Phụ nữ béo phì có thể gặp phải những nguy cơ sức khỏe nào? Có những phương pháp nào để điều trị béo phì ở phụ nữ? Hãy cùng tìm hiểu qua chia sẻ của bác sĩ Võ Trần Như Thảo, Trung tâm Giảm cân Tâm Anh.
Phụ nữ béo phì là người có chỉ số BMI ≥25kg/m2, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). BMI (body mass index) là chỉ số khối của cơ thể, công thức tính BMI = cân nặng (kg) / chiều cao2. Với người Việt Nam, chỉ số BMI của Hiệp hội Đái tháo đường các nước Châu Á chính xác hơn so với BMI của WHO.
| Phân loại | BMI WHO (kg/m2) | BMI Châu Á (kg/m2) |
| Thiếu cân | <18,5 | <18,5 |
| Bình thường | 18,5-24,9 | 18,5-22,9 |
| Thừa cân (tiền béo phì) | 25-29,9 | 23-24,9 |
| Béo phì độ I | 30-34,9 | 25-29,9 |
| Béo phì độ II | 35-39,9 | >29,9 |
| Béo phì độ III | >39,9 |
Có nhiều nguyên nhân khiến phụ nữ béo phì, dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến.
Ăn uống không lành mạnh là nguyên nhân chính gây thừa cân, béo phì. Khi ăn nhiều calo hơn mức cơ thể dùng, calo dư thừa được tích lũy dưới dạng mỡ, dẫn đến thừa cân, béo phì. Các thực phẩm chứa nhiều đường, tinh bột, dầu mỡ thường chứa nhiều calo, dễ dẫn đến tăng cân nếu ăn không kiểm soát.
Lối sống ít hoặc không vận động khiến cơ thể dùng ít calo hơn, dư thừa năng lượng và tích mỡ, tăng cân. Lối sống ít vận động kết hợp ăn uống không kiểm soát có thể làm gia tăng cân nặng nhanh chóng.
Rối loạn nội tiết có thể gây tăng cân bằng nhiều cơ chế như:
Cân nặng càng tăng, tình trạng rối loạn hormone càng nặng, trở thành vòng luẩn quẩn không dứt nếu không được điều trị.
>>Xem thêm: Những dấu hiệu cho thấy phụ nữ béo bụng do rối loạn nội tiết
Sau sinh và mãn kinh là hai thời kỳ phụ nữ dễ tăng cân không kiểm soát, có thể do nhiều nguyên nhân. Ví dụ, phụ nữ mãn kinh có nồng độ estrogen giảm, khiến mỡ tích nhiều hơn ở vùng bụng, hoặc phụ nữ sau sinh cần bồi bổ, nạp nhiều calo để phục hồi sức khỏe, tạo sữa nuôi con.
Các nhà khoa học đã tìm ra nhiều gen quyết định khả năng tích mỡ, xử lý năng lượng, cảm giác thèm ăn, khả năng hấp thụ dinh dưỡng… Các gen này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tích mỡ, tăng cân của cơ thể. (1)
Cơ thể nữ giới cũng ít cơ bắp, dễ tích mỡ hơn nam giới do các loại hormone giới tính quy định. Một số người cũng gặp tình trạng rối loạn hormone bẩm sinh, làm tăng nguy cơ béo phì. Ví dụ, người thiếu hụt hormone leptin bẩm sinh thường xuyên cảm thấy đói, do leptin có chức năng kiểm soát cảm giác no, báo hiệu khi nào cơ thể cần ăn hoặc ngừng ăn.
Dưới đây là một số chỉ số giúp nhận diện béo phì ở phụ nữ:
Nếu chỉ dùng chỉ số BMI, kết quả có thể không chính xác. Do một số người có khối lượng cơ bắp lớn (ví dụ vận động viên), dù chỉ số BMI ≥25kg/m2 vẫn không thể xem như béo phì. Để xác định chính xác béo phì, nên dựa trên chỉ số của các thiết bị chuyên dụng như máy đo InBody.
Dưới đây là một số hình ảnh phụ nữ béo phì:
Béo phì mang lại nhiều tác hại cho cả sức khỏe thể chất và tinh thần của phụ nữ. Những vấn đề mà phụ nữ béo phì thường gặp gồm: (2)
Tiểu đường type 2 xảy ra do lượng đường trong máu quá cao. Gần 9/10 người mắc tiểu đường type 2 thừa cân hoặc béo phì. Tiểu đường là bệnh mạn tính, có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như bệnh tim, đột quỵ, bệnh thận, suy giảm thị lực, tổn thương thần kinh, suy yếu đề kháng…
Trọng lượng cơ thể lớn khiến hệ xương khớp trong cơ thể chịu nhiều gánh nặng hơn, đặc biệt ở vùng thân dưới như hông, đầu gối hay mắt cá… Ngoài ra, mỡ thừa còn làm tăng nguy cơ mắc viêm khớp, làm trầm trọng hơn phản ứng viêm trong cơ thể.
Béo phì làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh ung thư nguy hiểm như vú, tuyến giáp, buồng trứng, cổ tử cung, dạ dày, đại trực tràng, gan… do nhiều nguyên nhân. Ví dụ, mỡ làm tình trạng viêm nhiễm tăng nặng, kéo dài, khiến cơ thể tổn thương, các tế bào phát triển mất kiểm soát…
Béo phì khiến tim phải hoạt động nhiều hơn để bơm máu đến toàn bộ cơ thể làm tăng huyết áp. Ngoài ra, tăng đường huyết, mỡ máu khiến béo phì ở phụ nữ dễ mắc bệnh tim mạch như đau tim, suy tim, đau thắt ngực, rối loạn nhịp tim…
Gan nhiễm mỡ khi chất béo trong gan quá cao, dẫn đến tổn thương gan. Các tổn thương tạo thành mô sẹo dẫn đến xơ gan, suy giảm chức năng gan, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư gan.
Phụ nữ béo phì có thể mang thai khó khăn hơn do các rối loạn về chu kỳ kinh nguyệt và rụng trứng, thậm chí làm tăng khả năng vô sinh ở nữ giới. Béo phì ở nữ giới cũng gặp nhiều vấn đề sức khỏe khác trong thai kỳ như:
Nữ giới bị béo phì có thể gặp nhiều vấn đề về sức khỏe tinh thần như:
Ngoài ra, áp lực, định kiến từ người xung quanh cũng khiến vấn đề tinh thần của béo phì ở phụ nữ trầm trọng hơn.
Béo phì có thể ảnh hưởng đến nhiều mặt trong cuộc sống của nữ giới như:
Phụ nữ béo phì hoàn toàn có thể mang thai. Tuy nhiên, béo phì làm tăng rủi ro về sức khỏe của cả mẹ và thai nhi. Do đó, phụ nữ béo phì nên giảm cân trước khi mang thai để hạn chế những rủi ro không mong muốn về mặt sức khỏe của cả mẹ và con.
Điều trị béo phì là điều trị đa mô thức, tức kết hợp nhiều phương pháp như dinh dưỡng, vận động, thuốc, công nghệ cao, tâm lý trị liệu và cả can thiệp ngoại khoa khi cần thiết.
Để giảm cân, lượng calo nạp vào cơ thể cần ít hơn mức cơ thể đốt cháy mỗi ngày. Ví dụ, người cần 2200 calo/ngày, nếu ăn 1500 calo/ngày có thể giảm gần 1kg trong 10 ngày (1kg cân nặng bằng 7700 calo). Để giảm cân hiệu quả, béo phì ở phụ nữ nên ăn uống khoa học, lành mạnh theo các quy tắc sau:
Vận động thể chất giúp duy trì sức khỏe, phát triển cơ bắp và đốt cháy calo hiệu quả hơn. Béo phì ở phụ nữ có thể thực hiện bất cứ bài tập nào phù hợp với bản thân như đi bộ, chạy bộ, nhảy dây, đạp xe… để có thể duy trì tập luyện đều đặn trong thời gian dài.
Tại các sơ sở y tế chuyên điều trị giảm cân, giảm mỡ như Trung tâm Giảm cân Tâm Anh có các loại thuốc giúp giảm cân hiệu quả bằng nhiều cơ chế như:
Thuốc không gây ảnh hưởng đến sức khỏe hay các tác dụng phụ như chán ăn, mất nước, mệt mỏi… Tất cả thuốc tại Trung tâm Giảm cân Tâm Anh đều đã được Bộ Y tế phê duyệt dùng trong điều trị và được các cơ quan uy tín hàng đầu thế giới công nhận, như Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), Cơ quan Quản lý dược phẩm Châu Âu (EMA).
Ngoài ăn uống, vận động và thuốc, duy trì lối sống lành mạnh cũng giúp quá trình giảm cân hiệu quả hơn, ví dụ:
Trong một số trường hợp đặc biệt, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật để giảm cân hiệu quả hơn. Ví dụ, phẫu thuật thu nhỏ dạ dày hoặc đặt bóng làm đầy dạ dày để hạn chế lượng thức ăn nạp vào cơ thể.
Dưới đây là một số cách để giúp ngăn ngừa béo phì đối với phụ nữ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là nguyên nhân, tác hại cũng như cách điều trị và phòng ngừa béo phì ở nữ giới. Phụ nữ béo phì có thể gặp nhiều vấn đề về sức khỏe, tác động xấu đến tâm lý cũng như chất lượng cuộc sống. Phòng ngừa béo phì bằng lối sống lành mạnh, duy trì cân nặng ở mức hợp lý giúp bảo vệ sức khỏe, tinh thần cũng như chất lượng cuộc sống.
