Tay chân miệng bội nhiễm: Nguyên nhân, dấu hiệu, cách phòng ngừa

Bệnh tay chân miệng (HFMD) là bệnh nhiễm trùng do virus phổ biến, chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ em, nhất là trẻ dưới 5 tuổi. Tuy nhiên, một số trường hợp trẻ mắc bệnh không có các biểu hiện điển hình, dẫn đến chậm trễ trong điều trị, trẻ bị bội nhiễm hoặc xuất hiện biến chứng. Vậy tay chân miệng bội nhiễm là gì? Chi tiết xem qua bài viết sau đây!

Tay chân miệng bội nhiễm là gì?

Tay chân miệng bội nhiễm là tình trạng trẻ mắc bệnh tay chân miệng kèm theo một tình trạng nhiễm trùng khác. Tác nhân gây bệnh tay chân miệng là các chủng virus đường ruột, thường gặp là Enterovirus A71 và Coxsackievirus A16. Ở trẻ bị tay chân miệng bội nhiễm, ngoài nhiễm trùng do các tác nhân trên, trẻ còn bị nhiễm thêm vi khuẩn, khiến các nốt phỏng trở nên tồi tệ hơn, loét hoặc tổn thương da nghiêm trọng. (1)

Nguyên nhân gây bội nhiễm tay chân miệng

Chăm sóc trẻ không đúng cách, không đảm bảo các yếu tố vệ sinh kèm với hệ miễn dịch chưa hoàn thiện của trẻ là những yếu tố chính làm tăng nguy cơ gây bội nhiễm ở trẻ bị tay chân miệng.

• Nổi mụn nước nhiễm trùng: Nổi mụn nước quanh vùng miệng, bên trong miệng, tay và chân trẻ là triệu chứng đặc trưng của bệnh tay chân miệng. Trẻ tò mò, dùng tay gãi hay làm vỡ mụn nước có thể khiến mụn nước bị nhiễm trùng, dẫn đến tay chân miệng bội nhiễm.
• Suy giảm hệ miễn dịch: Hệ miễn dịch của trẻ chưa phát triển hoàn thiện và khi bị tay chân miệng, hệ miễn dịch của trẻ thường sẽ kém hơn bình thường. Do đó, trẻ rất dễ bị các tác nhân gây bệnh khác tấn công nếu không được chăm sóc đúng cách. Nguy cơ bội nhiễm cao hơn trẻ suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh lý nền.
• Vệ sinh kém: Các quan niệm kiêng khem không có cơ sở khoa học như kiêng tắm, kiêng ánh sáng… khiến việc vệ sinh không được đảm bảo trong chăm sóc trẻ. Bụi bẩn, vi khuẩn tích tụ trên da gây nhiễm trùng cho trẻ.
• Dùng thuốc sai cách: Thuốc kháng viêm, cụ thể là corticoid có thể làm suy giảm hệ miễn dịch và giảm khả năng phản ứng của cơ thể với các tác nhân gây bệnh, bao gồm vi khuẩn, tăng nguy cơ bị bội nhiễm.
• Môi trường ô nhiễm: Sinh hoạt và thường xuyên tiếp xúc với môi trường ô nhiễm làm tăng nguy cơ bội nhiễm ở trẻ bị tay chân miệng.

Dấu hiệu bội nhiễm chân tay miệng

Trẻ bị tay chân miệng bội nhiễm có thể có các triệu chứng dưới đây:

• Đau và sưng: Vùng da xung quanh các bóng nước có thể trở nên sưng tấy, đau hơn so với bình thường.
• Đỏ và ấm: Vùng da xung quanh các tổn thương có thể trở nên đỏ và nóng khi chạm vào.
• Chảy mủ: Có thể thấy dịch mủ chảy ra từ các bóng nước hoặc vết thương, điều này cho thấy có sự nhiễm trùng.
• Sốt cao: Trẻ có thể phát sốt cao hơn, kéo dài hơn so với sốt thông thường của bệnh tay chân miệng.
• Mệt mỏi và chán ăn: Trẻ có thể có dấu hiệu mệt mỏi, lười ăn uống hơn do cảm giác khó chịu và đau đớn.

Cách chăm sóc tay chân miệng bội nhiễm

Mục đích chung của các biện pháp chăm sóc, điều trị tay chân miệng bội nhiễm là điều trị tình trạng nhiễm trùng, cải thiện các triệu chứng và ngăn chặn biến chứng cho trẻ.

1. Cho trẻ cách ly an toàn

Trẻ bị tay chân miệng bội nhiễm nên hạn chế tiếp xúc với những trẻ chưa mắc bệnh nhằm hạn chế sự lây nhiễm. Tốt nhất, bố mẹ nên cho trẻ nghỉ ngơi và chăm sóc trong phòng riêng cho đến khi bệnh được chữa khỏi hoàn toàn. Trước và sau khi chăm sóc trẻ, bố mẹ cần rửa sạch tay với xà phòng và nước sạch.

2. Giữ vệ sinh cho trẻ

Chăm sóc da đúng cách và giữ vệ sinh không gian sống sạch sẽ sẽ giúp trẻ nhanh chóng khỏi bệnh. Bố mẹ cho trẻ tắm thường xuyên với nước ấm và xà phòng dịu nhẹ, có thành phần lành tính; tiếp đó, lau khô da trẻ và thoa thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ; cuối cùng, cho trẻ mặc đồ rộng rãi, thoải mái, được làm từ chất liệu có độ thấm hút tốt. Đồ dùng cá nhân, khăn tắm, chăn gối của trẻ cần được vệ sinh thường xuyên, đúng cách.

3. Thuốc cho trẻ bị tay chân miệng bội nhiễm

Các loại thuốc có thể được chỉ định khi bội nhiễm ở trẻ bị tay chân miệng:

• Thuốc kháng sinh đường uống và/hoặc bôi tại chỗ: Điều trị nhiễm trùng vi khuẩn thứ phát và ngăn ngừa sự lây lan của vi khuẩn ở trẻ bị tay chân miệng.
• Thuốc hạ sốt: Nếu trẻ sốt cao, thuốc hạ sốt sẽ được chỉ định để hỗ trợ giảm thân nhiệt cho trẻ và giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn, cải thiện sức khỏe tổng thể, ngăn ngừa biến chứng liên quan đến sốt.
• Thuốc kháng histamine: Giúp giảm ngứa và khó chịu do tổn thương tại mụn nước. Từ đó, trẻ tránh được tình trạng trẻ gãi nhiều dẫn đến bội nhiễm và làm chậm quá trình lành vết thương.

Lưu ý: Tất cả các loại thuốc dùng cho trẻ bị tay chân miệng bội nhiễm phải sử dụng đúng theo chỉ định của bác sĩ. Bố mẹ tuyệt đối không được tự ý ngưng thuốc hoặc hết hợp thuốc vì điều này sẽ gây ảnh hưởng xấu đến hiệu quả điều trị.

4. Chế độ dinh dưỡng giúp trẻ mau hồi phục

Chế độ dinh dưỡng khoa học và hợp lý sẽ giúp tình trạng bội nhiễm ở trẻ tay chân miệng nhanh hồi phục. Một số trẻ có thể biếng ăn do vết loét bên trong miệng gây đau, khó chịu, do vậy, bố mẹ nên cho trẻ ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ nuốt. Chế độ ăn uống hàng ngày cần đảm bảo bổ sung đủ dinh dưỡng, đủ nước và các chất điện giải, tăng cường thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất để tăng cường hệ miễn dịch. Nên tránh thức ăn cứng, cay nóng, nhiều gia vị vì những thực phẩm này có thể gây kích ứng vết loét.

Biện pháp phòng tránh tay chân miệng bội nhiễm

Một số biện pháp phòng ngừa tay chân miệng bị bội nhiễm, giúp trẻ bị tay chân miệng nhanh khỏi bố mẹ nên biết:

• Tạo cho trẻ thói quen thường xuyên rửa tay với xà phòng và nước sạch, nhất là trước khi đi vệ sinh và sau khi ăn.
• Bố mẹ cần rửa sạch tay trước và sau khi chăm sóc trẻ, đặc biệt là sau khi thay tã và vệ sinh cho trẻ.
• Đồ chơi, các vật dụng cá nhân như bình sữa, cốc nước, muỗng… của trẻ cần được vệ sinh đúng cách và không dùng chung với người khác.
• Tắm cho trẻ hàng ngày và cho trẻ nghỉ ngơi trong không gian thoáng mát, sạch sẽ.
• Tránh cho trẻ tiếp xúc với trẻ khỏe mạnh cũng như trẻ đang mắc phải các bệnh lý nhiễm trùng khác.
• Cắt ngắn móng tay của trẻ và nhắc nhở trẻ không gãy hay làm vỡ mụn nước. Vệ sinh vùng da nổi mụn nước nhẹ nhàng và giữ cho vùng da này khô ráo, sạch sẽ.
• Duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, khoa học, ăn nhiều rau xanh, trái cây và những thực phẩm giàu vitamin.
• Khuyến khích trẻ uống đủ nước và nghỉ ngơi hợp lý.
• Theo dõi các triệu chứng của trẻ nhằm phát hiện sớm và có can thiệp kịp thời nếu tình trạng bệnh trở nặng, nghi ngờ xuất hiện biến chứng hay bội nhiễm.

Khi nào nên đưa trẻ đến bệnh viện?

Trẻ bị tay chân miệng cần được đưa đến bệnh viện để bác sĩ kiểm tra và hướng dẫn chăm sóc, điều trị phù hợp, hạn chế tổn thương và ngăn ngừa biến chứng. Đặc biệt, khi trẻ có các dấu hiệu bội nhiễm hoặc tay chân miệng nghiêm trọng hơn, trẻ cần được đưa đến bệnh viện ngay lập tức:

• Sốt cao không hạ dù đã dùng thuốc hạ sốt.
• Nôn ói nhiều, mất nước.
• Bọng nước chuyển màu từ trong sang đục.
• Có các dấu hiệu rối loạn tri giác, li bì, co giật.

Tay chân miệng bội nhiễm là một tình trạng sức khỏe nguy hiểm, dễ dẫn đến các biến chứng nặng nếu không được phát hiện và can thiệp phù hợp, kịp thời. Tuân thủ theo các hướng dẫn về chăm sóc và điều trị tay chân miệng ở trẻ là biện pháp hiệu quả để ngăn ngừa tay chân miệng bị bội nhiễm.