Biến chứng bàn chân ở người tiểu đường là tình trạng phổ biến, có thể gây đau đớn, loét và tổn thương nghiêm trọng nếu không được xử trí kịp thời. Sử dụng đế giày thiết kế riêng sẽ giúp giảm áp lực tại các vùng nhạy cảm, bảo vệ bàn chân và hạn chế bệnh tiến triển. Bài viết dưới đây của ThS.BSNT.CKI Võ Dương Hương Quỳnh, Phó khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (Cơ sở P. Tân Hưng – Q.7 cũ) sẽ hướng dẫn quy trình làm đế giày cho bàn chân tiểu đường hỗ trợ điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống người bệnh.
Làm đế giày cho người tiểu đường rất cần thiết vì bệnh tiểu đường có thể gây tổn thương thần kinh và giảm lưu thông máu ở chân, làm tăng nguy cơ chấn thương và nhiễm trùng. Giày dép thông thường thường không đủ hỗ trợ hoặc bảo vệ, do đó người bệnh cần dùng giày chuyên dụng với đế lót phù hợp để làm giảm áp lực, bảo vệ bàn chân và ngăn ngừa biến chứng. Sử dụng giày đúng cách không chỉ mang lại sự thoải mái mà còn góp phần duy trì sức khỏe bàn chân lâu dài. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ để chọn loại giày phù hợp với tình trạng của bản thân.
Quan sát bàn chân để phát hiện vết chai, loét, nứt nẻ hoặc biến dạng. Kiểm tra cảm giác (sờ, đau, rung, nhiệt) để phát hiện mất cảm giác. Sờ mạch để đánh giá tuần hoàn máu. Nếu cần làm đế lót, đo kích thước và hình dạng bàn chân.
Dựa vào tình trạng bàn chân đã kiểm tra, chọn loại đế lót phù hợp như: giảm áp lực, chống loét hoặc hỗ trợ chỉnh hình. Vật liệu được chọn cần mềm, êm, đàn hồi tốt và không gây cọ xát hay khó chịu khi mang.
Đế lót được làm theo đúng kích thước và hình dạng bàn chân của từng người. Sau đó, người bệnh mang thử để kiểm tra cảm giác khi sử dụng. Nếu thấy cấn, đau hoặc không vừa giày, sẽ được điều chỉnh lại cho êm ái và vừa vặn hơn.
Sau khi sử dụng đế lót khoảng 4-6 tuần, người bệnh sẽ được hẹn tái khám để đánh giá mức độ hài lòng và kiểm tra xem có đau, khó chịu hay bất thường ở bàn chân không. Nếu cần, sẽ được điều chỉnh đế lót lại. Trường hợp không có bất thường, tiếp tục theo dõi định kỳ 3 tháng/lần để kiểm tra và bảo dưỡng đế lót.
Khám bàn chân tư thế tĩnh ở người đái tháo đường giúp phát hiện sớm tư thế sai và thói quen xấu một cách toàn diện, từ đó hỗ trợ làm đế lót phù hợp.
Khi người bệnh đi thẳng khoảng 5m, kỹ thuật viên chú ý quan sát vị trí gót chân, cổ chân và khung chậu xem có đồng đều khi chịu lực không. Ngoài ra, quan sát bước đi còn bao gồm đánh giá bước chân dài hay ngắn, vai có bị lệch hay xoay hông không và xem dáng đi có tự nhiên hay bị quét vòng. Người bệnh nên thả lỏng và đi bình thường để kết quả đánh giá được chính xác nhất.
Đánh giá cảm giác đau là bước quan trọng trong quá trình kiểm tra người bệnh đứng yên và khi di chuyển. Kỹ thuật viên cần hỏi người bệnh đau ở đâu, đặc biệt là vùng bàn chân, nhưng cũng nên chú ý đến toàn bộ chi dưới và thắt lưng. Tìm hiểu rõ nguyên nhân và mức độ đau sẽ giúp xác định chính xác vấn đề. Người tiểu đường hoặc những trường hợp đau nhiều, cần theo dõi kỹ vì cơn đau có thể ảnh hưởng đến hiệu quả và độ chính xác khi làm đế lót chỉnh hình.
Khi đánh giá để làm đế lót, cần hiểu rõ thói quen sinh hoạt của người bệnh như có chơi thể thao, đi đứng lại nhiều không và thường mang loại giày nào. Người bệnh mang đế lót thường xuyên hay không cũng ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Đối với bàn chân bẹt, thời điểm can thiệp tốt nhất là từ 6-8 tuổi. Trẻ nhỏ dưới 6 tuổi nên được làm giày nếu có vẹo gót rõ, nếu tình trạng nhẹ có thể theo dõi thêm. Trẻ lớn hơn vẫn có thể cải thiện nhưng cho hiệu quả chậm, trường hợp người trưởng thành sau 18 tuổi khả năng điều chỉnh rất hạn chế.
Kết quả đo bằng máy Presscam cho thấy hình ảnh phân bố lực tác động lên bàn chân trong cả tư thế đứng yên và khi di chuyển, đồng thời thể hiện rõ đường chuyển trọng lượng khi người bệnh bước đi. Cần xem xét và đối chiếu các thông tin này với toàn bộ kết quả khám trước đó để đảm bảo tính nhất quán và đưa ra đánh giá chính xác về tình trạng bàn chân.
Khi làm giày, đảm bảo gót giày được đặt cân đối và không bị đẩy lệch ra phía trước. Vị trí đầu xương đốt bàn ngón cái cũng cần được xác định đúng để tránh gây chèn ép hay sai lệch. Phần 1/3 trước của đế lót nên được thiết kế phẳng, trừ trường hợp người bị đái tháo đường có yêu cầu riêng. Ngoài ra, miếng lót chân cần vừa vặn với giày, có thể đặt vào dễ dàng mà không cần dùng lực.
Khi tạo khuôn, kỹ thuật viên cần chỉnh trục gót, nâng đỡ hõm và làm phẳng phần trước khuôn. Quá trình này cần thực hiện khi người bệnh ngồi để kiểm soát lực tốt hơn, đồng thời luôn hỏi cảm giác của người bệnh để điều chỉnh ngay nếu đau, cấn hay khó chịu.
Thời gian và nhiệt độ nung đế lót phụ thuộc vào từng loại, thông tin này có sẵn trên bao bì nên kỹ thuật viên chỉ cần làm theo. Đế lót cho bàn chân tiểu đường có thêm lớp đệm nâu, cần nung ở 100°C trong 9 phút. Còn với đế lót cho bàn chân bẹt, phần gót thường dày và cứng hơn, kỹ thuật viên có thể tháo phần đệm gót ra trước khi nung để giúp lót mềm và định hình tốt hơn.
Khi lấy đế lót ra khỏi máy nung, kỹ thuật viên đặt lên khuôn đã tạo, có thể uốn cong nhẹ cho dễ thao tác. Đầu tiên chỉnh phần gót trước cho thẳng, sau đó đặt chân người bệnh vào đúng vị trí. Thực hiện tương tự với bên còn lại rồi kiểm tra xem hai bên có cân đối không. Tiếp theo, cho người bệnh đứng thẳng, dồn đều trọng lượng lên hai chân, kỹ thuật viên cần theo dõi và nhắc nhở người bệnh giữ đúng tư thế. Cuối cùng, chờ khoảng 5-10 phút để đế lót nguội và định hình hoàn chỉnh.
Nếu giày người bệnh đã có lót sẵn, kỹ thuật viên có thể dùng làm mẫu để cắt, nếu không có sẽ cắt theo khuôn nhựa đã tạo. Với bàn chân bẹt, các lớp đệm dán sau khi nung cần được mài nhám để dán keo chắc hơn, có thể dùng máy khò nhiệt hỗ trợ. Trường hợp gót lệch nhiều, có thể thêm đệm xanh (loại 3 mm hoặc 5 mm tùy mức độ lệch) để tăng hiệu quả chỉnh trục.
Với bàn chân tiểu đường, tại những vị trí cần giảm áp, kỹ thuật viên sẽ mài mỏng mặt dưới của đế lót để giảm áp lực đúng chỗ.
Sau khi hoàn tất, kỹ thuật viên đặt đế lót vào giày để người bệnh đi thử, nếu người bệnh có tình trạng đau chân trước đó thường sẽ thấy giảm đau ngay. Tuy nhiên với bàn chân bẹt, cảm giác ban đầu có thể hơi khó chịu do góc cổ chân bị thay đổi và phần gót dày làm cổ chân bị nâng cao hơn. Vì vậy, cần giải thích rõ cho người bệnh hoặc người nhà để theo dõi kỹ khi bắt đầu sử dụng đế lót.
Chọn giày phù hợp rất quan trọng đối với người bệnh tiểu đường để bảo vệ bàn chân và ngăn ngừa biến chứng. Dưới đây là một số điểm cần lưu ý:
Thời gian để làm đế giày chỉnh hình cho người tiểu đường thường mất khoảng 4-6 tuần, tính từ buổi khám đầu tiên cho đến khi nhận được sản phẩm hoàn chỉnh. Quá trình này cần thời gian vì mỗi đôi đế được thiết kế riêng theo cấu trúc bàn chân và tình trạng sức khỏe của từng người, đảm bảo mang lại sự vừa vặn và hiệu quả bảo vệ tối ưu.
Giá làm đế giày chỉnh hình có thể khác nhau tùy vào nhiều yếu tố như phương pháp chỉnh hình, vật liệu sử dụng và tình trạng bàn chân của người bệnh. Chỉnh hình chức năng thường có giá cao hơn chỉnh hình thích ứng và sử dụng vật liệu chất lượng tốt cũng làm tăng chi phí. Nếu tình trạng bàn chân nghiêm trọng, cần phương pháp chỉnh hình cao cấp hơn, dẫn đến giá thành cao hơn. Ngoài ra, nơi điều trị cũng ảnh hưởng đến chi phí tổng thể.
Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ trình độ cao, nhiều kinh nghiệm, sẵn sàng hỗ trợ người bệnh trong từng khung giờ khám linh hoạt và được lựa chọn theo nhu cầu. Bệnh viện còn có phòng khám riêng dành cho người tiểu đường có vấn đề về bàn chân, giúp chăm sóc chuyên sâu và kịp thời.
Ngoài ra bệnh viện sở hữu nhiều trang thiết bị hiện đại, nhập khẩu từ các nước châu Âu và Mỹ, giúp chẩn đoán và điều trị nhanh chóng, chính xác chẳng hạn như máy hút áp lực âm VAC công nghệ Hàn Quốc hỗ trợ điều trị vết loét ở người tiểu đường, giúp vết thương mau lành, ngăn nhiễm trùng và giảm thiểu chi phí điều trị.
Để đặt lịch khám, tư vấn về làm đế giày cho bàn chân tiểu đường tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, làm đế giày cho bàn chân tiểu đường không chỉ giúp giảm đau, bảo vệ các vùng da tổn thương mà còn phòng ngừa loét và các biến chứng nghiêm trọng khác. Để đạt hiệu quả điều trị cao, kỹ thuật viên cần phối hợp chặt chẽ với bác sĩ, thực hiện đúng quy trình từ thăm khám ban đầu, lựa chọn vật liệu phù hợp, tạo khuôn chính xác cho đến theo dõi và điều chỉnh trong suốt quá trình người bệnh sử dụng.
