Phẫu thuật nội soi với sự hỗ trợ của robot Da Vinci Xi được xem là bước tiến quan trọng trong ngoại khoa, giúp giảm đau, ít xâm lấn và rút ngắn thời gian phục hồi so với nội soi thông thường. Giờ đây, với công nghệ Single-site – Phẫu thuật nội soi 1 vết mổ bằng robot lần đầu tiên được triển khai thành công tại Việt Nam, giúp nhân đôi lợi ích cho người bệnh.
Phương pháp này chỉ cần một đường rạch nhỏ khoảng 2-2,5 cm trên thành bụng, giúp giảm xâm lấn và tăng tính thẩm mỹ [1] .Vậy phẫu thuật nội soi 1 vết mổ bằng robot được chỉ định trong trường hợp nào, có ưu điểm gì và quy trình thực hiện ra sao?
Phẫu thuật nội soi 1 vết mổ bằng robot là kỹ thuật phẫu thuật xâm lấn tối thiểu sử dụng hệ thống robot Da Vinci Xi kết hợp cổng Single-site, nhằm đưa toàn bộ camera và các dụng cụ phẫu thuật đi qua một đường rạch duy nhất trên thành bụng, thay vì tạo 4-5 lỗ trocar như nội soi truyền thống. Đường rạch thường được thực hiện tại rốn nên sau khi lành, sẹo gần như được che khuất hoàn toàn. [2]
Về bản chất, đây là sự phát triển của kỹ thuật Single Incision Laparoscopic Surgery (SILS). Tuy nhiên, nếu nội soi một vết mổ truyền thống gặp nhiều khó khăn – các dụng cụ va chạm nhau, góc thao tác hẹp và hình ảnh hạn chế – thì robot Da Vinci Xi đã khắc phục đáng kể những nhược điểm này.
Công nghệ Single-site kết hợp hệ thống robot phẫu thuật Da Vinci Xi thế hệ mới mang đến nhiều ưu điểm như:
Không phải mọi người bệnh đều phù hợp với công nghệ Single-site. Bác sĩ sẽ đánh giá nhiều yếu tố, bao gồm:
Hiện nay, tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, kỹ thuật phẫu thuật nội soi 1 vết mổ đang được ứng dụng trong điều trị ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn sớm (khối u còn nằm trong tuyến tiền liệt, chưa xâm lấn hoặc di căn). Đây là nhóm bệnh nhân có thể hưởng lợi tối đa từ phương pháp này.
Trong tương lai, kỹ thuật dự kiến sẽ được mở rộng cho nhiều bệnh lý khác như:
Bệnh viện cũng hướng đến việc đào tạo, chuyển giao kỹ thuật để ngày càng nhiều phẫu thuật viên có thể làm chủ Single-site, giúp mở rộng cơ hội tiếp cận phương pháp điều trị tối ưu này cho bệnh nhân.
Bệnh nhân đầu tiên được phẫu thuật điều trị bằng kỹ thuật này là ông Hùng (63 tuổi), được chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn sớm, tế bào ung thư vẫn còn khu trú, chưa xâm lấn các cơ quan lân cận hoặc di căn xa. Nhằm tối ưu việc kiểm soát đau sau mổ, tạo điều kiện cho người bệnh phục hồi sớm, ê-kíp phẫu thuật đã áp dụng kỹ thuật này trong quá trình điều trị. Ngay trong chiều ngày phẫu thuật, ông Hùng đã có thể ngồi dậy và tự đi lại, xuất viện sau 48 giờ hậu phẫu – thay vì nằm viện 3-5 ngày như bình thường.
Điểm khác biệt lớn nhất giữa phẫu thuật nội soi bằng robot so với nội soi thông thường là chỉ cần một đường rạch khoảng 2-2,5 cm ở vùng rốn, trong khi nội soi truyền thống thường cần 4-5 lỗ trocar. Kỹ thuật này mở ra lựa chọn tối ưu cho những bệnh nhân từng có tiền sử phẫu thuật vùng bụng (cần hạn chế tối đa các vết rạch mới), hoặc các ca bệnh có khối u lớn cần mở đường rạch lấy bệnh phẩm.
Việc giảm số lượng đường mổ giúp hạn chế tổn thương thành bụng, giảm đau sau phẫu thuật, đồng thời giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng liên quan đến vết mổ như tụ máu, nhiễm trùng hoặc thoát vị.
Đường rạch Single-site được thực hiện ngay cạnh rốn. Sau khi lành, vết sẹo siêu nhỏ được ẩn trong nếp gấp của rốn, gần như không có dấu vết trên thành bụng. Đây là ưu điểm nổi bật đối với những người bệnh quan tâm đến tính thẩm mỹ sau phẫu thuật.
Một thách thức của nội soi một vết mổ truyền thống là tất cả dụng cụ đều đi qua cùng một đường vào, khiến chúng dễ va chạm nhau. Mỗi milimet di chuyển đều đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối.
Công nghệ Laser Targeting của robot Da Vinci Xi tự động xác định cơ quan đích, tính toán và căn chỉnh vị trí camera cùng các cánh tay robot trước khi bắt đầu phẫu thuật. Nhờ đó, các dụng cụ luôn được đặt ở vị trí tối ưu, giảm va chạm, giúp phẫu thuật viên thao tác thuận lợi hơn. Đây là ưu điểm nâng cấp của hệ thống robot thế hệ mới.
Camera 3D độ phân giải cao với khả năng phóng đại 10-15 lần giúp phẫu thuật viên quan sát rõ các cấu trúc giải phẫu, mạch máu và dây thần kinh. Cánh tay robot có biên độ xoay vượt trội so với cổ tay người, mô phỏng chuyển động nhưng ổn định hơn. Hệ thống còn loại bỏ gần như hoàn toàn rung tay sinh lý, giúp các thao tác bóc tách, khâu nối và cầm máu đạt độ chính xác rất cao.
Do chỉ có một đường mổ nhỏ, bệnh nhân thường ít đau hơn sau phẫu thuật. Theo ghi nhận bước đầu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM trên các trường hợp phẫu thuật điều trị ung thư tuyến tiền liệt, bệnh nhân có thể ngồi dậy và đi lại nhẹ nhàng ngay trong buổi chiều sau mổ. Thời gian lưu viện chỉ 1-2 ngày, giảm 2-4 ngày so với phẫu thuật thông thường. Các ca bước đầu cũng không ghi nhận trường hợp phải truyền máu.
Mặc dù thời gian phẫu thuật tổng thể có thể nhỉnh hơn khoảng 30 phút so với robot đa cổng do yêu cầu kỹ thuật cao hơn, nhưng nhiều công đoạn khác lại được rút ngắn đáng kể.
Theo kết quả bước đầu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, thời gian lấy toàn bộ bệnh phẩm giảm từ khoảng 20 phút xuống còn khoảng 5 phút, trong khi thời gian đóng vết mổ giảm từ khoảng 30 phút còn khoảng 10 phút.
Nhờ sự kết hợp giữa công nghệ robot thế hệ mới và kỹ thuật phẫu thuật xâm lấn tối thiểu, phương pháp này mở ra hướng điều trị tiên tiến cho bệnh nhân. [3]
Phẫu thuật nội soi 1 vết mổ bằng Robot được thực hiện theo quy trình chặt chẽ nhằm đảm bảo an toàn. Trước, trong và sau mổ, bệnh nhân sẽ được đội ngũ đa chuyên khoa gồm bác sĩ ngoại khoa, gây mê hồi sức, điều dưỡng và kỹ thuật viên phối hợp theo dõi sát sao.
Trước khi chỉ định phẫu thuật, bệnh nhân sẽ được khám chuyên khoa và đánh giá toàn diện để xác định có phù hợp với kỹ thuật này hay không. Bác sĩ sẽ xem xét loại bệnh, giai đoạn tổn thương, kích thước khối u, vị trí phẫu thuật, tiền sử phẫu thuật vùng bụng, các bệnh lý nội khoa kèm theo và thể trạng chung.
Bệnh nhân sẽ được thực hiện các cận lâm sàng cần thiết như xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu, điện tim, chụp X-quang tim phổi, siêu âm hoặc chụp CT, MRI để đánh giá chính xác tổn thương.
Trước ngày phẫu thuật, người bệnh sẽ được bác sĩ gây mê khám tiền mê, hướng dẫn nhịn ăn, ngưng hoặc điều chỉnh một số loại thuốc nếu cần, đồng thời được tư vấn đầy đủ về quy trình, lợi ích và các rủi ro có thể gặp.
Sau khi gây mê toàn thân, phẫu thuật viên tạo một đường rạch nhỏ khoảng 2-2,5 cm ở vùng rốn. Cổng silicon Single-site được đặt vào ổ bụng, đóng vai trò là “cửa ngõ” để đưa toàn bộ camera 3D và các dụng cụ phẫu thuật vào cơ thể.
Hệ thống robot Da Vinci Xi được kết nối với cổng Single-site. Nhờ công nghệ Laser Targeting, robot tự động xác định cơ quan đích và căn chỉnh vị trí camera cùng các cánh tay ở góc tối ưu.
Phẫu thuật viên chính ngồi tại bàn điều khiển, quan sát hình ảnh phẫu trường ba chiều được phóng đại 10-15 lần và điều khiển các cánh tay robot thực hiện bóc tách, cắt, khâu và cầm máu với độ chính xác cao. Mọi chuyển động của cánh tay robot được chuyển đổi tỷ lệ 1:1 từ thao tác bàn tay của phẫu thuật viên tại bàn điều khiển. Hệ thống loại bỏ rung tay sinh lý và tăng độ linh hoạt.
Trong suốt ca mổ, các bác sĩ phụ mổ và điều dưỡng dụng cụ phối hợp hỗ trợ thay dụng cụ, hút dịch, cầm máu và theo dõi diễn biến, góp phần đảm bảo phẫu thuật diễn ra an toàn.
Sau khi kết thúc, bệnh nhân được chuyển đến phòng hồi tỉnh để theo dõi sát các chỉ số sinh tồn. Khi tình trạng ổn định, bệnh nhân sẽ được chuyển về buồng điều trị.
Nhờ chỉ có một đường mổ nhỏ, đa số bệnh nhân có thể ngồi dậy, tập đi lại nhẹ nhàng ngay trong chiều ngày phẫu thuật. Việc vận động sớm giúp giảm nguy cơ huyết khối tĩnh mạch, cải thiện chức năng hô hấp và thúc đẩy quá trình hồi phục.
Trong thời gian lưu viện, bác sĩ sẽ theo dõi tình trạng vết mổ, lượng dịch dẫn lưu, chức năng tiết niệu và các dấu hiệu bất thường. Bệnh nhân cũng được hướng dẫn chế độ ăn uống, vận động, chăm sóc vết mổ và lịch tái khám.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân thường hồi phục nhanh hơn so với phẫu thuật mở. Tuy nhiên, để vết mổ nhanh lành, hạn chế biến chứng và đạt hiệu quả điều trị tối ưu, bệnh nhân cần tuân thủ đầy đủ hướng dẫn của bác sĩ.
Ngay sau phẫu thuật, bệnh nhân được theo dõi tại phòng hồi tỉnh trước khi chuyển về buồng. Nhân viên y tế sẽ theo dõi liên tục các chỉ số sinh tồn để đánh giá mức độ hồi phục và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
Khi huyết động ổn định, bệnh nhân sẽ được hướng dẫn tập ngồi dậy, đứng lên và đi lại nhẹ nhàng ngay trong ngày. Tuy nhiên, cần tránh hoạt động gắng sức, mang vác vật nặng hoặc tập luyện cường độ cao trong vài tuần đầu để thành bụng có thời gian lành hoàn toàn.
Người bệnh cần giữ vết mổ sạch, khô, thay băng theo hướng dẫn của nhân viên y tế, không tự ý tháo băng hoặc bôi thuốc khi chưa có chỉ định. Nếu vùng mổ xuất hiện sưng đỏ, đau tăng dần, chảy dịch mủ, cần đến bệnh viện để được kiểm tra.
Ưu tiên thực phẩm giàu protein như thịt nạc, cá, trứng, sữa, các loại đậu. Bổ sung rau xanh và trái cây để cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ, giúp phòng ngừa táo bón. Uống đủ nước mỗi ngày (nếu không có chống chỉ định) để hỗ trợ lưu thông tuần hoàn và chức năng tiết niệu. Hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, gia vị cay nóng trong giai đoạn đầu.
Uống thuốc theo đơn của bác sĩ. Không nên tự ý ngừng thuốc, thay đổi liều hoặc sử dụng thêm loại thuốc ngoài chỉ định. Tái khám đúng lịch hẹn để bác sĩ đánh giá kết quả điều trị, theo dõi quá trình hồi phục và kiểm tra vết mổ.
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Phẫu thuật nội soi 1 vết mổ bằng Robot là bước tiến mới của phẫu thuật xâm lấn tối thiểu, kết hợp ưu điểm của nội soi một cổng với độ chính xác vượt trội của hệ thống robot Da Vinci Xi. Không chỉ giúp giảm số lượng vết mổ, tăng tính thẩm mỹ và rút ngắn thời gian hồi phục, phương pháp còn mở ra nhiều cơ hội điều trị hiệu quả cho bệnh nhân ung thư và các bệnh lý tiết niệu phù hợp. Tuy nhiên, đây là kỹ thuật chuyên sâu, cần được thực hiện tại các trung tâm có hệ thống robot hiện đại cùng đội ngũ phẫu thuật viên được đào tạo bài bản để đảm bảo an toàn và tối ưu hiệu quả điều trị.
