Lựa chọn giày dép cho người bệnh tiểu đường là một trong những cách chăm sóc bàn chân hiệu quả, phòng ngừa biến chứng bàn chân đái tháo đường. Vậy giày dép cho người tiểu đường nên lựa chọn như thế nào? Dưới đây là các thông tin được ThS.BS Châu Thị Trang, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (Cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Quận Tân Bình cũ) chia sẻ.
Bàn chân người bệnh tiểu đường dễ nhiễm trùng hơn người bình thường do nhiều yếu tố, có thể hình thành ổ áp xe, hoại tử dẫn đến cắt cụt chân. Do đó, người bệnh cần lựa chọn loại giày dép phù hợp.
Người bệnh tiểu đường gặp các biến chứng thần kinh vận động có thể dẫn đến phân bố áp lực bất thường ở lòng bàn chân, gây biến dạng bàn chân (bàn chân Charcot). Áp lực tỳ đè kéo dài sẽ tạo thành vết chai chân, gây viêm nhiễm, chấn thương mô mạn tính. Các áp xe bên dưới mô chai rất dễ xuất hiện và gây vết loét bàn chân đái tháo đường.
Tiểu đường lâu năm làm tổn thương dây thần kinh ở chân. Người bệnh dần mất cảm giác, không còn cảm thấy đau, nóng, lạnh, kể cả khi bị vật nhọn đâm hay giày quá chật. Hệ quả là người bệnh có thể bị trầy xước mà không hề hay biết, khiến vết thương không được phát hiện và xử trí kịp thời, dẫn đến nhiễm trùng lan rộng. Bệnh lý thần kinh cũng khiến vết thương chậm lành hơn.
Đường huyết cao kéo dài và không kiểm soát có thể gây tổn thương mạch máu, dẫn đến máu lưu thông kém, thiếu oxy nuôi mô làm vết thương khó lành, tăng nguy cơ nhiễm trùng và hoại tử.
Những yếu tố trên kết hợp với yếu tố nhiễm trùng; tình trạng bóng nước do cọ xát giữa da chân với giày dép, tất…; hút thuốc lá; rối loạn chuyển hóa lipid… sẽ góp phần làm tăng nguy cơ cắt cụt chi do biến chứng bàn chân đái tháo đường. Do đó, việc mang giày dép chuyên dụng là hết sức cần thiết để bảo tồn bàn chân cho người bệnh.
Thời điểm tốt nhất trong ngày để lựa chọn giày dép cho người tiểu đường là buổi chiều, khi bàn chân trở nên to hơn do ứ nước. Điều này giúp người bệnh chọn được cỡ giày dép phù hợp để đi đứng thoải mái hơn. Các tiêu chí chọn giày cho người tiểu đường gồm:
Giày cho người tiểu đường nên chọn loại có đủ không gian bên trong cho các ngón chân, tránh các điểm áp lực hoặc chật, gây cọ xát. Giày vừa vặn, thoải mái sẽ giúp ngăn ngừa ma sát và phồng rộp, giảm nguy cơ loét bàn chân.
Giày có đế mềm, chống trượt sẽ giảm nguy cơ té ngã, đồng thời hạn chế tác động lên bàn chân khi đi, đứng. Nhờ đó bảo vệ bàn chân người bệnh khỏi các áp lực quá mức.
Khi lựa chọn giày cho người tiểu đường, nên chọn các loại giày liền mạch ở mặt trong, không có đường may nối, giúp giảm nguy cơ cọ xát gây loét, phồng rộp, bóng nước.
Nên chọn các loại giày cho mũi rộng, hỗ trợ vòm chân chắc chắn, không bó đầu ngón chân để để tăng cường sự ổn định của bàn chân khi đi bộ.
Để tiết kiệm chi phí và đảm bảo sự chính xác, thoải mái, phù hợp với tình trạng bàn chân, bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường có thể tư vấn người bệnh làm đế lót giày. Người bệnh cần được khám và đo áp lực bàn chân, mức độ biến dạng, kiểm tra dáng đi, tình trạng đau… để đánh giá chính xác tình trạng bàn chân.
Đế lót giày dép dành cho người tiểu đường cần đảm bảo các tiêu chuẩn:
Quy trình tạo đế lót giày gồm các bước:
Gồm 3 công đoạn: chỉnh trục gót, nâng đỡ hõm, làm phẳng 1/3 trước của khuôn. Nên tạo khuôn khi người bệnh ngồi và luôn kiểm tra cảm nhận của người bệnh trước khi kết thúc phần tạo khuôn. Nếu có điểm cấn, đau, cần điều chỉnh ngay.
Mỗi loại đế lót khác nhau sẽ có thời gian và nhiệt độ nung riêng, được ghi chú trên bao bì. Đa phần các loại đế lót giày cho người bệnh đái tháo đường sẽ có thêm lớp đệm nâu, do đó loại này có nhiệt độ nung là 100 độ C và thời gian nung là 9 phút.
Kỹ thuật viên lấy đế lót từ máy nung và đặt lên khuôn đã tạo, có thể dùng tay uốn cong nhẹ lót để dễ đặt vào khuôn. Chú ý canh chỉnh từ vị trí gót, đặt lót thẳng rồi đặt chân người bệnh lên đúng vị trí. Lặp lại tương tự với bên còn lại và so sánh 2 bên chân cho cân xứng. Cho người bệnh đứng thẳng, chịu lực đều trên 2 chân. Kỹ thuật viên cần quan sát và hỏi cảm nhận của người bệnh.
Chờ đến khi đế lót nguội, thông thường khoảng 5 – 10 phút.
Nếu giày của người bệnh đã có lót sẵn, có thể dùng miếng lót đó để cắt theo. Với đế lót cho bàn chân tiểu đường, kỹ thuật viên cần mài mỏng bớt mặt dưới lót.
Kỹ thuật viên cho đế lót vào giày để người bệnh đi thử, nên đi qua lại nhiều lần để có cảm nhận đúng nhất. Với người bệnh có tình trạng đau bàn chân, thông thường sẽ giảm đau ngay khi thử đế lót mới.
Người bệnh tiểu đường nên tránh lựa chọn những loại giày dép như:
Người bệnh tiểu đường nên mang giày dép ngay cả khi di chuyển trong nhà. Bởi đi chân trần có thể làm tăng nguy cơ trầy xước chân.
Các loại giày thông thường, kể cả giày thể thao cũng có thể không đạt tiêu chuẩn an toàn cho người bệnh tiểu đường. Do đó người bệnh nên khám với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn về loại giày phù hợp.
Thời gian thay giày dép mới phụ thuộc vào quãng đường di chuyển. Thông thường, người bệnh tiểu đường nên thay giày dép mới khoảng 6 tháng/lần. Với người bệnh đã làm đế lót giày riêng, khi tái khám có thể yêu cầu kiểm tra đế lót giày.
Người tiểu đường có thể chọn mua giày dép ở các cửa hàng thông thường hoặc nơi bán vật tư y tế, giày dép y khoa… chỉ cần đáp ứng được các tiêu chí như thoải mái, không bó hẹp, không cọ xát, có đế chống trượt… Tuy nhiên, việc thiết kế đế lót giày riêng cần được thực hiện tại các cơ sở y tế uy tín. Người bệnh có thể đến khám để được tư vấn bởi các chuyên gia, bác sĩ tại khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Đây là địa chỉ uy tín, chuyên khám, tầm soát, điều trị các biến chứng của tiểu đường, đặc biệt là biến chứng ở bàn chân. Người bệnh tiểu đường nên đi khám, kiểm tra bàn chân càng sớm càng tốt để kịp thời phát hiện và điều trị đúng cách ngay từ các dấu hiệu tổn thương ở chân, phòng ngừa nguy cơ cắt cụt chi.
Để đặt lịch khám, tư vấn, điều trị bệnh tiểu đường tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là các tiêu chí lựa chọn giày dép cho người tiểu đường. Bên cạnh việc lựa chọn giày dép phù hợp, người bệnh cần kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp và tình trạng mỡ máu (nếu có) để phòng ngừa các nguy cơ biến chứng khác. Nên duy trì lịch tái khám định kỳ với bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường để được phòng ngừa, kiểm soát và điều trị các biến chứng đúng cách.
