bằng hợp kim Titan” – Giáo sư Trần Trung Dũng nhớ lại.

Trước ca mổ, êkip bác sĩ đã sử dụng công nghệ dựng mô phỏng 3D toàn bộ hai chân để dựng hình bản thiết kế và lên kế hoạch phẫu thuật. Robot định vị của phòng mổ Hybrid hiện đại bậc nhất cũng được sử dụng xuyên suốt quá trình để đảm bảo các bước phẫu thuật đạt độ chuẩn xác cao nhất.

Trải qua ca đại phẫu kéo dài gần ba giờ đồng hồ, cuối cùng các bác sĩ đã lấy bỏ xương đùi bị bệnh cùng khối u khổng lồ có kích thước 28x10cm, nặng gần 3kg ra khỏi cơ thể bệnh nhân; đồng thời thay thế thành công xương đùi nhân tạo kèm khớp háng và khớp gối nhân tạo.

 

Bé Quỳnh Anh tập đi với dụng cụ hỗ trợ chỉ một ngày sau cuộc đại phẫu thuật. Ảnh : Bệnh viện ĐK Tâm Anh

Nối tiếp sự thành công của ca bệnh thay toàn bộ xương đùi cho bé Quỳnh Anh, Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Trung Dũng cùng các cộng sự thực hiện tiếp tục 2 ca thay toàn bộ xương đùi và ghép xương nhân tạo cho hai bệnh nhi ung thư xương là bé Mai Anh (12 tuổi, Hà Nội) và Linh Nhi (15 tuổi, Vũng Tàu).

Mai Anh 12 tuổi (Hà Nội), mắc ung thư xương, được điều trị hóa chất đến giai đoạn 2 thì khối u ở chân to lên một cách bất thường, kích thước như một quả bóng rổ, gây đau đớn. Sau quá trình hội chẩn, các bác sĩ quyết định mổ cắt bỏ khối u bên trong chứa đầy máu – nguyên nhân “ăn mất” gần như toàn bộ xương đùi của bệnh nhi. Sau lần mổ đầu tiên, Mai Anh tiếp tục được chăm sóc điều trị hậu phẫu đến khi sức khỏe ổn định để bước vào cuộc phẫu thuật thay thế xương đùi nhân tạo, phục hồi khả năng vận động.

Khó khăn nhất của ca mổ chính là ung thư xương khi đã có các biến chứng chảy máu, nghĩa là khối u đã vỡ, tăng nguy cơ tái phát u tại chỗ. Vì thế trong ca mổ này, các bác sĩ đã phải dành ⅔ thời gian cho việc xử lý tổn thương tại chỗ để loại trừ những phần tổ chức nghi ngờ ung thư và thực hiện sinh thiết tức thì để đảm bảo những phần còn lại là tổ chức lành. Ngay sau phẫu thuật, Mai Anh đã có thể vận động chân nhẹ nhàng, được ngồi dậy tập tại giường sau đó 1 ngày, và sẵn sàng tập đi chỉ sau 3 ngày.

thay xuong titan

Xương đùi bằng chất liệu Titan in 3D trước và sau khi được thay cho bệnh nhi. Ảnh: Bệnh viện ĐK Tâm Anh

Trong các trường hợp thay toàn bộ xương đùi tính đến nay của êkip Giáo sư Trần Trung Dũng, ca mổ của Linh Nhi (15 tuổi, Vũng Tàu) là ca mổ phức tạp nhất bởi em đã phải trải qua 9 cuộc phẫu thuật lớn nhỏ khác nhau trước khi bước vào cuộc mổ lịch sử này.

Năm 2019, sau ca phẫu thuật cắt bỏ 1 đoạn đầu dưới xương đùi và sử dụng khung kéo bên ngoài cơ thể để kéo dài xương tại một bệnh viện khác, Linh Chi phải nằm bất động tại chỗ hơn 1 năm khiến vị trí gắn khung nhiễm trùng nghiêm trọng, cơ đùi bị xơ hóa, teo nhỏ, rất khó khăn trong việc tạo hình xương. Khi đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, các bác sĩ nhận định đây là một “bài toán” khó giải, Linh Nhi sẽ cần trải qua ít nhất 2 cuộc mổ để tháo khung đỡ, nạo vét làm sạch ổ nhiễm trùng xương và lắp khớp gối giả. Tuy nhiên sau đó các bác sĩ nhận thấy bé xuất hiện tình trạng nhiễm trùng mãn tính khiến toàn bộ phần xương đùi trên còn lại cũng bị hoại tử, do đó giải pháp duy nhất là cần tháo bỏ toàn bộ xương đùi bên phải điều trị tình trạng viêm hoại tử tại chỗ, đồng thời giúp nâng cao thể trạng chuẩn bị cho đại phẫu Thay thế toàn bộ xương đùi.

Quay trở lại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, nhìn thấy điều kỳ diệu của Quỳnh Anh và Mai Anh, Linh Nhi cũng ao ước mình có thể đi đứng trở lại. Không phụ niềm hy vọng của Linh Nhi và gia đình, các bác sĩ đã hội chẩn đưa ra phương án xử lý ổ nhiễm trùng xương và tính toán khả năng sử dụng xương đùi giả để thay thế cho em. Sau 6 tuần, các bác sĩ cùng lúc điều trị viêm cho Linh Nhi và lên kế hoạch mổ chi tiết với công nghệ dựng mô phỏng 3D toàn bộ hai chân, tính toán các diễn biến trong cuộc mổ. Ngày 8/4 vừa qua, ca mổ đã diễn ra thành công ngoài mong đợi, ghi nhận nỗ lực của ekip chuyên gia, bác sĩ và công nghệ kỹ thuật hiện đại. Một lần nữa Robot định vị của phòng mổ Hybrid hiện đại bậc nhất được sử dụng xuyên suốt quá trình phẫu thuật để đảm bảo các bước phẫu thuật đạt độ chuẩn xác cao nhất. 2 ngày sau cuộc mổ, Linh Nhi đã có thể bước đi trên đôi chân của mình sau gần 3 năm phải nằm bất động vì ung thư xương

linh nhi va doi ngu bac sy

Linh Nhi cùng đội ngũ các bác sĩ phẫu thuật – GS.TS.BS Trần Trung Dũng và các cộng sự.  Ảnh: BVĐK Tâm Anh

Trước đó, Giáo sư Trần Trung Dũng cùng các cộng sự cũng đã thực hiện nhiều ca mổ thay ghép xương các những vị trí khác nhau cho bệnh nhân ung thư xương nhỏ tuổi như trường hợp của bé Trịnh Ngọc Bảo Châu, 10 tuổi (TP.HCM).

Xuất hiện tình trạng sưng đau chân phải, đau tăng dần mỗi khi cử động bước đi. Bảo Châu được gia đình đưa đi khám ở nhiều phòng khám, cơ sở y tế khác nhau nhưng không tìm ra bệnh. Tới đi khám tại một bệnh viện lớn tại thành phố, bác sĩ phát hiện ra khối u nằm ở chân phải của bệnh nhi; kết quả sinh thiết cho thấy cháu bị ung thư xương đùi. Phương án phẫu thuật điều trị được đưa ra cũng tương tự như các trường hợp ung thư xương đó là cắt bỏ toàn bộ chi thể cho tới khớp háng chân bên phải để giữ được tính mạng cho bé.

Sau khi thăm khám, nhận định bệnh nhi vẫn có thể phẫu thuật bảo tồn chi thể bằng cách tháo bỏ ⅓ xương đùi kèm khối u và ghép xương thay thế, Giáo sư Trần Trung Dũng và các cộng sự đã ngay lập tức lên kế hoạch phẫu thuật cho bé Bảo Châu.

xquang sau mo

Hình ảnh chụp X-quang phần xương được thay thế của Bảo Châu sau phẫu thuật. Ảnh: Phong Lan

“Ca phẫu thuật thành công ngoài mong đợi, chỉ 2 ngày sau mổ cháu đã có thể đi lại bằng nạng và hiện tại đã có thể đi lại sinh hoạt bình thường trên đôi chân của chính mình”, Giáo sư Trần Trung Dũng nhớ lại.

Ngoài những ca mổ thay xương ở chi dưới, ekip cũng đã thực hiện một số các ca bệnh thay thế xương phần cánh tay cho bệnh nhi mắc ung thư bằng vật liệu PEEK cũng bằng công nghệ in 3D.

Bệnh nhân Phạm Quốc Trung (13 tuổi, Hà Tĩnh), được chẩn đoán mắc ung thư xương với vị trí khối u ác tính nằm tại đầu trên xương cánh tay. Bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm, vì vậy tiên lượng phẫu thuật bảo tồn chi rất khả quan.

doan xuong peek

Đoạn xương cánh tay bằng chất liệu PEEK được in 3D theo đúng thông số xương của Trung. Ảnh: BVĐK Tâm Anh

Do vị trí thay thế xương nằm ở tay – vị trí ít phải chịu lực hơn so với chân, vì vậy các bác sĩ tính đến phương án sử dụng vật liệu sinh học PEEK để giảm thiểu chi phí cho người bệnh. 2 ngày sau mổ, Quốc Trung đã có thể vận động và sinh hoạt bình thường. Đến nay em đã có thể quay lại cuộc sống và trở lại trường lớp học tập.

Ung thư xương được chia thành hai thể: ung thư nguyên phát và ung thư thứ phát. Trong đó ung thư nguyên phát nghiêm trọng hơn do khối u ác tính phát triển từ trực tiếp trong xương hoặc tổ chức mô xung quanh như sụn. Ung thư nguyên phát thường gặp ở lứa tuổi từ 10-14 tuổi và nếu không có sự can thiệp và điều trị kịp thời sẽ phát triển lan rộng và nhanh chóng, không chỉ  gây tàn phế, mất chức năng chi thể mà còn đe dọa tính mạng bệnh nhân. Những năm trước đây, tỷ lệ cắt cụt chi trong ung thư xương khá cao nhằm loại bỏ tận gốc khối u, tránh di căn và tái phát sau này. Tuy nhiên, bệnh nhi ung thư xương ở tay hay chân sẽ phải chịu sự thiếu hụt bộ phận đó suốt đời. Điều này, tác động tiêu cực tới chất lượng cuộc sống và ảnh hưởng nặng nề đến  tâm lý của bệnh nhi và gia đình.

Giáo sư Trần Trung Dũng cùng ekip bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là là đội ngũ tiên phong trong việc phẫu thuật thay thế đoạn xương bị lấy bỏ bằng các vật liệu nhân tạo cho những bệnh nhi ung thư xương có chỉ định cắt bỏ chi thể. Trong thời gian đầu triển khai, các vật liệu được sử dụng trong phẫu thuật bao gồm xương đồng loại, nhựa sinh học và các loại khớp sẵn có trên thị trường trong nước. Tuy nhiên,chức năng vận động sau khi thực hiện ghép xương của các trường hợp này thường gặp nhiều hạn chế. đặc biệt là đối với bệnh nhân ung thư là trẻ em đang ở tuổi phát triển xương. Do đó bài toán khó với bác sĩ là tạo sự cân bằng chiều dài chi thể sau khi thay xương khớp nhân tạo.

robot ghep xuong

Robot định vị được sử dụng trong những ca phẫu thuật ghép xương tại BVĐK Tâm Anh. Ảnh: BVĐK Tâm Anh

Cho tới nay, nhờ những cập nhập tiến bộ về kỹ thuật mới, Giáo sư Trần Trung Dũng cùng các cộng sự đã triển khai sử dụng các đoạn xương nhân tạo làm bằng hợp kim titan, có tính tương thích sinh học cao được thiết kế và in 3D hoàn toàn theo số liệu giải phẫu của chính bệnh nhân nên đạt độ chính xác gần như tuyệt đối về mặt hình thể. Những đoạn xương – khớp nhân tạo này được cấu tạo dạng module có thể kéo dài phù hợp với sự phát triển chiều cao của các bệnh nhi đang trong độ tuổi thanh thiếu niên.

Bên cạnh đó, việc đưa vào sử dụng phòng mổ tích hợp Robot định vị trong mổ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cũng đã mang lại một cuộc cách mạng mới, giúp các phẫu thuật viên đạt đến độ chính xác từng milimet trong xác định vị trí đặt xương nhân tạo,  khác với trước đây chỉ hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm cá nhân chủ quan của bác sĩ. Thành tựu khoa học công nghệ và những sáng tạo không ngừng của đội ngũ bác sĩ đã giúp đem lại kỳ tích cho các bệnh nhi ung thư xương các em có thể giữ được chi thể toàn vẹn, sớm trở lại nhanh chóng tập vận động, hạn chế tối đa các biến chứng và sớm quay trở lại cuộc sống thường ngày.

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

ĐĂNG KÝ NHẬN TIN

LIÊN HỆ VỚI CHÚNG TÔI

ĐỐI TÁC BẢO HIỂM