15 cách trị tăng huyết áp tại nhà hạ nhanh không dùng thuốc

Huyết áp tăng cao liên tục, vượt quá ngưỡng bình thường là nguy cơ dẫn đến các biến chứng tim mạch nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, bệnh mạch vành, phình động mạch chủ, suy tim,… Vậy làm thế nào để kiểm soát hiệu quả tình trạng này? Xem ngay những cách trị tăng huyết áp tại nhà trong bài viết dưới đây.

Tại sao nhiều người tìm đến cách trị tăng huyết áp tại nhà?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tăng huyết áp gây ảnh hưởng đến hơn 1,3 tỷ người trên toàn thế giới (năm 2019), làm tăng sức ép đến hệ thống y tế trên toàn cầu. Tại Việt Nam, có khoảng 17 triệu người đang sống chung với bệnh. Thực trạng này cũng cho thấy tính cấp thiết của việc quản lý huyết áp đúng cách, cũng như tầm quan trọng của việc chủ động tầm soát bệnh, ngay cả khi chưa có triệu chứng cảnh báo.

Vấn đề huyết áp đang trở nên phổ biến hơn, nhất là khi những thói quen sinh hoạt dần thay đổi theo sự phát triển của đời sống hiện đại. Thống kê cho thấy cứ 3 người trưởng thành sẽ có 1 người có huyết áp bị cao, và trên 50% người bệnh chưa được phát hiện. Đáng lo ngại hơn, khi chỉ số huyết áp tăng thường không biểu hiện triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến người bệnh thiếu chủ động trong việc kiểm soát và gây khó khăn trong quá trình điều trị.

Lúc này, các cách hỗ trợ hạ huyết áp tự nhiên tại nhà được xem như hướng dẫn xử trí tạm thời trong trường hợp huyết áp đột ngột tăng cao, giúp cải thiện triệu chứng, phòng ngừa các nguy cơ biến chứng tim mạch, cũng như giúp người bệnh an tâm sống vui hơn.

Tự chữa trị cao huyết áp tại nhà có thật sự hiệu quả không?

Việc tự kiểm soát huyết áp tại nhà có thực sự hiệu quả hay không tùy thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó bao gồm:

• Tiền sử sức khỏe: Người gặp vấn đề huyết áp có bệnh lý nền kèm theo hay không, từng trải qua biến cố tim mạch chưa, hay có bao nhiêu yếu tố nguy cơ tim mạch…
• Phân độ huyết áp: Có nhiều ảnh hưởng đến hiệu quả của việc điều trị huyết áp tại nhà, ví dụ người bệnh ở ngưỡng tiền tăng huyết áp (huyết áp tâm thu 130 – 139 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương 85 – 89 mmHg) có nhiều khả năng đạt mức huyết áp mục tiêu hơn bệnh nhân đang ở cấp độ 2, độ 3.
• Tinh thần của người bệnh: Người bệnh cần duy trì lối sống lành mạnh, quản lý chặt chẽ các yếu tố nguy cơ, bao gồm thói quen sinh hoạt thường ngày, chế độ dinh dưỡng, thời gian nghỉ ngơi, kiểm soát tốt căng thẳng,… Điều quan trọng là người bệnh cần kiên trì, đảm bảo thực hiện đúng – đủ và luôn giữ tinh thần lạc quan, tích cực trong quá trình điều trị.

Hướng dẫn cách trị tăng huyết áp tại nhà không dùng thuốc

Dưới đây là các giúp kiểm soát chỉ số huyết áp ở ngưỡng an toàn tại nhà không dùng thuốc, giúp cải thiện chỉ số huyết áp, phòng ngừa biến chứng tim mạch nguy hiểm và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

1. Kiểm soát huyết áp bằng chế độ ăn uống

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát huyết áp, cũng như ngăn ngừa nguy cơ tim mạch ở mỗi người. Một số điều chỉnh trong dinh dưỡng hàng ngày giúp ích trong việc quản lý huyết áp hiệu quả như:

• Chế độ ăn DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension): Là chế độ ăn kiêng được thiết kế dành riêng cho người bị huyết áp cao. Trong đó chú trọng đến các loại thực phẩm giàu khoáng chất, hạn chế chất béo bão hòa và giảm muối trong chế độ ăn. Theo đó, chế độ ăn DASH khuyến khích người bệnh tăng cường bổ sung vào thực đơn các loại trái cây, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, thịt gia cầm…
• Chế độ ăn giàu protein: Các loại thức ăn giàu protein được khuyến cáo cho người bệnh như cá béo giàu omega 3 (cá hồi, cá thu, cá ngừ, cá mòi, cá trích, cá cơm,…), các loại thịt gia cầm (bỏ da), sữa ít béo, sữa chua, phô mai, trứng, các loại đậu (đậu nành, đậu lăng, đậu Hà Lan…).
• Giảm muối trong khẩu phần ăn: Việc này đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe, đặc biệt là kiểm soát huyết áp và phòng ngừa các yếu tố nguy cơ tim mạch. Theo khuyến cáo từ Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, người khỏe mạnh không nên tiêu thụ quá 2.300mg muối/ngày và không quá 1.500mg muối/ngày đối với người có huyết áp ở mức cao. (1)
• Tăng kali, magie trong chế độ ăn: Kali và magie là hai khoáng chất đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát huyết áp ổn định, đồng thời bảo vệ sức khỏe tim mạch bằng cách giúp giãn thành mạch máu, có lợi trong dẫn truyền tín hiệu điện tim và phòng ngừa các rối loạn nhịp. (2)
• Thực phẩm giàu canxi: Canxi giúp điều hòa huyết áp thông qua việc hỗ trợ quá trình co giãn mạch máu. Các thực phẩm giàu canxi tốt cho người gặp vấn đề huyết áp như sữa, sữa chua, phô mai, cá hồi, cá mòi, các loại rau màu xanh đậm.
• Lưu ý các thực phẩm nên tránh: Những loại thức ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa, thực phẩm nhiều đường, các loại thịt đỏ… Hạn chế tối đa rượu, bia và caffeine. Không sử dụng thực phẩm chế biến sẵn như thức ăn nhanh, đồ hộp…

2. Tăng cường tập luyện thể dục và hoạt động thể chất

Tập thể dục và vận động thể chất thường xuyên giúp cơ thể khỏe khoắn, tăng cường tuần hoàn máu, kiểm soát huyết áp và bảo vệ sức khỏe tim mạch. Các bài tập phù hợp cho người bệnh huyết áp như đi bộ, đạp xe, bơi lội, tập yoga, thể dục nhịp điệu… Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến nghị người bị cao huyết áp nên dành ra ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày/tuần để tập thể dục và hoạt động thể chất.

3. Quản lý stress để kiểm soát huyết áp

Tình trạng căng thẳng kéo dài khiến huyết áp bị tăng cao hơn thông thường. Vì vậy người bệnh cần quản lý tốt căng thẳng, kiềm chế cảm xúc bằng việc nghỉ ngơi, thư giãn hợp lý, tập thiền định hoặc hít thở sâu để ổn định huyết áp hiệu quả.

4. Cải thiện giấc ngủ

Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa huyết áp. Thiếu ngủ, ngủ không ngon giấc, thức dậy nhiều lần giữa đêm…là nguyên nhân khiến huyết áp không ổn định. Vì vậy, người có vấn đề huyết áp nên:

• Tạo thói quen đi ngủ vào cùng một thời điểm: Lý tưởng nhất là trước 23 giờ.
• Dành thời gian thư giãn trước khi đi ngủ: nghe nhạc, đọc sách.
• Hạn chế các thiết bị điện tử trước giờ đi ngủ: điện thoại, máy tính, máy tính bảng….
• Hạn chế giấc ngủ trưa quá dài.
• Thiết kế không gian phòng ngủ thoải mái, dễ chịu: Chú ý để nhiệt độ và ánh sáng phù hợp, có thể xông tinh dầu thảo dược giúp thư giãn, nhờ đó dễ đi vào giấc ngủ và ngủ ngon hơn.

5. Giảm cân để ổn định huyết áp

Thừa cân và béo phì là một trong những yếu tố nguy cơ gây làm chỉ số huyết áp bị tăng. Người thừa cân còn dễ mắc phải hội chứng ngưng thở khi ngủ – nguyên nhân thường gặp dẫn đến huyết áp bị tăng lên về đêm. Chính vì vậy, giảm cân là một trong những cách hiệu quả để ổn định chỉ số này. Nghiên cứu cho thấy với mỗi kilogram bạn giảm được, chỉ số huyết áp sẽ giảm bớt khoảng 1 mmHg.

6. Cân nhắc các thực phẩm bổ sung

Một số thực phẩm bổ sung chứa omega 3 có lợi cho người mắc huyết áp cao. Tuy nhiên người bệnh không nên tự ý sử dụng bất kỳ loại thực phẩm bổ sung nào, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn về loại sản phẩm và liều lượng phù hợp.

7. Thực hiện tư thế savasana

Savasana là một tư thế đơn giản, dễ thực hiện trong yoga. Nghiên cứu cho thấy tư thế này giúp ích trong việc kích hệ hoạt hệ thần kinh phó giao cảm, giảm huyết áp và nhịp tim. Thực hành savasana 5-10 phút mỗi ngày bằng cách nằm ngửa, thả lỏng hai tay và thư giãn. (3)

8. Nghe nhạc nhẹ để thư giãn

Những bài nhạc nhẹ giúp điều hòa cảm xúc, thư giãn và giảm căng thẳng. Nhờ đó tâm trạng trở nên thoải mái, nhẹ nhàng, làm dịu hệ thần kinh và kiểm soát chỉ số huyết áp hiệu quả.

9. Thiền tại nhà

Thiền là cách hạ huyết áp không dùng thuốc tự nhiên và hiệu quả ngay tại nhà, khi thiền đúng cách giúp điều hòa nhịp tim, thư giãn tâm trí, cải thiện lưu thông máu và ổn định huyết áp hiệu quả. Người có huyết áp dao động bất thường nên thực hiện ngồi thiền 15 phút mỗi ngày để cảm nhận hiệu quả.

Một số cách hạ huyết áp nhanh tự nhiên, an toàn

Dưới đây là một số cách giúp hạ huyết áp hiệu quả nhanh tại nhà, an toàn và dễ thực hiện:

1. Massage vùng cổ và tai

Massage nhẹ nhàng vùng cổ và tai là cách hạ huyết áp nhanh chóng tại nhà. Thực hiện bằng cách đặt ngón tay tại vị trí dưới dái tai, kéo thẳng xuống vị trí chính giữa cổ, sau đó xoa bóp, massage nhẹ nhàng 10 lần ở mỗi bên cổ. Tiếp đó day nhẹ theo vòng tròn ở vị trí 2 bên mặt, cách dái tai khoảng 0.5cm.

2. Bấm huyệt hạ huyết áp

Bấm huyệt là một trong những cách giúp hạ huyết áp nhanh chóng tại nhà. Người bệnh có thể kiểm soát tình trạng huyết áp lên cao bằng việc tác động vào một số huyệt đạo trên cơ thể, giúp điều hòa lưu lượng máu, cân bằng dịch và điện giải. Một số vị trí huyệt trên cơ thể có thể giúp hạ huyết áp nhanh chóng bao gồm:

• Huyệt bách hội GV20: Nằm ở chính giữa đỉnh đầu.
• Huyệt thái xung LR3 (Taichong): Nằm ở phía trên bàn chân, khoảng 3 ngón tay từ kẽ ngón cái và ngón trỏ.
• Huyệt khúc trì LI11 (Quchi): Nằm ở vị trí nếp gấp khuỷu tay khi gập lại.
• Huyệt phong trì GB20 (Fengchi): Nằm ở phía sau gáy, tạo bởi cơ ức đòn chũm và cơ thang.
• Huyệt túc tam lý ST36 (Zusanli): Nằm dưới đầu gối.
• Huyệt phong long ST40 (Fenglong): Nằm ở cẳng chân.

3. Hít thở đúng cách để giảm huyết áp

Hít thở sâu và điều hòa nhịp thở đúng cách là phương pháp giúp người bệnh giảm huyết áp nhanh tại nhà. Người bệnh huyết áp có thể tập thực hành các kiểu thở như: hít thở bằng mũi trái hoặc thở kiểu ong rít để giúp kiểm soát huyết áp.

• Thở bằng mũi trái: Người bệnh ngồi ở tư thế thoải mái, giữ lưng thẳng. Dùng ngón tay bịt lỗ mũi bên phải, sau đó từ từ hít thở sâu bằng mũi bên trái, thực hiện trong khoảng 3-5 phút.
• Thở kiểu ong rít: Người bệnh ngồi ở tư thế thoải mái, giữ lưng thẳng. Đưa 2 ngón tay lên bít tai, sau đó hít một hơi sâu và thở ra mạnh nghe như tiếng ong rít.

4. Ngâm chân với nước ấm

Ngâm chân trong nước ấm là một cách hạ huyết áp nhanh và dễ thực hiện tại nhà. Với phương pháp này, người bệnh chỉ cần ngâm chân khoảng 10-15 phút trong nước ấm (50-60 độ C). Nước ấm giúp tăng cường lưu thông máu, nhờ đó điều hòa huyết áp nhanh chóng.

>> Tham khảo: Người huyết áp cao có nên ngâm chân nước nóng không?

5. Ăn một thanh socola đen

Socola đen chứa hàm lượng cao flavonoid và các chất chống oxy hóa, có tác dụng trong việc kiểm soát huyết áp hiệu quả. Do đó, người bệnh khi huyết áp lên cao có thể ăn một thanh nhỏ socola đen để cải thiện huyết áp tạm thời.

6. Uống một ly nước khi có biểu hiện lên huyết áp

Cơ thể thiếu nước có thể là một trong những nguyên nhân khiến huyết áp tăng cao mất kiểm soát. Việc bổ sung đủ nước giúp cân bằng điện giải, đảm bảo tuần hoàn máu diễn ra bình thường và kiểm soát áp lực máu. Lưu ý khi có biểu hiện tăng huyết áp, người bệnh nên uống một ly nước chậm rãi, không nên uống quá nhanh và quá nhiều.

7. Sử dụng các loại trà hỗ trợ kiểm soát huyết áp

Trà xanh, trà hoa cúc, trà táo gai, trà hoa dâm bụt… được biết đến với tác dụng hạ huyết áp, giãn mạch máu, làm dịu thần kinh và giảm căng thẳng. Tuy nhiên người bệnh cần lưu ý không nên uống quá nhiều trà trong ngày hoặc không dùng thay thế cho nước lọc.

Các sai lầm cần tránh khi điều trị tăng huyết áp tại nhà

Mặc dù các cách hạ huyết áp tự nhiên tại nhà có thể giúp kiểm soát huyết áp nhanh, tuy nhiên hiệu quả của các phương pháp này còn phụ thuộc vào cách thực hiện của người bệnh. Khi kiểm soát tình trạng tăng xông tại nhà, cần lưu ý tránh mắc phải các sai lầm dưới đây.

1. Thiếu kiên trì điều chỉnh lối sống một cách toàn diện

Việc kiểm soát huyết áp mục tiêu sẽ không đạt hiệu quả nếu người bệnh thiếu kiên trì trong việc điều chỉnh lối sống một cách toàn diện. Do đó, bên cạnh việc áp dụng các phương pháp điều trị không dùng thuốc tại nhà, người bệnh cần kết hợp duy trì các thói quen sinh hoạt lành mạnh, cân bằng chế độ dinh dưỡng, đảm bảo chất lượng giấc ngủ và vận động thể chất phù hợp để kiểm soát huyết áp hiệu quả.

2. Lạm dụng những cách trên

Mặc dù các cách hạ huyết áp nhanh trên đây được đánh giá có tác dụng trong việc kiểm soát huyết áp tại nhà. Tuy nhiên để quản lý huyết áp hiệu quả, người bệnh cần được theo dõi và điều trị theo phác đồ chuyên sâu tại chuyên khoa Tim mạch, không nên lạm dụng hay quá phụ thuộc vào những phương pháp điều trị trên, nhất là khi tình trạng huyết áp vọt cao xảy ra thường xuyên.

3. Cẩn trọng với các bài thuốc dân gian truyền miệng

Các tình trạng liên quan huyết áp là bệnh lý mạn tính, việc đánh giá và xây dựng phác đồ điều trị cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa Tim mạch, dựa trên những đánh giá tình trạng sức khỏe của mỗi bệnh nhân. Do đó, người bệnh không nên áp dụng theo những bài thuốc “dân gian” truyền miệng chưa có cơ sở khoa học rõ ràng để tự chữa bệnh, vì có thể làm tình trạng trở nên nặng hơn, nhất là ở những bệnh nhân có bệnh nền hoặc yếu tố nguy cơ tim mạch cao.

4. Tự sử dụng các thực phẩm chức năng hoặc thuốc mà không có chỉ định

Việc điều trị huyết áp sai cách có thể nguyên nhân dẫn đến các biến chứng tim mạch nguy hiểm. Đối với người bệnh huyết áp, việc sử dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ. Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng để tránh gây tương tác thuốc và ảnh hưởng đến quá trình điều trị bệnh.

5. Không theo dõi huyết áp tại nhà thường xuyên

Người được chẩn đoán mắc cao huyết áp cần thường xuyên đo và ghi lại các chỉ số huyết áp, tốt nhất 2 lần/ngày vào các thời điểm cố định (ví dụ buổi sáng và buổi chiều). Điều này giúp người bệnh dễ dàng theo dõi và chủ động điều chỉnh chế độ sinh hoạt sao cho phù hợp.

6. Không tầm soát sức khỏe tim mạch định kỳ

Chỉ số huyết áp không được kiểm soát tốt là nguyên nhân dẫn đến các tình trạng nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các bệnh lý tim mạch nguy hiểm khác. Vì vậy, người có vấn đề huyết áp, nhất là bệnh nhân có tiền sử gia đình mắc các bệnh tim mạch hoặc đang có các bệnh lý nền cần được thăm khám định kỳ, tầm soát nguy cơ tim mạch để kịp thời điều trị, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.

Câu hỏi thường gặp

1. Tăng huyết áp khi nào cần điều trị bằng thuốc?

Bệnh nhân cần điều trị thuốc khi có chỉ định từ bác sĩ. Để biết tăng huyết áp khi nào cần điều trị bằng thuốc, bệnh nhân cần phải được thăm khám và đánh giá tình trạng sức khỏe tại bệnh viện có chuyên khoa Tim mạch. Nhiều trường hợp người bệnh cần điều trị thuốc ngay từ giai đoạn bệnh ở cấp độ 1, trong khi một số khác cần dùng thuốc khi bệnh tiến triển từ độ 2 trở lên.

2. Đo huyết áp tại nhà sao cho đúng?

Theo Phụ lục 2, Quy trình đo huyết áp đúng (Quyết định số 3192/QĐ-BYT), hướng dẫn đo huyết áp đúng cách tại nhà như sau:

• Tư thế đo huyết áp đúng:
  • Người bệnh ngồi ghế tựa, thẳng lưng.
  • Hai chân chạm mặt sàn, không bắt chéo chân.
  • Cánh tay đặt duỗi thẳng trên bàn, thả lỏng nếp khuỷu tay ngang với tim.
  • Nên nghỉ ngơi tối thiểu 5 phút trước khi đo.
  • Thả lỏng, không căng thẳng và không nói chuyện trong suốt quá trình đo huyết áp.
  • Quấn băng đo đúng cách quanh cánh tay, không quá chặt, không quá lỏng.
• Trong một số trường hợp, người bệnh có thể cần đo huyết áp khi đứng hoặc khi nằm.
• Không uống thuốc, sử dụng rượu, bia, nước tăng lực hoặc cà phê hoặc chơi thể thao trước khi đo.
• Không đo huyết áp qua một lớp áo dày hoặc cuộn tay áo lên cao quá chặt.
• Lần đầu tiên nên đo huyết áp ở cả 2 cánh tay, những lần sau đo ở tay có chỉ số huyết áp cao hơn.
• Nên đo huyết áp nhiều lần để có kết quả chính xác, mỗi lần cách nhau ít nhất 1-2 phút và lấy giá trị trung bình của 2 lần đo cuối cùng. Nếu chỉ số huyết áp chênh lệch nhau > 10 mmHg, cần đo lại sau khi nghỉ ngơi ít nhất 5 phút.

3. Khi nào nên gặp bác sĩ?

Các vấn đề huyết áp thường diễn tiến âm thầm và có thể không biểu hiện triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu của bệnh. Do đó, việc thường xuyên theo dõi huyết áp là rất quan trọng.

• Đối với người khỏe mạnh, nên theo dõi các chỉ số huyết áp tối thiểu 2-3 lần/tuần và thăm khám sức khỏe định kỳ.
• Đối với bệnh nhân có huyết áp bị tăng, cần theo dõi các chỉ số huyết áp mỗi ngày, tái khám theo đúng lịch hẹn. Trong trường hợp huyết áp đột ngột tăng cao, kèm theo các dấu hiệu đau ngực, hụt hơi, khó thở, choáng váng, ngất xỉu, tim đập nhanh…người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Để đặt lịch thăm khám tại Trung tâm Tim mạch – BVĐK Tâm Anh, Quý khách hàng vui lòng liên hệ theo thông tin sau:

Trên đây là những cách trị tăng huyết áp tại nhà đơn giản và dễ thực hiện. Tuy nhiên người bệnh cũng cần lưu ý các phương pháp hạ huyết áp nhanh mang tính tạm thời, do đó không nên quá phụ thuộc hay lạm dụng. Đồng thời cần chú ý kết hợp với thói quen sinh hoạt lành mạnh như cân đối dinh dưỡng, tăng cường vận động, hạn chế căng thẳng, quản lý tốt cân nặng… để hỗ trợ soát bệnh.